Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4337 188010 180135 2026-04-19T05:42:22Z Ziv 16087 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Diachronic map of the Portuguese Empire (1415-1999).png]] → [[File:All areas of the world that were once part of the Portuguese Empire.png]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:All areas of the world that were once part of the Portuguese Empire.png]] 188010 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Kolonialismo''' ta e establesementu, mantenementu, atkisishon i ekspanshon di [[kolonia]] den un teritorio dor di hende di un otro teritorio. Kolonialismo ta e proseso kaminda un soberania riba e kolonia ta wòrdu tuma dor di e metrópolis i e struktura sosial, gobernamental, i ekonómiko di e kolonia ta wòrdu kambia dor di e kolonialistanan - hendenan for di e metrópolis. Kolonialismo ta un set di relashonnan inigual entre e metrópolis i e kolonia; entre e kolonisadónan i e poblashon indígena. E palabra kolonialismo ta referí na e periodo den historia entre [[siglo 15]] i [[siglo 20]] ora nashonnan [[Oropa|oropeo]] a establesé kolonianan riba otro [[kontinente]]nan. Den e periodo aki e hustifikashonnan pa kolonialismo a varia hopi manera pa ganashi, e ekspanshon di e poder di e metrópolis, i pa varios kreensia [[Polítika|polítiko]] i [[Religion|religioso]]. Kolonialismo i [[imperialismo]] ta ideológikamente mará na [[merkantilismo]].[[File:Colonisation2.gif|thumb|center|500px]] ==Lista di imperionan kolonial== {| class="wikitable sortable" |- !Imperio || Area den km² || Poblashon || Aña di auge !class="unsortable" | Mapa |- |[[imperio kolonial portugues]] || 4.000.000 || 14.000.000 || 1580 || [[File:All areas of the world that were once part of the Portuguese Empire.png|200px]] |- |[[imperio kolonial hulandes]] || 3.700.000 || 37.400.000 (1914)<ref name="Mitchell">James Mitchell (Hrsg.): ''Große illustrierte Weltgeschichte – Von der französischen Revolution bis zur Gegenwart''. Parkland, Stuttgart 1990, ISBN 3-88059-379-5, S. 66.</ref>|| 1650 || [[File:DutchEmpire.png|200px|]] |- |[[imperio kolonial spaño]] || 13.700.000 || 64.000.000 || 1740 || [[File:Spanish Empire-World Map.png|200 px]] |- |[[imperio kolonial danés]]|| 2.700.000 || || 1814 ||[[File:Denmark-Norway and possessions.png|200px]] |- |[[Imperio ruso]]|| 24.458.509 || || 1866 || [[File:The_Russian_Empire-en.svg|200 px]] |- |[[Imperio kolonial alemán]] || 2.950.000<ref>Winfried Speitkamp: ''Deutsche Kolonialgeschichte''. Stuttgart: Reclam, 2005, ISBN 3-15-017047-8, S. 40.</ref>|| 13.500.000 || 1914 || [[File:Map of the German Empire - 1914.PNG|200px|]] |- |[[imperio kolonial franses]] || 13.500.000 || 112.000.000 || 1919 || [[File:131Etendue de l'Empire Français.png|200px|]] |- |[[imperio kolonial britaniko]] || 33.000.000 || 458.000.000 || 1921 || [[File:British Empire 1921.png|200px|]] |- |[[imperio kolonial belga]]|| 2.330.000<ref>David Kenneth Fieldhouse: ''Die Kolonialreiche seit dem 18. Jahrhundert''. [[Fischer Weltgeschichte]], Band 29, Fischer Bücherei Frankfurt am Main 1965, S. 313.</ref>|| 13.500.000 || 1925 || [[File:Belgian colonial empire.svg|200px|]] |- |[[imperio kolonial italiano]]|| 3.900.000 || 1.300.000 (1914)<ref name="Mitchell"/> ||1940 || [[File:Italian empire 1914.png|200px|]] |- |} == Mira tambe == * [[Poskolonialismo]] {{Appendix}} [[Category:Polítika]] [[Category:Historia]] jwnovrfhmy6t8zb58lhu6059qpw9uuo 0 8351 188001 183394 2026-04-18T17:49:08Z Kallmemel 14000 -articulo defini 188001 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} Promé ku [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], '''literatura hubenil''' dirigí riba muchanan di [[Karibe Hulandes]] tabata praktikamente ineksistente. No tabatin obra skirbí den [[papiamentu]], idioma ku muchanan yòn di [[Islanan ABC]] konosé mihó, mientras na [[hulandes]], idioma di enseñansa i na [[ingles]], idioma ku e mucha yòn di [[Islariba]] ta domina, no tabatin kuentonan ku ta reflehá un ambiente rekonosibel pa nan realidad di bida. E desaroyo di material di lesamento "for di nos mesun ambiente" pa hubentut [[Antias Hulandes|antiano]] a tuma tempu i a kuminsá realmente despues di 1950.<ref name="Hubenil">[https://web.archive.org/web/20170920190727/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Jeugdlectuur], Encyclopedia van Curaçao</ref> E promé empuhe pa literatura hubenil na papiamentu a yega ku e publikashon di ''Cuentonan di Nanzi'' (1952), dor di [[Nilda Pinto]]. Den transkurso di añanan sinkuenta di [[siglo 20]], e kantidat di buki pa mucha na papiamentu a krese konstantemente, ounke ta importante pa nota ku esakinan tabata generalmente obra destiná pa lesa na bos altu; e mucha mes tabata siña lesa prinsipalmente na hulandes na skol. Na fin di añanan 1970 i kuminsamentu di añanan 1980, a aparesé e promé bukinan ku tabata spesífikamente adaptá pa e mucha lesa su mes, sin asistensia di adulto. Entre e pioneronan di literatura hubenil na papiamento por konta [[Ernesto Rosenstand]], [[Elis Juliana]] i [[Pierre Lauffer]]. Difisilmente por a haña autor ku tabata skirbí na papiamento sin ku el a kontribuí ku un òf mas kuentonan pa mucha — komo parti di e proseso di afirmashon di un literatura lokal i di formashon di un base lingwístiko i kultural pa e hubentut. Na otro banda, literatura pa mucha den idioma hulandes, ku tabata situá den ambiente antiano, a risibí gran kontribushon di outornan manera [[Hanny Lim]], Jan Broos, [[Miep Diekmann]] i [[Siny van Iterson]] (nasé na Kòrsou).<ref name="Hubenil"/> Ounke e karakter “antiano” di hopi di nan obranan tabata mas evidente pa e mucha hulandes ku pa e mucha antiano, Miep Diekmann — ku a desaroyá su propio estilo di literatura hubenil inspirá pa e realidat karibeño-hulandes — a hunga un papel stimulante pa e siguiente generashon di outornan lokal. Durante e añanan 1970, un generashon nobo di outornan antiano a surgi, ku ta inkluí [[Sonia Garmers]] i [[Diana Lebacs]], dos figura ku a risibí rekonosementu nashonal i premio literario na Hulanda pa nan aporta na literatura hubenil karibeño-hulandes. == Lista di outor == E lista ta inkluí outornan di literatura hubenil ku a kontribuí den forma, idioma òf temátika na literatura destiná pa mucha i hubentut di Karibe Hulandes. Esaki ta inkluí outor di orígen lokal, asina mes komo eskritornan di Hulanda òf otro parti di Reino Hulandes ku a traha obra inspirá den e bida, kultura òf paisahe di e islanan ABC i di e islanan di [[Islariba]]. Pa motibu di kontinuidat históriko i lingwístiko, tambe por wòrdu inkluí outornan ku a publiká obra na hulandes, papiamento òf ingles, si nan trabou ta reflehá un konekshon direkto ku e mundu hubenil karibeño-hulandes. E obranan di e outornan ta den un di e tres [[idioma ofisial|idiomanan ofisial]] di e islanan: [[hulandes]], [[ingles]] of [[papiamentu]] òf den un kombinashon bilingwe òf multilingual di esakinan. E outornan ta den orden alfabétiko segun fam. Di outornan ku ta publiká bou di un [[pseudónimo]] ta menshona e nomber real entre paréntesis (). Premiashon di outor of su obra ta indiká ku koló <small style="color:blue;">'''''blou'''''</small> , i filmashon di buki ku koló <small style="color:red;">'''''korá'''''</small>.<br />{{Inhoud abc|xyz=1}} === A === *'''[[Jessie Amacost|Amacost, Jessie]]''' (Boneiru) **''Prome aventura di e buriku Marco na Boneiru/Het eerste avontuur van het ezeltje Marco op Bonaire'' (2001) *'''[[Merly Augusta|Augusta, Merly]]''' (Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Yomi ke bai fèlt'' (ku Ariadne Faries) **''Chiku Chimpansé'' **''Saya ku Djèki: rima i poesia rítmico pa mucha'' **''Kiko tin? Rima tin!'' (1997) **''Kuenta na lama'' (2005, ku Lusette Verboom-Fairbairn i.o.) **''E biahe largu di Piskechi'' **''T’ami ta Bòchi Blòblò'' (2010) **''Bòchi den pèrtá'' (2020, Bòchi Blòblò serie 2) === B === *'''[[Wilko Bergmans|Bergmans, Wilko]]''' (Boneiru) **''De bastaard van Bonaire'' (1980) **''De witte dwaas van Bonaire: het leven van een koloniale uitbuiter'' **''Saboteurs op Saba'' *'''[[Robin Boasman|Boasman, Robin]]''' (Sint Maarten) **''Lizzy Lizard'' (2013) *'''[[Olga Buckley|Buckley, Olga]]''' (1950, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Bencho ta dual'' (2006, serie di Bencho) **''Bencho ta gana un bais'' (2007, serie di Bencho) **''Bencho ta rebeldia'' (2013, serie di Bencho) **''Bencho y e Gran Crusada'' (2020, serie di Bencho) **''Ami, Bencho'' (2020, serie di Bencho) **''Bons Slip'' (2023) === C === *'''[[Patricia Chammaa|Chammaa, Patricia (Tricia)]]''' (Saba) **''Sandaleena, queen snail of Saba'' *'''[[Monica Clarinda|Clarinda, Monica]]''' (1961, Kòrsou) **''Nona ta Konta'' (2000) **''Nona bèk den tempu'' (2002) **''E lantamento/De opstand'' (2010) [[File:Roland Colastica .jpg|thumb|150px|Roland Colastica]] *'''[[Roland Colastica|Colastica, Roland]]''' (1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2006''</small> **''Mami, papi kontami un kuentaaaa!'' (1993) **''De zwangere kater'' (1995) **''Kalbas, karpata, kacho'' (1996) **''Kuenta pa famia'' **''E webu riba dos pata'' (2001) **''Pushke'' (2003) **''Mi amigu hundu y rondó'' (2006) **''Vuurwerk in mijn hoofd'' (2012) *'''[[Chantal Cooper|Cooper, Chantal]]''' (Kòrsou) **''Dubbel feest/Dòbel fiesta'' (2014) *'''[[Desiree Correa|Correa, Desiree]]''' (1953, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2009''</small> **''Mosa's eiland'' (1985) **''Compa Nanzi'' (2002) **''Domi di den mondi'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2003''</small> **''Drumi Dushi'' (2004) **''Manuel'' (2008) **''Doño di curpa'' (2010) **''Pepe Picuda y Didi Djindja'' (2011) **''Den Kibra di madruga'' (2017) *'''[[Yolanda Croes|Croes, Yolanda]]''' (1948, Aruba) **''Mingi y e mago malbado'' **''E cuebanan scur'' (2019) === D === *'''[[Josette Daal|Daal, Josette]]''' (1956, Aruba) **''Warwind'' (1985) *'''[[Richard Dabian|Dabian, Richard]]''' (1965, Aruba) ** ''E faro di multicolo/De veelkleurige vuurtoren'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2019''</small> ** ''Tekki e toteki'' (2020) [[File:Miep Diekmann.jpg|thumb|150px|Miep Diekmann]] *'''[[Miep Diekmann|Diekmann, Miep]]''' (1925-2017, Hulanda/Kòrsou) **''Panaderio Pan'' (1947) **''De boten van Brakkeput'' (1955) **''Padu is gek'' (1956) **''Gewoon een straatje'' (1959) **''En de groeten van Elio'' (1961) **''Cu luz na man'' (1962-1964, serie di kuater buki) **''Marijn bij de lorredraaier''s (1965) **''De dagen van Olim'' (1971) **''Dan ben je nergens meer'' (1975) <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1975''</small> **''Mens te koop'' **''Geen enkel verdriet duurt honderd jaar'' (1982) *'''[[Fred Diks|Diks, Fred]]''' (1955, Hulanda) **''Goud in Aruba'' (serie di Koen Kampioen) ** ''Superoma in coma/Super wela den coma'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2016''</small> *'''[[Maria Diwan|Diwan, Maria]]''' (1939, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2000''</small> **''Solo ta sali pa bo tambe'' (1982) *'''[[Charlotte Doornhein|Doornhein, Charlotte]]''' (1972, Hulanda/Kòrsou) **''Shervison ta deskubrí un tesoro'' (2010) **''Kwelgeesten rond de kapokboom'' (2011) **''Curaçao voor kinderen met lef'' (2013) **''De roep van de shoco/E grito di e shoco'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2014''</small> **''Droomkoffer'' (2019, ku Shaker) === E === *'''[[Nydia Ecury|Ecury, Nydia]]''' (1926-2012, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2003''; </small> <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2007''</small> **''Tres kuenta di Ada'' **''Tres kuenta italianu'' **''Un deseo kumplí'' **''Ai, mi dushi, bunita kaptan'' **''Bestia por siña nos hopi kos'' **''Dos kuenta ku prènchi pa klùr'' (1981) *'''[[Liliana Erasmus|Erasmus, Liliana]]''' (1974, Aruba) **''Rima rond di Aruba'' **''Mi prome buki di ABC'' **''Mas rima rond di Aruba'' (di dos parti di kolekshon di poesia) **''Hopus'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2005''</small> **''Nano e enano/Nano de dwerg'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2007''</small> **''Het was Big'' (2007) **''Mijn Feest!'' (2008), **''Dier in nood'' (2008) **''De knijpkat'' (2012) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Amigonan tur caminda'' **''Kiko Kiwi kier awor?'' (2017) **''Aza y e portanan magico'' (2024) **''Zap! Zap! Zzziennnng!'' (2025) === F === *'''[[Curt Fortin|Fortin, Curt]]''' (1978, Aruba/Hulanda) **''Yakanuko - Een gevaarlijke opdracht'' <small style="color:blue;">''Premio Hotze de Roos 2015''</small> **''Un co... co... colebra grandi!/Een reu... reu... reuzenslang!'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2015''</small> *'''[[Xiomara Frans-Muller|Frans-Muller, Xiomara]]''' (Boneiru) **''Opi boksdo'' (2016) **''Opi i un par di man'' (2017) [[File:Sonia Garmers (1976).jpg|thumb|160px|[[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]] ta risibi na Soestdijk un buki di Sonia Garmers na 1976]] === G === *'''[[Sonia Garmers|Garmers, Sonia]]''' (1933, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1983''; ''[[Tapushi Literario|Tapushi di Oro]] 2006''</small> **''Tantan Nini... ta conta'' (1955) **''Conta cuenta'' (1957) **''Un macutu jen di cuenta'' (1960) **''Orkaan en Mayra'' <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1981''</small> **''Elk diertje zijn pleziertje'' (1983) **''Wonen in een glimlach'' (1985) *'''[[Cathleen Giterson|Giterson, Cathleen]]''' (Kòrsou) *'''[[Giovanni Gijsbertha|Gijsbertha, Giovanni]]''' (Boneiru) **''Fakansi den pasado'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Boneiru 2023''</small> === H === *'''[[Bernadette Heiligers|Heiligers, Bernadette]]''' (1952, Kòrsou) **''Rima pa Mucha'' (1991, ilustrá pa Ruth Zefri) *'''[[Elodie Heloise|Heloise, Elodie]]''' (1968, Hulanda) **''Shusu en Sir Raylison'' (2019) *'''[[May Henriquez|Henriquez, May]]''' (1915-1999, Kòrsou) **''Yaya ta konta'' (1981) **''Tres kuenta di Wisiwas Mantekabela'' (1984) *'''[[Carmen Herrera|Herrera, Carmen]]''' (Aruba) **''E recompensa'' (2000, komedia) *'''[[Joyce Herry|Herry, Joyce]]''' (1945, Aruba) **''Ollie, Assie en Pelie'' (2005) **''Verdwaald in de wildernis'' (2020) *'''[[Jeroen Heuvel|Heuvel, Jeroen]]''' (1957, Kòrsou) *'''[[Jeroen Hoogerwerf|Hoogerwerf, Jeroen]]''' (Hulanda) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Liliana Erasmus) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Liliana Erasmus) ** ''Na cas di Carmen y Carlos''/''Thuis bij Carmen en Carlos'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2023''</small> **''Slaven zijn net kippen; 18 verhalen en gedichten over slavernij in de Cariben'' (2023) **''Virginia, e rebelde di Aruba - rebel van Aruba'' (2024) === I === *'''[[Rosabelle Illes|Illes, Rosabelle]]''' (1987, Aruba) **''Kurasonchi'' (2019, ku [[Levi Silvanie]]) *'''[[Siny van Iterson|Iterson, Siny van]]''' (1919-2018, Kòrsou/Hulanda) **''Het gouden suikerriet'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1971''</small> **''Schaduw over Chocamata'' (1960) **''De smokkelaars van Buenaventura'' (1965) **''Heksen van casa roja'' === J === *'''[[Denise de Jongh-Rekwest|Jongh-Rekwest, Denise de]]''' (Boneiru) <small style="color:blue;">''[[Premio Pipita di Kònkòmber]] 2020''</small> **''Gino en Gina, boezemvriendjes'' (2010, ku Merly Augusta e.a.) **''Kaylee'' (serie, ku otro outor) **''Bin, bin sigui mi supmarin'' (2019) **''Papi tin kolibri'' (2021) **''Bebe bira bon'' (2022) **''Roxy mi dushi bida'' (2023) **''Yanchi golos'' (2024) *'''[[Elis Juliana|Juliana, Elis]]''' (1927-2013, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1977''; ''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Dede pikiña'' (1964) **''Verso pa mucha'' (1978) **''Nilo riku riku'' (1978) * '''[[Leo Regals|Jungslager, Roel]]''' (1950-2017, Kòrsou) **''De avonturen van Henco'' (1976) **''Het gidsje van Haiti'' (1979) === K === *'''[[Frances Kelly|Kelly, Frances]]''' (1946, Aruba) **''Wi-ki-ri-ki-ki'' (1986) **''Een reuzen heksentoer'' (1988) *'''[[Sjoerd Kuyper|Kuyper, Sjoerd]]''' (1952, Hulanda) **''De duik'' (2014)/E sambuya/Tira kabes (2019) **''Het spannendste boek van de wereld/E buki mas excitante di mundo'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2017''</small> === L === *'''[[Pierre Lauffer|Lauffer, Pierre]]''' (1920-1981, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1969''</small> **''Ora solo baha'' (1968) **''Djogodó, kwenta pa konta mucha'' (1972) ** ''Mangasina'' (1974) ** ''Sukuchi'' (1974) ** ''Mangusa'' (1975) ** ''Un dia tabatin'' (1975) ** ''Zumbi Spiritu i Almasola'' (1975) **''Mi buki di bestia'' (1981) **''Un skèr ta bai keiru'' (1983) **''Un wea chiki'' (1984) **''Toni su trein'' (1989) **''Awe ta sopi'' (1989) **''Nati a bula bai'' (1996) [[File:DianaLebacs.jpg|thumb|150px|Diana Lebacs na 2008]] *'''[[Diana Lebacs|Lebacs, Diana]]''' (1947-2022, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Nancho op Bonaire'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1976''</small> **''Kuantu na ta?'' **''Dies dede enkantá'' **''At'akí mi boka'' **''Nanishi riba dje'' **''Dos wowo pa mi mira'' **''Orea pa tende'' **''Kompa Datu ta konta'' (1975) **''Ken-ken pia di wesu'' (1986) **''Caimins geheim/Caimin su secreto'' (2002) *'''[[Hanny Lim|Lim, Hanny]]''' (1932, Kòrsou/Hulanda) **''Tardi'' (serie di animal: kacho) **''Juana, de yuana'' (serie di animal: yuana) **''Mèk, de kabriet'' (serie di animal: kabritu) **''Frumi, de fruminga loco'' (serie di animal: fruminga) **''Koko, de baricageel'' (serie di animal: para) *'''[[Noris van Lis-Donata|Lis-Donata, Noris van]]''' (Aruba) **''Ban bisa danki'' (2012) **''Mi gran amigo/Mijn grote vriend'' (2019) [[File:Frank Martinus Arion.jpg|thumb|150px|Frank Martinus Arion na 2005]] === M === * '''Maas, Steffen''' (Hulanda) ** ''Mi buki di Aruba / Mi buki di Boneiru / Mi buki di Kòrsou'' (serie, 2022) *'''[[Frank Martinus Arion|Martinus Arion, Frank]]''' (1936-2015, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2001''; ''[[Tapushi Literario]] 2003''</small> **De Ibismensmuis <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Kòrsou 1993''</small> *'''[[Angela Matthews|Matthews, Angela]]''' (pseud. Velma Solomons, Aruba) **De witte pest (1978) *'''[[Jessiva van Montfoort-Posner|Montfoort-Posner, Jessica van]]''' (Aruba) **Nini ta sali keiro (2019) *'''[[Loekie Morales|Morales, Loekie]]''' (1958, Kòrsou/Sint Maarten) **''Bloedlijn overzee'' (2002) **''Papito en de vertellende boom'' (2002) **''Selina and the Obeah woman'' (2003) **''Bonte Boel'' (2004) **''Tropisch nestje'' (2005) **''Zonnesproetjes'' (2007) **''Mina Marina'' (2008) **''De magische bruidstaart/E bolo di batrei magiko'' (2011) **''Vrijheids Salsa/Freedom Salsa'' (2015) **''Chella en het vreemde vrouwtje/Chella and the weird woman'' (2017) *'''[[Enrique Muller|Muller, Enrique]]''' (1944-2015, Kòrsou/Sint Maarten) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2002''</small> **''Sin ni sikiera un welensali'' (1979) **''Nature, I love you'' (1980, ku Wycliffe Smith i.o.) ** ''Shon Totolika'' (1991) ** ''Konsierto'' === N === [[File:Orman Olga.jpg|thumb|150px|Olga Orman na 2008]] === O === *'''[[Olga Orman|Orman, Olga]]''' (1943, Aruba/Hulanda) **''Hoe Anansi het tumbafestival won'' (ku Johan Volkerijk) **''Michi'' (2009) === P === *'''[[Roland Peterson|Peterson, Roland]]''' (1941-2017, Aruba) **''Nos Fabula'' **''Priki Prikichi y Prince''s **''Tres Storia Rubiano'' **''Cotton Ball'' *'''[[Mercedes Petrocchi|Petrocchi, Mercedes]]''' (Aruba) **''Magy Maripampum'' (2002) **''Rikesa di naturalesa. Rima pa mucha'' (2009) *'''[[Herman Pieters|Pieters, Herman (Manchi)]]''' (Kòrsou) **''Kompa Nanzi'' (serie di seis buki) *'''[[Diana Pinto|Pinto, Diana]]''' (Kòrsou) **''Ai, bin tende un kuenta'' (1989) **''Valerie'' (1993) *'''[[Nilda Pinto|Pinto, Nilda]]''' (1918-1954, Kòrsou) **''Corsouw ta kanta'' (1944) **Bam canta (1948, ku Rudolph Palm) **''Cuentanan di Nanzi'' (1952) **''Corsouw ta konta'' (1954) *'''[[William Richard Piternella|Piternella, William]]''' (1950, Aruba) **''Niet huilen bij de zee'' === Q === *'''[[Anton Quintana|Quintana, Anton]]''' (pseud. Antoon Adolf Kuyten, 1937-2017, Hulanda) **''Duel in de diepte'' (filmá) === R === *'''[[Robert Reeberg|Reeberg, Robert]]''' (Aruba) **''Un bula den lama'' **''Capa Blou'' **''Cindy Rella'' **''Tur pa mi: poesia pa mucha '' (1999) **''E hobby di Rino'' (2001) **''Cant'i lama'' (2008) **''E anochi cu Sinterklaas a topa cu Santa Claus'' (2008) **''Shete den un solo tiro'' (2012) **''E mago di Sero Teishi'' (2013) **''Rigoberto'' (2016) **''Roy ta Piet'' (2016) *'''[[Leo Regals|Regals, Leo]]''' (pseud. Roel Jungslager, 1950-2017, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> ** ''E fli chiki'' (1980) **''Koko ta un pal'i gai'' (1980) **''Op Bonaire en Aruba'' (1981) **''Kruimels'' (1981) **''De tamarinde-boom van Henco'' (1981) **''Speur, de waakhond en Speur, de waakhond'' (1982, parti II) **''Piki mi wiri'' (1982) **''Mi kurá di bestia'' (1983) **''E kas pisá di shon Pokopoko'' (1983) **''Yuanita, e yuana malkontentu: pa esnan ku ta midi ku dos midí'' (1982) **''Piki mi wiriwiri'' (1982) **''Ipo, orea grandi'' (1989) **''E fiesta di lèter di Fabi'' (1994) **''Buskado'' (1997) **''Lazarito ke kore bai'' (2001) **''Kokada enkantá'' (2004) *'''[[Guillermo Rosario|Rosario, Guillermo]]''' (1917-2003, Kòrsou) **''Muchanan den akshon'' (1979) **''Aventuranan di Geinchi'' (1988, serie) *'''[[Ernesto Rosenstand|Rosenstand, Ernesto]]''' (1931-2016, Aruba) **''Kuentanan Rubiano'' (1961) **''Kuentanan pa un i tur'' (1965) **''Wantapa! ...tapa!...Ha!...Ha!..Ha''! (1981) **''Kudawecha a keda sheu'' (1982). *'''[[Evelyn Ruiz-Croes|Ruiz-Croes, Evelyn]]''' (Aruba) **''Epa... un strea!... y mas strea'' (2011) [[File:WycliffeSmithSaba.jpg|thumb|150px|Wycliffe Smith na 2015]] === S === *'''[[Wycliffe Smith|Smith, Wycliffe]]''' (1948, Sint Maarten) **''Nature, I love you'' (1980, ku Enrique Muller i.o.) **''The story boat: stories from island travels over the water. Now they are taking a boat to you'' (2002, ku James Franklin Wilson i.o.) === T === *'''[[Jacques Thönissen|Thönissen, Jacques]]''' (1939, Aruba) **''Tranen om de ara'' (1998) **''Eilandzigeuner'' (2000) **''Shon shoco weet raad'' (2001) **''Si bestia por a papia'' (2002) **''De roep van de troepiaal'' (2004) **''Cado cododo'' (2005) **''Devah'' (2010) **''Spoken, schurken en goudzoekers'' (2006)/''Spoki, bandido y buscadornan di oro'' (2010) * '''[[Tio Ali]]''' (pseud. Alvin Inecia, 1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2005''</small> === U === === V === *'''[[Georgino Vrolijk|Vrolijk, Georgino (Gino)]]''' (1973, Aruba) **''Sumpi e wanglo sabi'' **''Na caminda pa e fiesta grandi/Op weg naar het grote feest'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2013''</small> === W === *'''[[James Franklin Wilson|Wilson, James Franklin]]''' (Saba) **''The old grey grizzly grunt, the brave iguana'' (1991) **''De verhalenboot'' (2002, ku Wycliffe Smith i.o.) === X-Y-Z === *'''[[Ruth Zefrin|Zefrin, Ruth]]''' (1927-2023, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Hunga'' (1982) **''Bufi, Bafi i Bòfi'' (1989) **''Kumbai'' (1987) **''Punpulunchi: poesia pa mucha'' (1984) **''Gusta'' (1985) **''Hasi'' (1985) **''Kanta'' (1985) **''Mira'' (1985) **''Op avontuur door alfabetland'' (1990) == Ilustradó == * Heleen Cornet (Saba) * Ariadne Faries (1968-2020, Kòrsou) * [[Evelino Fingal]] (1951, Aruba) * Sidney Gunsam (1956, Aruba)<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/10398-2/Ilustraornan local], [[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]] (1 di augustus 2023)</ref> * [[Giolina Henriquez]] (1958, Aruba) * Stan Kuiperi (Aruba) * Rudyomar Leysner (Aruba) * [[Vanessa Paulina]] (Aruba) * Daniëlle Schothorst (Hulanda) * Wop Sijtsma (1939, Kòrsou) * Elvis Tromp (Aruba) * Sheila Werleman (Aruba) * Rocky Valentijn (Boneiru) {{Appendix}} [[Category:Literatura]] lqqn7mrcefxr18m6u5e0iqkn1kc0jm6 188002 188001 2026-04-18T17:50:46Z Kallmemel 14000 singular 188002 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} Promé ku [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], '''literatura hubenil''' dirigí riba muchanan di [[Karibe Hulandes]] tabata praktikamente ineksistente. No tabatin obra skirbí den [[papiamentu]], idioma ku muchanan yòn di [[Islanan ABC]] konosé mihó, mientras na [[hulandes]], idioma di enseñansa i na [[ingles]], idioma ku e mucha yòn di [[Islariba]] ta domina, no tabatin kuento ku ta reflehá un ambiente rekonosibel pa nan realidad di bida. E desaroyo di material di lesamento "for di nos mesun ambiente" pa hubentut [[Antias Hulandes|antiano]] a tuma tempu i a kuminsá realmente despues di 1950.<ref name="Hubenil">[https://web.archive.org/web/20170920190727/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Jeugdlectuur], Encyclopedia van Curaçao</ref> E promé empuhe pa literatura hubenil na papiamentu a yega ku e publikashon di ''Cuentonan di Nanzi'' (1952), dor di [[Nilda Pinto]]. Den transkurso di añanan sinkuenta di [[siglo 20]], e kantidat di buki pa mucha na papiamentu a krese konstantemente, ounke ta importante pa nota ku esakinan tabata generalmente obra destiná pa lesa na bos altu; e mucha mes tabata siña lesa prinsipalmente na hulandes na skol. Na fin di añanan 1970 i kuminsamentu di añanan 1980, a aparesé e promé bukinan ku tabata spesífikamente adaptá pa e mucha lesa su mes, sin asistensia di adulto. Entre e pioneronan di literatura hubenil na papiamento por konta [[Ernesto Rosenstand]], [[Elis Juliana]] i [[Pierre Lauffer]]. Difisilmente por a haña autor ku tabata skirbí na papiamento sin ku el a kontribuí ku un òf mas kuentonan pa mucha — komo parti di e proseso di afirmashon di un literatura lokal i di formashon di un base lingwístiko i kultural pa e hubentut. Na otro banda, literatura pa mucha den idioma hulandes, ku tabata situá den ambiente antiano, a risibí gran kontribushon di outornan manera [[Hanny Lim]], Jan Broos, [[Miep Diekmann]] i [[Siny van Iterson]] (nasé na Kòrsou).<ref name="Hubenil"/> Ounke e karakter “antiano” di hopi di nan obranan tabata mas evidente pa e mucha hulandes ku pa e mucha antiano, Miep Diekmann — ku a desaroyá su propio estilo di literatura hubenil inspirá pa e realidat karibeño-hulandes — a hunga un papel stimulante pa e siguiente generashon di outornan lokal. Durante e añanan 1970, un generashon nobo di outornan antiano a surgi, ku ta inkluí [[Sonia Garmers]] i [[Diana Lebacs]], dos figura ku a risibí rekonosementu nashonal i premio literario na Hulanda pa nan aporta na literatura hubenil karibeño-hulandes. == Lista di outor == E lista ta inkluí outornan di literatura hubenil ku a kontribuí den forma, idioma òf temátika na literatura destiná pa mucha i hubentut di Karibe Hulandes. Esaki ta inkluí outor di orígen lokal, asina mes komo eskritornan di Hulanda òf otro parti di Reino Hulandes ku a traha obra inspirá den e bida, kultura òf paisahe di e islanan ABC i di e islanan di [[Islariba]]. Pa motibu di kontinuidat históriko i lingwístiko, tambe por wòrdu inkluí outornan ku a publiká obra na hulandes, papiamento òf ingles, si nan trabou ta reflehá un konekshon direkto ku e mundu hubenil karibeño-hulandes. E obranan di e outornan ta den un di e tres [[idioma ofisial|idiomanan ofisial]] di e islanan: [[hulandes]], [[ingles]] of [[papiamentu]] òf den un kombinashon bilingwe òf multilingual di esakinan. E outornan ta den orden alfabétiko segun fam. Di outornan ku ta publiká bou di un [[pseudónimo]] ta menshona e nomber real entre paréntesis (). Premiashon di outor of su obra ta indiká ku koló <small style="color:blue;">'''''blou'''''</small> , i filmashon di buki ku koló <small style="color:red;">'''''korá'''''</small>.<br />{{Inhoud abc|xyz=1}} === A === *'''[[Jessie Amacost|Amacost, Jessie]]''' (Boneiru) **''Prome aventura di e buriku Marco na Boneiru/Het eerste avontuur van het ezeltje Marco op Bonaire'' (2001) *'''[[Merly Augusta|Augusta, Merly]]''' (Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Yomi ke bai fèlt'' (ku Ariadne Faries) **''Chiku Chimpansé'' **''Saya ku Djèki: rima i poesia rítmico pa mucha'' **''Kiko tin? Rima tin!'' (1997) **''Kuenta na lama'' (2005, ku Lusette Verboom-Fairbairn i.o.) **''E biahe largu di Piskechi'' **''T’ami ta Bòchi Blòblò'' (2010) **''Bòchi den pèrtá'' (2020, Bòchi Blòblò serie 2) === B === *'''[[Wilko Bergmans|Bergmans, Wilko]]''' (Boneiru) **''De bastaard van Bonaire'' (1980) **''De witte dwaas van Bonaire: het leven van een koloniale uitbuiter'' **''Saboteurs op Saba'' *'''[[Robin Boasman|Boasman, Robin]]''' (Sint Maarten) **''Lizzy Lizard'' (2013) *'''[[Olga Buckley|Buckley, Olga]]''' (1950, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Bencho ta dual'' (2006, serie di Bencho) **''Bencho ta gana un bais'' (2007, serie di Bencho) **''Bencho ta rebeldia'' (2013, serie di Bencho) **''Bencho y e Gran Crusada'' (2020, serie di Bencho) **''Ami, Bencho'' (2020, serie di Bencho) **''Bons Slip'' (2023) === C === *'''[[Patricia Chammaa|Chammaa, Patricia (Tricia)]]''' (Saba) **''Sandaleena, queen snail of Saba'' *'''[[Monica Clarinda|Clarinda, Monica]]''' (1961, Kòrsou) **''Nona ta Konta'' (2000) **''Nona bèk den tempu'' (2002) **''E lantamento/De opstand'' (2010) [[File:Roland Colastica .jpg|thumb|150px|Roland Colastica]] *'''[[Roland Colastica|Colastica, Roland]]''' (1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2006''</small> **''Mami, papi kontami un kuentaaaa!'' (1993) **''De zwangere kater'' (1995) **''Kalbas, karpata, kacho'' (1996) **''Kuenta pa famia'' **''E webu riba dos pata'' (2001) **''Pushke'' (2003) **''Mi amigu hundu y rondó'' (2006) **''Vuurwerk in mijn hoofd'' (2012) *'''[[Chantal Cooper|Cooper, Chantal]]''' (Kòrsou) **''Dubbel feest/Dòbel fiesta'' (2014) *'''[[Desiree Correa|Correa, Desiree]]''' (1953, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2009''</small> **''Mosa's eiland'' (1985) **''Compa Nanzi'' (2002) **''Domi di den mondi'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2003''</small> **''Drumi Dushi'' (2004) **''Manuel'' (2008) **''Doño di curpa'' (2010) **''Pepe Picuda y Didi Djindja'' (2011) **''Den Kibra di madruga'' (2017) *'''[[Yolanda Croes|Croes, Yolanda]]''' (1948, Aruba) **''Mingi y e mago malbado'' **''E cuebanan scur'' (2019) === D === *'''[[Josette Daal|Daal, Josette]]''' (1956, Aruba) **''Warwind'' (1985) *'''[[Richard Dabian|Dabian, Richard]]''' (1965, Aruba) ** ''E faro di multicolo/De veelkleurige vuurtoren'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2019''</small> ** ''Tekki e toteki'' (2020) [[File:Miep Diekmann.jpg|thumb|150px|Miep Diekmann]] *'''[[Miep Diekmann|Diekmann, Miep]]''' (1925-2017, Hulanda/Kòrsou) **''Panaderio Pan'' (1947) **''De boten van Brakkeput'' (1955) **''Padu is gek'' (1956) **''Gewoon een straatje'' (1959) **''En de groeten van Elio'' (1961) **''Cu luz na man'' (1962-1964, serie di kuater buki) **''Marijn bij de lorredraaier''s (1965) **''De dagen van Olim'' (1971) **''Dan ben je nergens meer'' (1975) <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1975''</small> **''Mens te koop'' **''Geen enkel verdriet duurt honderd jaar'' (1982) *'''[[Fred Diks|Diks, Fred]]''' (1955, Hulanda) **''Goud in Aruba'' (serie di Koen Kampioen) ** ''Superoma in coma/Super wela den coma'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2016''</small> *'''[[Maria Diwan|Diwan, Maria]]''' (1939, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2000''</small> **''Solo ta sali pa bo tambe'' (1982) *'''[[Charlotte Doornhein|Doornhein, Charlotte]]''' (1972, Hulanda/Kòrsou) **''Shervison ta deskubrí un tesoro'' (2010) **''Kwelgeesten rond de kapokboom'' (2011) **''Curaçao voor kinderen met lef'' (2013) **''De roep van de shoco/E grito di e shoco'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2014''</small> **''Droomkoffer'' (2019, ku Shaker) === E === *'''[[Nydia Ecury|Ecury, Nydia]]''' (1926-2012, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2003''; </small> <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2007''</small> **''Tres kuenta di Ada'' **''Tres kuenta italianu'' **''Un deseo kumplí'' **''Ai, mi dushi, bunita kaptan'' **''Bestia por siña nos hopi kos'' **''Dos kuenta ku prènchi pa klùr'' (1981) *'''[[Liliana Erasmus|Erasmus, Liliana]]''' (1974, Aruba) **''Rima rond di Aruba'' **''Mi prome buki di ABC'' **''Mas rima rond di Aruba'' (di dos parti di kolekshon di poesia) **''Hopus'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2005''</small> **''Nano e enano/Nano de dwerg'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2007''</small> **''Het was Big'' (2007) **''Mijn Feest!'' (2008), **''Dier in nood'' (2008) **''De knijpkat'' (2012) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Amigonan tur caminda'' **''Kiko Kiwi kier awor?'' (2017) **''Aza y e portanan magico'' (2024) **''Zap! Zap! Zzziennnng!'' (2025) === F === *'''[[Curt Fortin|Fortin, Curt]]''' (1978, Aruba/Hulanda) **''Yakanuko - Een gevaarlijke opdracht'' <small style="color:blue;">''Premio Hotze de Roos 2015''</small> **''Un co... co... colebra grandi!/Een reu... reu... reuzenslang!'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2015''</small> *'''[[Xiomara Frans-Muller|Frans-Muller, Xiomara]]''' (Boneiru) **''Opi boksdo'' (2016) **''Opi i un par di man'' (2017) [[File:Sonia Garmers (1976).jpg|thumb|160px|[[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]] ta risibi na Soestdijk un buki di Sonia Garmers na 1976]] === G === *'''[[Sonia Garmers|Garmers, Sonia]]''' (1933, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1983''; ''[[Tapushi Literario|Tapushi di Oro]] 2006''</small> **''Tantan Nini... ta conta'' (1955) **''Conta cuenta'' (1957) **''Un macutu jen di cuenta'' (1960) **''Orkaan en Mayra'' <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1981''</small> **''Elk diertje zijn pleziertje'' (1983) **''Wonen in een glimlach'' (1985) *'''[[Cathleen Giterson|Giterson, Cathleen]]''' (Kòrsou) *'''[[Giovanni Gijsbertha|Gijsbertha, Giovanni]]''' (Boneiru) **''Fakansi den pasado'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Boneiru 2023''</small> === H === *'''[[Bernadette Heiligers|Heiligers, Bernadette]]''' (1952, Kòrsou) **''Rima pa Mucha'' (1991, ilustrá pa Ruth Zefri) *'''[[Elodie Heloise|Heloise, Elodie]]''' (1968, Hulanda) **''Shusu en Sir Raylison'' (2019) *'''[[May Henriquez|Henriquez, May]]''' (1915-1999, Kòrsou) **''Yaya ta konta'' (1981) **''Tres kuenta di Wisiwas Mantekabela'' (1984) *'''[[Carmen Herrera|Herrera, Carmen]]''' (Aruba) **''E recompensa'' (2000, komedia) *'''[[Joyce Herry|Herry, Joyce]]''' (1945, Aruba) **''Ollie, Assie en Pelie'' (2005) **''Verdwaald in de wildernis'' (2020) *'''[[Jeroen Heuvel|Heuvel, Jeroen]]''' (1957, Kòrsou) *'''[[Jeroen Hoogerwerf|Hoogerwerf, Jeroen]]''' (Hulanda) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Liliana Erasmus) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Liliana Erasmus) ** ''Na cas di Carmen y Carlos''/''Thuis bij Carmen en Carlos'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2023''</small> **''Slaven zijn net kippen; 18 verhalen en gedichten over slavernij in de Cariben'' (2023) **''Virginia, e rebelde di Aruba - rebel van Aruba'' (2024) === I === *'''[[Rosabelle Illes|Illes, Rosabelle]]''' (1987, Aruba) **''Kurasonchi'' (2019, ku [[Levi Silvanie]]) *'''[[Siny van Iterson|Iterson, Siny van]]''' (1919-2018, Kòrsou/Hulanda) **''Het gouden suikerriet'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1971''</small> **''Schaduw over Chocamata'' (1960) **''De smokkelaars van Buenaventura'' (1965) **''Heksen van casa roja'' === J === *'''[[Denise de Jongh-Rekwest|Jongh-Rekwest, Denise de]]''' (Boneiru) <small style="color:blue;">''[[Premio Pipita di Kònkòmber]] 2020''</small> **''Gino en Gina, boezemvriendjes'' (2010, ku Merly Augusta e.a.) **''Kaylee'' (serie, ku otro outor) **''Bin, bin sigui mi supmarin'' (2019) **''Papi tin kolibri'' (2021) **''Bebe bira bon'' (2022) **''Roxy mi dushi bida'' (2023) **''Yanchi golos'' (2024) *'''[[Elis Juliana|Juliana, Elis]]''' (1927-2013, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1977''; ''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Dede pikiña'' (1964) **''Verso pa mucha'' (1978) **''Nilo riku riku'' (1978) * '''[[Leo Regals|Jungslager, Roel]]''' (1950-2017, Kòrsou) **''De avonturen van Henco'' (1976) **''Het gidsje van Haiti'' (1979) === K === *'''[[Frances Kelly|Kelly, Frances]]''' (1946, Aruba) **''Wi-ki-ri-ki-ki'' (1986) **''Een reuzen heksentoer'' (1988) *'''[[Sjoerd Kuyper|Kuyper, Sjoerd]]''' (1952, Hulanda) **''De duik'' (2014)/E sambuya/Tira kabes (2019) **''Het spannendste boek van de wereld/E buki mas excitante di mundo'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2017''</small> === L === *'''[[Pierre Lauffer|Lauffer, Pierre]]''' (1920-1981, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1969''</small> **''Ora solo baha'' (1968) **''Djogodó, kwenta pa konta mucha'' (1972) ** ''Mangasina'' (1974) ** ''Sukuchi'' (1974) ** ''Mangusa'' (1975) ** ''Un dia tabatin'' (1975) ** ''Zumbi Spiritu i Almasola'' (1975) **''Mi buki di bestia'' (1981) **''Un skèr ta bai keiru'' (1983) **''Un wea chiki'' (1984) **''Toni su trein'' (1989) **''Awe ta sopi'' (1989) **''Nati a bula bai'' (1996) [[File:DianaLebacs.jpg|thumb|150px|Diana Lebacs na 2008]] *'''[[Diana Lebacs|Lebacs, Diana]]''' (1947-2022, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Nancho op Bonaire'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1976''</small> **''Kuantu na ta?'' **''Dies dede enkantá'' **''At'akí mi boka'' **''Nanishi riba dje'' **''Dos wowo pa mi mira'' **''Orea pa tende'' **''Kompa Datu ta konta'' (1975) **''Ken-ken pia di wesu'' (1986) **''Caimins geheim/Caimin su secreto'' (2002) *'''[[Hanny Lim|Lim, Hanny]]''' (1932, Kòrsou/Hulanda) **''Tardi'' (serie di animal: kacho) **''Juana, de yuana'' (serie di animal: yuana) **''Mèk, de kabriet'' (serie di animal: kabritu) **''Frumi, de fruminga loco'' (serie di animal: fruminga) **''Koko, de baricageel'' (serie di animal: para) *'''[[Noris van Lis-Donata|Lis-Donata, Noris van]]''' (Aruba) **''Ban bisa danki'' (2012) **''Mi gran amigo/Mijn grote vriend'' (2019) [[File:Frank Martinus Arion.jpg|thumb|150px|Frank Martinus Arion na 2005]] === M === * '''Maas, Steffen''' (Hulanda) ** ''Mi buki di Aruba / Mi buki di Boneiru / Mi buki di Kòrsou'' (serie, 2022) *'''[[Frank Martinus Arion|Martinus Arion, Frank]]''' (1936-2015, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2001''; ''[[Tapushi Literario]] 2003''</small> **De Ibismensmuis <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Kòrsou 1993''</small> *'''[[Angela Matthews|Matthews, Angela]]''' (pseud. Velma Solomons, Aruba) **De witte pest (1978) *'''[[Jessiva van Montfoort-Posner|Montfoort-Posner, Jessica van]]''' (Aruba) **Nini ta sali keiro (2019) *'''[[Loekie Morales|Morales, Loekie]]''' (1958, Kòrsou/Sint Maarten) **''Bloedlijn overzee'' (2002) **''Papito en de vertellende boom'' (2002) **''Selina and the Obeah woman'' (2003) **''Bonte Boel'' (2004) **''Tropisch nestje'' (2005) **''Zonnesproetjes'' (2007) **''Mina Marina'' (2008) **''De magische bruidstaart/E bolo di batrei magiko'' (2011) **''Vrijheids Salsa/Freedom Salsa'' (2015) **''Chella en het vreemde vrouwtje/Chella and the weird woman'' (2017) *'''[[Enrique Muller|Muller, Enrique]]''' (1944-2015, Kòrsou/Sint Maarten) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2002''</small> **''Sin ni sikiera un welensali'' (1979) **''Nature, I love you'' (1980, ku Wycliffe Smith i.o.) ** ''Shon Totolika'' (1991) ** ''Konsierto'' === N === [[File:Orman Olga.jpg|thumb|150px|Olga Orman na 2008]] === O === *'''[[Olga Orman|Orman, Olga]]''' (1943, Aruba/Hulanda) **''Hoe Anansi het tumbafestival won'' (ku Johan Volkerijk) **''Michi'' (2009) === P === *'''[[Roland Peterson|Peterson, Roland]]''' (1941-2017, Aruba) **''Nos Fabula'' **''Priki Prikichi y Prince''s **''Tres Storia Rubiano'' **''Cotton Ball'' *'''[[Mercedes Petrocchi|Petrocchi, Mercedes]]''' (Aruba) **''Magy Maripampum'' (2002) **''Rikesa di naturalesa. Rima pa mucha'' (2009) *'''[[Herman Pieters|Pieters, Herman (Manchi)]]''' (Kòrsou) **''Kompa Nanzi'' (serie di seis buki) *'''[[Diana Pinto|Pinto, Diana]]''' (Kòrsou) **''Ai, bin tende un kuenta'' (1989) **''Valerie'' (1993) *'''[[Nilda Pinto|Pinto, Nilda]]''' (1918-1954, Kòrsou) **''Corsouw ta kanta'' (1944) **Bam canta (1948, ku Rudolph Palm) **''Cuentanan di Nanzi'' (1952) **''Corsouw ta konta'' (1954) *'''[[William Richard Piternella|Piternella, William]]''' (1950, Aruba) **''Niet huilen bij de zee'' === Q === *'''[[Anton Quintana|Quintana, Anton]]''' (pseud. Antoon Adolf Kuyten, 1937-2017, Hulanda) **''Duel in de diepte'' (filmá) === R === *'''[[Robert Reeberg|Reeberg, Robert]]''' (Aruba) **''Un bula den lama'' **''Capa Blou'' **''Cindy Rella'' **''Tur pa mi: poesia pa mucha '' (1999) **''E hobby di Rino'' (2001) **''Cant'i lama'' (2008) **''E anochi cu Sinterklaas a topa cu Santa Claus'' (2008) **''Shete den un solo tiro'' (2012) **''E mago di Sero Teishi'' (2013) **''Rigoberto'' (2016) **''Roy ta Piet'' (2016) *'''[[Leo Regals|Regals, Leo]]''' (pseud. Roel Jungslager, 1950-2017, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> ** ''E fli chiki'' (1980) **''Koko ta un pal'i gai'' (1980) **''Op Bonaire en Aruba'' (1981) **''Kruimels'' (1981) **''De tamarinde-boom van Henco'' (1981) **''Speur, de waakhond en Speur, de waakhond'' (1982, parti II) **''Piki mi wiri'' (1982) **''Mi kurá di bestia'' (1983) **''E kas pisá di shon Pokopoko'' (1983) **''Yuanita, e yuana malkontentu: pa esnan ku ta midi ku dos midí'' (1982) **''Piki mi wiriwiri'' (1982) **''Ipo, orea grandi'' (1989) **''E fiesta di lèter di Fabi'' (1994) **''Buskado'' (1997) **''Lazarito ke kore bai'' (2001) **''Kokada enkantá'' (2004) *'''[[Guillermo Rosario|Rosario, Guillermo]]''' (1917-2003, Kòrsou) **''Muchanan den akshon'' (1979) **''Aventuranan di Geinchi'' (1988, serie) *'''[[Ernesto Rosenstand|Rosenstand, Ernesto]]''' (1931-2016, Aruba) **''Kuentanan Rubiano'' (1961) **''Kuentanan pa un i tur'' (1965) **''Wantapa! ...tapa!...Ha!...Ha!..Ha''! (1981) **''Kudawecha a keda sheu'' (1982). *'''[[Evelyn Ruiz-Croes|Ruiz-Croes, Evelyn]]''' (Aruba) **''Epa... un strea!... y mas strea'' (2011) [[File:WycliffeSmithSaba.jpg|thumb|150px|Wycliffe Smith na 2015]] === S === *'''[[Wycliffe Smith|Smith, Wycliffe]]''' (1948, Sint Maarten) **''Nature, I love you'' (1980, ku Enrique Muller i.o.) **''The story boat: stories from island travels over the water. Now they are taking a boat to you'' (2002, ku James Franklin Wilson i.o.) === T === *'''[[Jacques Thönissen|Thönissen, Jacques]]''' (1939, Aruba) **''Tranen om de ara'' (1998) **''Eilandzigeuner'' (2000) **''Shon shoco weet raad'' (2001) **''Si bestia por a papia'' (2002) **''De roep van de troepiaal'' (2004) **''Cado cododo'' (2005) **''Devah'' (2010) **''Spoken, schurken en goudzoekers'' (2006)/''Spoki, bandido y buscadornan di oro'' (2010) * '''[[Tio Ali]]''' (pseud. Alvin Inecia, 1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2005''</small> === U === === V === *'''[[Georgino Vrolijk|Vrolijk, Georgino (Gino)]]''' (1973, Aruba) **''Sumpi e wanglo sabi'' **''Na caminda pa e fiesta grandi/Op weg naar het grote feest'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2013''</small> === W === *'''[[James Franklin Wilson|Wilson, James Franklin]]''' (Saba) **''The old grey grizzly grunt, the brave iguana'' (1991) **''De verhalenboot'' (2002, ku Wycliffe Smith i.o.) === X-Y-Z === *'''[[Ruth Zefrin|Zefrin, Ruth]]''' (1927-2023, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Hunga'' (1982) **''Bufi, Bafi i Bòfi'' (1989) **''Kumbai'' (1987) **''Punpulunchi: poesia pa mucha'' (1984) **''Gusta'' (1985) **''Hasi'' (1985) **''Kanta'' (1985) **''Mira'' (1985) **''Op avontuur door alfabetland'' (1990) == Ilustradó == * Heleen Cornet (Saba) * Ariadne Faries (1968-2020, Kòrsou) * [[Evelino Fingal]] (1951, Aruba) * Sidney Gunsam (1956, Aruba)<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/10398-2/Ilustraornan local], [[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]] (1 di augustus 2023)</ref> * [[Giolina Henriquez]] (1958, Aruba) * Stan Kuiperi (Aruba) * Rudyomar Leysner (Aruba) * [[Vanessa Paulina]] (Aruba) * Daniëlle Schothorst (Hulanda) * Wop Sijtsma (1939, Kòrsou) * Elvis Tromp (Aruba) * Sheila Werleman (Aruba) * Rocky Valentijn (Boneiru) {{Appendix}} [[Category:Literatura]] h9w8zvyfruriekhzrv2sbv62fy26dae 188003 188002 2026-04-18T17:58:10Z Kallmemel 14000 reformulacion 188003 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} Promé ku [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], '''literatura hubenil''' dirigí riba muchanan di [[Karibe Hulandes]] tabata praktikamente ineksistente. No tabatin obra skirbí den [[papiamentu]], idioma ku muchanan yòn di [[Islanan ABC]] konosé mihó, mientras na [[hulandes]], idioma di enseñansa i na [[ingles]], idioma ku e mucha yòn di [[Islariba]] ta domina, no tabatin kuento ku ta reflehá un ambiente rekonosibel pa nan realidad di bida. E desaroyo di material di lesamento "for di nos mesun ambiente" pa hubentut [[Antias Hulandes|antiano]] a tuma tempu i a kuminsá realmente despues di 1950.<ref name="Hubenil">[https://web.archive.org/web/20170920190727/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Jeugdlectuur], Encyclopedia van Curaçao</ref> E promé empuhe pa literatura hubenil na papiamentu a yega ku e publikashon di ''Cuentonan di Nanzi'' (1952), dor di [[Nilda Pinto]]. Den transkurso di añanan 1950, e kantidat di buki pa mucha na papiamentu a krese konstantemente, ounke ta importante pa nota ku esakinan tabata generalmente obra destiná pa lesa na bos altu; e mucha mes tabata siña lesa prinsipalmente na hulandes na skol. Na fin di añanan 1970 i kuminsamentu di añanan 1980, a aparesé e promé bukinan ku tabata spesífikamente adaptá pa e mucha lesa su mes, sin asistensia di adulto. Entre e pioneronan di literatura hubenil na papiamento por konta [[Ernesto Rosenstand]], [[Elis Juliana]] i [[Pierre Lauffer]]. Difisilmente por a haña autor ku tabata skirbí na papiamento sin ku el a kontribuí ku un òf mas kuentonan pa mucha — komo parti di e proseso di afirmashon di un literatura lokal i di formashon di un base lingwístiko i kultural pa e hubentut. Na otro banda, literatura pa mucha den idioma hulandes, ku tabata situá den ambiente antiano, a risibí gran kontribushon di outornan manera [[Hanny Lim]], Jan Broos, [[Miep Diekmann]] i [[Siny van Iterson]] (nasé na Kòrsou).<ref name="Hubenil"/> Ounke e karakter “antiano” di hopi di nan obranan tabata mas evidente pa e mucha hulandes ku pa e mucha antiano, Miep Diekmann — ku a desaroyá su propio estilo di literatura hubenil inspirá pa e realidat karibeño-hulandes — a hunga un papel stimulante pa e siguiente generashon di outornan lokal. Durante e añanan 1970, un generashon nobo di outornan antiano a surgi, ku ta inkluí [[Sonia Garmers]] i [[Diana Lebacs]], dos figura ku a risibí rekonosementu nashonal i premio literario na Hulanda pa nan aporta na literatura hubenil karibeño-hulandes. == Lista di outor == E lista ta inkluí outornan di literatura hubenil ku a kontribuí den forma, idioma òf temátika na literatura destiná pa mucha i hubentut di Karibe Hulandes. Esaki ta inkluí outor di orígen lokal, asina mes komo eskritornan di Hulanda òf otro parti di Reino Hulandes ku a traha obra inspirá den e bida, kultura òf paisahe di e islanan ABC i di e islanan di [[Islariba]]. Pa motibu di kontinuidat históriko i lingwístiko, tambe por wòrdu inkluí outornan ku a publiká obra na hulandes, papiamento òf ingles, si nan trabou ta reflehá un konekshon direkto ku e mundu hubenil karibeño-hulandes. E obranan di e outornan ta den un di e tres [[idioma ofisial|idiomanan ofisial]] di e islanan: [[hulandes]], [[ingles]] of [[papiamentu]] òf den un kombinashon bilingwe òf multilingual di esakinan. E outornan ta den orden alfabétiko segun fam. Di outornan ku ta publiká bou di un [[pseudónimo]] ta menshona e nomber real entre paréntesis (). Premiashon di outor of su obra ta indiká ku koló <small style="color:blue;">'''''blou'''''</small> , i filmashon di buki ku koló <small style="color:red;">'''''korá'''''</small>.<br />{{Inhoud abc|xyz=1}} === A === *'''[[Jessie Amacost|Amacost, Jessie]]''' (Boneiru) **''Prome aventura di e buriku Marco na Boneiru/Het eerste avontuur van het ezeltje Marco op Bonaire'' (2001) *'''[[Merly Augusta|Augusta, Merly]]''' (Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Yomi ke bai fèlt'' (ku Ariadne Faries) **''Chiku Chimpansé'' **''Saya ku Djèki: rima i poesia rítmico pa mucha'' **''Kiko tin? Rima tin!'' (1997) **''Kuenta na lama'' (2005, ku Lusette Verboom-Fairbairn i.o.) **''E biahe largu di Piskechi'' **''T’ami ta Bòchi Blòblò'' (2010) **''Bòchi den pèrtá'' (2020, Bòchi Blòblò serie 2) === B === *'''[[Wilko Bergmans|Bergmans, Wilko]]''' (Boneiru) **''De bastaard van Bonaire'' (1980) **''De witte dwaas van Bonaire: het leven van een koloniale uitbuiter'' **''Saboteurs op Saba'' *'''[[Robin Boasman|Boasman, Robin]]''' (Sint Maarten) **''Lizzy Lizard'' (2013) *'''[[Olga Buckley|Buckley, Olga]]''' (1950, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Bencho ta dual'' (2006, serie di Bencho) **''Bencho ta gana un bais'' (2007, serie di Bencho) **''Bencho ta rebeldia'' (2013, serie di Bencho) **''Bencho y e Gran Crusada'' (2020, serie di Bencho) **''Ami, Bencho'' (2020, serie di Bencho) **''Bons Slip'' (2023) === C === *'''[[Patricia Chammaa|Chammaa, Patricia (Tricia)]]''' (Saba) **''Sandaleena, queen snail of Saba'' *'''[[Monica Clarinda|Clarinda, Monica]]''' (1961, Kòrsou) **''Nona ta Konta'' (2000) **''Nona bèk den tempu'' (2002) **''E lantamento/De opstand'' (2010) [[File:Roland Colastica .jpg|thumb|150px|Roland Colastica]] *'''[[Roland Colastica|Colastica, Roland]]''' (1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2006''</small> **''Mami, papi kontami un kuentaaaa!'' (1993) **''De zwangere kater'' (1995) **''Kalbas, karpata, kacho'' (1996) **''Kuenta pa famia'' **''E webu riba dos pata'' (2001) **''Pushke'' (2003) **''Mi amigu hundu y rondó'' (2006) **''Vuurwerk in mijn hoofd'' (2012) *'''[[Chantal Cooper|Cooper, Chantal]]''' (Kòrsou) **''Dubbel feest/Dòbel fiesta'' (2014) *'''[[Desiree Correa|Correa, Desiree]]''' (1953, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2009''</small> **''Mosa's eiland'' (1985) **''Compa Nanzi'' (2002) **''Domi di den mondi'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2003''</small> **''Drumi Dushi'' (2004) **''Manuel'' (2008) **''Doño di curpa'' (2010) **''Pepe Picuda y Didi Djindja'' (2011) **''Den Kibra di madruga'' (2017) *'''[[Yolanda Croes|Croes, Yolanda]]''' (1948, Aruba) **''Mingi y e mago malbado'' **''E cuebanan scur'' (2019) === D === *'''[[Josette Daal|Daal, Josette]]''' (1956, Aruba) **''Warwind'' (1985) *'''[[Richard Dabian|Dabian, Richard]]''' (1965, Aruba) ** ''E faro di multicolo/De veelkleurige vuurtoren'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2019''</small> ** ''Tekki e toteki'' (2020) [[File:Miep Diekmann.jpg|thumb|150px|Miep Diekmann]] *'''[[Miep Diekmann|Diekmann, Miep]]''' (1925-2017, Hulanda/Kòrsou) **''Panaderio Pan'' (1947) **''De boten van Brakkeput'' (1955) **''Padu is gek'' (1956) **''Gewoon een straatje'' (1959) **''En de groeten van Elio'' (1961) **''Cu luz na man'' (1962-1964, serie di kuater buki) **''Marijn bij de lorredraaier''s (1965) **''De dagen van Olim'' (1971) **''Dan ben je nergens meer'' (1975) <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1975''</small> **''Mens te koop'' **''Geen enkel verdriet duurt honderd jaar'' (1982) *'''[[Fred Diks|Diks, Fred]]''' (1955, Hulanda) **''Goud in Aruba'' (serie di Koen Kampioen) ** ''Superoma in coma/Super wela den coma'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2016''</small> *'''[[Maria Diwan|Diwan, Maria]]''' (1939, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2000''</small> **''Solo ta sali pa bo tambe'' (1982) *'''[[Charlotte Doornhein|Doornhein, Charlotte]]''' (1972, Hulanda/Kòrsou) **''Shervison ta deskubrí un tesoro'' (2010) **''Kwelgeesten rond de kapokboom'' (2011) **''Curaçao voor kinderen met lef'' (2013) **''De roep van de shoco/E grito di e shoco'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2014''</small> **''Droomkoffer'' (2019, ku Shaker) === E === *'''[[Nydia Ecury|Ecury, Nydia]]''' (1926-2012, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2003''; </small> <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2007''</small> **''Tres kuenta di Ada'' **''Tres kuenta italianu'' **''Un deseo kumplí'' **''Ai, mi dushi, bunita kaptan'' **''Bestia por siña nos hopi kos'' **''Dos kuenta ku prènchi pa klùr'' (1981) *'''[[Liliana Erasmus|Erasmus, Liliana]]''' (1974, Aruba) **''Rima rond di Aruba'' **''Mi prome buki di ABC'' **''Mas rima rond di Aruba'' (di dos parti di kolekshon di poesia) **''Hopus'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2005''</small> **''Nano e enano/Nano de dwerg'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2007''</small> **''Het was Big'' (2007) **''Mijn Feest!'' (2008), **''Dier in nood'' (2008) **''De knijpkat'' (2012) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Amigonan tur caminda'' **''Kiko Kiwi kier awor?'' (2017) **''Aza y e portanan magico'' (2024) **''Zap! Zap! Zzziennnng!'' (2025) === F === *'''[[Curt Fortin|Fortin, Curt]]''' (1978, Aruba/Hulanda) **''Yakanuko - Een gevaarlijke opdracht'' <small style="color:blue;">''Premio Hotze de Roos 2015''</small> **''Un co... co... colebra grandi!/Een reu... reu... reuzenslang!'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2015''</small> *'''[[Xiomara Frans-Muller|Frans-Muller, Xiomara]]''' (Boneiru) **''Opi boksdo'' (2016) **''Opi i un par di man'' (2017) [[File:Sonia Garmers (1976).jpg|thumb|160px|[[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]] ta risibi na Soestdijk un buki di Sonia Garmers na 1976]] === G === *'''[[Sonia Garmers|Garmers, Sonia]]''' (1933, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1983''; ''[[Tapushi Literario|Tapushi di Oro]] 2006''</small> **''Tantan Nini... ta conta'' (1955) **''Conta cuenta'' (1957) **''Un macutu jen di cuenta'' (1960) **''Orkaan en Mayra'' <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1981''</small> **''Elk diertje zijn pleziertje'' (1983) **''Wonen in een glimlach'' (1985) *'''[[Cathleen Giterson|Giterson, Cathleen]]''' (Kòrsou) *'''[[Giovanni Gijsbertha|Gijsbertha, Giovanni]]''' (Boneiru) **''Fakansi den pasado'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Boneiru 2023''</small> === H === *'''[[Bernadette Heiligers|Heiligers, Bernadette]]''' (1952, Kòrsou) **''Rima pa Mucha'' (1991, ilustrá pa Ruth Zefri) *'''[[Elodie Heloise|Heloise, Elodie]]''' (1968, Hulanda) **''Shusu en Sir Raylison'' (2019) *'''[[May Henriquez|Henriquez, May]]''' (1915-1999, Kòrsou) **''Yaya ta konta'' (1981) **''Tres kuenta di Wisiwas Mantekabela'' (1984) *'''[[Carmen Herrera|Herrera, Carmen]]''' (Aruba) **''E recompensa'' (2000, komedia) *'''[[Joyce Herry|Herry, Joyce]]''' (1945, Aruba) **''Ollie, Assie en Pelie'' (2005) **''Verdwaald in de wildernis'' (2020) *'''[[Jeroen Heuvel|Heuvel, Jeroen]]''' (1957, Kòrsou) *'''[[Jeroen Hoogerwerf|Hoogerwerf, Jeroen]]''' (Hulanda) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Liliana Erasmus) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Liliana Erasmus) ** ''Na cas di Carmen y Carlos''/''Thuis bij Carmen en Carlos'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2023''</small> **''Slaven zijn net kippen; 18 verhalen en gedichten over slavernij in de Cariben'' (2023) **''Virginia, e rebelde di Aruba - rebel van Aruba'' (2024) === I === *'''[[Rosabelle Illes|Illes, Rosabelle]]''' (1987, Aruba) **''Kurasonchi'' (2019, ku [[Levi Silvanie]]) *'''[[Siny van Iterson|Iterson, Siny van]]''' (1919-2018, Kòrsou/Hulanda) **''Het gouden suikerriet'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1971''</small> **''Schaduw over Chocamata'' (1960) **''De smokkelaars van Buenaventura'' (1965) **''Heksen van casa roja'' === J === *'''[[Denise de Jongh-Rekwest|Jongh-Rekwest, Denise de]]''' (Boneiru) <small style="color:blue;">''[[Premio Pipita di Kònkòmber]] 2020''</small> **''Gino en Gina, boezemvriendjes'' (2010, ku Merly Augusta e.a.) **''Kaylee'' (serie, ku otro outor) **''Bin, bin sigui mi supmarin'' (2019) **''Papi tin kolibri'' (2021) **''Bebe bira bon'' (2022) **''Roxy mi dushi bida'' (2023) **''Yanchi golos'' (2024) *'''[[Elis Juliana|Juliana, Elis]]''' (1927-2013, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1977''; ''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Dede pikiña'' (1964) **''Verso pa mucha'' (1978) **''Nilo riku riku'' (1978) * '''[[Leo Regals|Jungslager, Roel]]''' (1950-2017, Kòrsou) **''De avonturen van Henco'' (1976) **''Het gidsje van Haiti'' (1979) === K === *'''[[Frances Kelly|Kelly, Frances]]''' (1946, Aruba) **''Wi-ki-ri-ki-ki'' (1986) **''Een reuzen heksentoer'' (1988) *'''[[Sjoerd Kuyper|Kuyper, Sjoerd]]''' (1952, Hulanda) **''De duik'' (2014)/E sambuya/Tira kabes (2019) **''Het spannendste boek van de wereld/E buki mas excitante di mundo'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2017''</small> === L === *'''[[Pierre Lauffer|Lauffer, Pierre]]''' (1920-1981, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1969''</small> **''Ora solo baha'' (1968) **''Djogodó, kwenta pa konta mucha'' (1972) ** ''Mangasina'' (1974) ** ''Sukuchi'' (1974) ** ''Mangusa'' (1975) ** ''Un dia tabatin'' (1975) ** ''Zumbi Spiritu i Almasola'' (1975) **''Mi buki di bestia'' (1981) **''Un skèr ta bai keiru'' (1983) **''Un wea chiki'' (1984) **''Toni su trein'' (1989) **''Awe ta sopi'' (1989) **''Nati a bula bai'' (1996) [[File:DianaLebacs.jpg|thumb|150px|Diana Lebacs na 2008]] *'''[[Diana Lebacs|Lebacs, Diana]]''' (1947-2022, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Nancho op Bonaire'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1976''</small> **''Kuantu na ta?'' **''Dies dede enkantá'' **''At'akí mi boka'' **''Nanishi riba dje'' **''Dos wowo pa mi mira'' **''Orea pa tende'' **''Kompa Datu ta konta'' (1975) **''Ken-ken pia di wesu'' (1986) **''Caimins geheim/Caimin su secreto'' (2002) *'''[[Hanny Lim|Lim, Hanny]]''' (1932, Kòrsou/Hulanda) **''Tardi'' (serie di animal: kacho) **''Juana, de yuana'' (serie di animal: yuana) **''Mèk, de kabriet'' (serie di animal: kabritu) **''Frumi, de fruminga loco'' (serie di animal: fruminga) **''Koko, de baricageel'' (serie di animal: para) *'''[[Noris van Lis-Donata|Lis-Donata, Noris van]]''' (Aruba) **''Ban bisa danki'' (2012) **''Mi gran amigo/Mijn grote vriend'' (2019) [[File:Frank Martinus Arion.jpg|thumb|150px|Frank Martinus Arion na 2005]] === M === * '''Maas, Steffen''' (Hulanda) ** ''Mi buki di Aruba / Mi buki di Boneiru / Mi buki di Kòrsou'' (serie, 2022) *'''[[Frank Martinus Arion|Martinus Arion, Frank]]''' (1936-2015, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2001''; ''[[Tapushi Literario]] 2003''</small> **De Ibismensmuis <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Kòrsou 1993''</small> *'''[[Angela Matthews|Matthews, Angela]]''' (pseud. Velma Solomons, Aruba) **De witte pest (1978) *'''[[Jessiva van Montfoort-Posner|Montfoort-Posner, Jessica van]]''' (Aruba) **Nini ta sali keiro (2019) *'''[[Loekie Morales|Morales, Loekie]]''' (1958, Kòrsou/Sint Maarten) **''Bloedlijn overzee'' (2002) **''Papito en de vertellende boom'' (2002) **''Selina and the Obeah woman'' (2003) **''Bonte Boel'' (2004) **''Tropisch nestje'' (2005) **''Zonnesproetjes'' (2007) **''Mina Marina'' (2008) **''De magische bruidstaart/E bolo di batrei magiko'' (2011) **''Vrijheids Salsa/Freedom Salsa'' (2015) **''Chella en het vreemde vrouwtje/Chella and the weird woman'' (2017) *'''[[Enrique Muller|Muller, Enrique]]''' (1944-2015, Kòrsou/Sint Maarten) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2002''</small> **''Sin ni sikiera un welensali'' (1979) **''Nature, I love you'' (1980, ku Wycliffe Smith i.o.) ** ''Shon Totolika'' (1991) ** ''Konsierto'' === N === [[File:Orman Olga.jpg|thumb|150px|Olga Orman na 2008]] === O === *'''[[Olga Orman|Orman, Olga]]''' (1943, Aruba/Hulanda) **''Hoe Anansi het tumbafestival won'' (ku Johan Volkerijk) **''Michi'' (2009) === P === *'''[[Roland Peterson|Peterson, Roland]]''' (1941-2017, Aruba) **''Nos Fabula'' **''Priki Prikichi y Prince''s **''Tres Storia Rubiano'' **''Cotton Ball'' *'''[[Mercedes Petrocchi|Petrocchi, Mercedes]]''' (Aruba) **''Magy Maripampum'' (2002) **''Rikesa di naturalesa. Rima pa mucha'' (2009) *'''[[Herman Pieters|Pieters, Herman (Manchi)]]''' (Kòrsou) **''Kompa Nanzi'' (serie di seis buki) *'''[[Diana Pinto|Pinto, Diana]]''' (Kòrsou) **''Ai, bin tende un kuenta'' (1989) **''Valerie'' (1993) *'''[[Nilda Pinto|Pinto, Nilda]]''' (1918-1954, Kòrsou) **''Corsouw ta kanta'' (1944) **Bam canta (1948, ku Rudolph Palm) **''Cuentanan di Nanzi'' (1952) **''Corsouw ta konta'' (1954) *'''[[William Richard Piternella|Piternella, William]]''' (1950, Aruba) **''Niet huilen bij de zee'' === Q === *'''[[Anton Quintana|Quintana, Anton]]''' (pseud. Antoon Adolf Kuyten, 1937-2017, Hulanda) **''Duel in de diepte'' (filmá) === R === *'''[[Robert Reeberg|Reeberg, Robert]]''' (Aruba) **''Un bula den lama'' **''Capa Blou'' **''Cindy Rella'' **''Tur pa mi: poesia pa mucha '' (1999) **''E hobby di Rino'' (2001) **''Cant'i lama'' (2008) **''E anochi cu Sinterklaas a topa cu Santa Claus'' (2008) **''Shete den un solo tiro'' (2012) **''E mago di Sero Teishi'' (2013) **''Rigoberto'' (2016) **''Roy ta Piet'' (2016) *'''[[Leo Regals|Regals, Leo]]''' (pseud. Roel Jungslager, 1950-2017, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> ** ''E fli chiki'' (1980) **''Koko ta un pal'i gai'' (1980) **''Op Bonaire en Aruba'' (1981) **''Kruimels'' (1981) **''De tamarinde-boom van Henco'' (1981) **''Speur, de waakhond en Speur, de waakhond'' (1982, parti II) **''Piki mi wiri'' (1982) **''Mi kurá di bestia'' (1983) **''E kas pisá di shon Pokopoko'' (1983) **''Yuanita, e yuana malkontentu: pa esnan ku ta midi ku dos midí'' (1982) **''Piki mi wiriwiri'' (1982) **''Ipo, orea grandi'' (1989) **''E fiesta di lèter di Fabi'' (1994) **''Buskado'' (1997) **''Lazarito ke kore bai'' (2001) **''Kokada enkantá'' (2004) *'''[[Guillermo Rosario|Rosario, Guillermo]]''' (1917-2003, Kòrsou) **''Muchanan den akshon'' (1979) **''Aventuranan di Geinchi'' (1988, serie) *'''[[Ernesto Rosenstand|Rosenstand, Ernesto]]''' (1931-2016, Aruba) **''Kuentanan Rubiano'' (1961) **''Kuentanan pa un i tur'' (1965) **''Wantapa! ...tapa!...Ha!...Ha!..Ha''! (1981) **''Kudawecha a keda sheu'' (1982). *'''[[Evelyn Ruiz-Croes|Ruiz-Croes, Evelyn]]''' (Aruba) **''Epa... un strea!... y mas strea'' (2011) [[File:WycliffeSmithSaba.jpg|thumb|150px|Wycliffe Smith na 2015]] === S === *'''[[Wycliffe Smith|Smith, Wycliffe]]''' (1948, Sint Maarten) **''Nature, I love you'' (1980, ku Enrique Muller i.o.) **''The story boat: stories from island travels over the water. Now they are taking a boat to you'' (2002, ku James Franklin Wilson i.o.) === T === *'''[[Jacques Thönissen|Thönissen, Jacques]]''' (1939, Aruba) **''Tranen om de ara'' (1998) **''Eilandzigeuner'' (2000) **''Shon shoco weet raad'' (2001) **''Si bestia por a papia'' (2002) **''De roep van de troepiaal'' (2004) **''Cado cododo'' (2005) **''Devah'' (2010) **''Spoken, schurken en goudzoekers'' (2006)/''Spoki, bandido y buscadornan di oro'' (2010) * '''[[Tio Ali]]''' (pseud. Alvin Inecia, 1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2005''</small> === U === === V === *'''[[Georgino Vrolijk|Vrolijk, Georgino (Gino)]]''' (1973, Aruba) **''Sumpi e wanglo sabi'' **''Na caminda pa e fiesta grandi/Op weg naar het grote feest'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2013''</small> === W === *'''[[James Franklin Wilson|Wilson, James Franklin]]''' (Saba) **''The old grey grizzly grunt, the brave iguana'' (1991) **''De verhalenboot'' (2002, ku Wycliffe Smith i.o.) === X-Y-Z === *'''[[Ruth Zefrin|Zefrin, Ruth]]''' (1927-2023, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Hunga'' (1982) **''Bufi, Bafi i Bòfi'' (1989) **''Kumbai'' (1987) **''Punpulunchi: poesia pa mucha'' (1984) **''Gusta'' (1985) **''Hasi'' (1985) **''Kanta'' (1985) **''Mira'' (1985) **''Op avontuur door alfabetland'' (1990) == Ilustradó == * Heleen Cornet (Saba) * Ariadne Faries (1968-2020, Kòrsou) * [[Evelino Fingal]] (1951, Aruba) * Sidney Gunsam (1956, Aruba)<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/10398-2/Ilustraornan local], [[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]] (1 di augustus 2023)</ref> * [[Giolina Henriquez]] (1958, Aruba) * Stan Kuiperi (Aruba) * Rudyomar Leysner (Aruba) * [[Vanessa Paulina]] (Aruba) * Daniëlle Schothorst (Hulanda) * Wop Sijtsma (1939, Kòrsou) * Elvis Tromp (Aruba) * Sheila Werleman (Aruba) * Rocky Valentijn (Boneiru) {{Appendix}} [[Category:Literatura]] 2tl2cvb96nyj6wjofwcu5eejxberott 188004 188003 2026-04-18T18:09:37Z Kallmemel 14000 reformulacion pa simplifica i ta mas conciso 188004 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} Promé ku [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], '''literatura hubenil''' den idioma nativo dirigí riba muchanan di [[Karibe Hulandes]] tabata praktikamente ineksistente i obranan den otro idioma no tabata reflehá e ambiente rekonosibel pa nan realidat di bida. E desaroyo di material di lesamento "for di nos mesun ambiente" pa hubentut [[Antias Hulandes|antiano]] a tuma tempu i a kuminsá realmente despues di 1950.<ref name="Hubenil">[https://web.archive.org/web/20170920190727/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Jeugdlectuur], Encyclopedia van Curaçao</ref> E promé empuhe pa literatura hubenil na papiamentu a yega ku e publikashon di ''Cuentonan di Nanzi'' (1952), dor di [[Nilda Pinto]]. Den transkurso di añanan 1950, e kantidat di buki pa mucha na papiamentu a krese konstantemente, ounke ta importante pa nota ku esakinan tabata generalmente obra destiná pa lesa na bos altu; e mucha mes tabata siña lesa prinsipalmente na hulandes na skol. Na fin di añanan 1970 i kuminsamentu di añanan 1980, a aparesé e promé bukinan ku tabata spesífikamente adaptá pa e mucha lesa su mes, sin asistensia di adulto. Entre e pioneronan di literatura hubenil na papiamento por konta [[Ernesto Rosenstand]], [[Elis Juliana]] i [[Pierre Lauffer]]. Difisilmente por a haña autor ku tabata skirbí na papiamento sin ku el a kontribuí ku un òf mas kuentonan pa mucha — komo parti di e proseso di afirmashon di un literatura lokal i di formashon di un base lingwístiko i kultural pa e hubentut. Na otro banda, literatura pa mucha den idioma hulandes, ku tabata situá den ambiente antiano, a risibí gran kontribushon di outornan manera [[Hanny Lim]], Jan Broos, [[Miep Diekmann]] i [[Siny van Iterson]] (nasé na Kòrsou).<ref name="Hubenil"/> Ounke e karakter “antiano” di hopi di nan obranan tabata mas evidente pa e mucha hulandes ku pa e mucha antiano, Miep Diekmann — ku a desaroyá su propio estilo di literatura hubenil inspirá pa e realidat karibeño-hulandes — a hunga un papel stimulante pa e siguiente generashon di outornan lokal. Durante e añanan 1970, un generashon nobo di outornan antiano a surgi, ku ta inkluí [[Sonia Garmers]] i [[Diana Lebacs]], dos figura ku a risibí rekonosementu nashonal i premio literario na Hulanda pa nan aporta na literatura hubenil karibeño-hulandes. == Lista di outor == E lista ta inkluí outornan di literatura hubenil ku a kontribuí den forma, idioma òf temátika na literatura destiná pa mucha i hubentut di Karibe Hulandes. Esaki ta inkluí outor di orígen lokal, asina mes komo eskritornan di Hulanda òf otro parti di Reino Hulandes ku a traha obra inspirá den e bida, kultura òf paisahe di e islanan ABC i di e islanan di [[Islariba]]. Pa motibu di kontinuidat históriko i lingwístiko, tambe por wòrdu inkluí outornan ku a publiká obra na hulandes, papiamento òf ingles, si nan trabou ta reflehá un konekshon direkto ku e mundu hubenil karibeño-hulandes. E obranan di e outornan ta den un di e tres [[idioma ofisial|idiomanan ofisial]] di e islanan: [[hulandes]], [[ingles]] of [[papiamentu]] òf den un kombinashon bilingwe òf multilingual di esakinan. E outornan ta den orden alfabétiko segun fam. Di outornan ku ta publiká bou di un [[pseudónimo]] ta menshona e nomber real entre paréntesis (). Premiashon di outor of su obra ta indiká ku koló <small style="color:blue;">'''''blou'''''</small> , i filmashon di buki ku koló <small style="color:red;">'''''korá'''''</small>.<br />{{Inhoud abc|xyz=1}} === A === *'''[[Jessie Amacost|Amacost, Jessie]]''' (Boneiru) **''Prome aventura di e buriku Marco na Boneiru/Het eerste avontuur van het ezeltje Marco op Bonaire'' (2001) *'''[[Merly Augusta|Augusta, Merly]]''' (Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Yomi ke bai fèlt'' (ku Ariadne Faries) **''Chiku Chimpansé'' **''Saya ku Djèki: rima i poesia rítmico pa mucha'' **''Kiko tin? Rima tin!'' (1997) **''Kuenta na lama'' (2005, ku Lusette Verboom-Fairbairn i.o.) **''E biahe largu di Piskechi'' **''T’ami ta Bòchi Blòblò'' (2010) **''Bòchi den pèrtá'' (2020, Bòchi Blòblò serie 2) === B === *'''[[Wilko Bergmans|Bergmans, Wilko]]''' (Boneiru) **''De bastaard van Bonaire'' (1980) **''De witte dwaas van Bonaire: het leven van een koloniale uitbuiter'' **''Saboteurs op Saba'' *'''[[Robin Boasman|Boasman, Robin]]''' (Sint Maarten) **''Lizzy Lizard'' (2013) *'''[[Olga Buckley|Buckley, Olga]]''' (1950, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Bencho ta dual'' (2006, serie di Bencho) **''Bencho ta gana un bais'' (2007, serie di Bencho) **''Bencho ta rebeldia'' (2013, serie di Bencho) **''Bencho y e Gran Crusada'' (2020, serie di Bencho) **''Ami, Bencho'' (2020, serie di Bencho) **''Bons Slip'' (2023) === C === *'''[[Patricia Chammaa|Chammaa, Patricia (Tricia)]]''' (Saba) **''Sandaleena, queen snail of Saba'' *'''[[Monica Clarinda|Clarinda, Monica]]''' (1961, Kòrsou) **''Nona ta Konta'' (2000) **''Nona bèk den tempu'' (2002) **''E lantamento/De opstand'' (2010) [[File:Roland Colastica .jpg|thumb|150px|Roland Colastica]] *'''[[Roland Colastica|Colastica, Roland]]''' (1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2006''</small> **''Mami, papi kontami un kuentaaaa!'' (1993) **''De zwangere kater'' (1995) **''Kalbas, karpata, kacho'' (1996) **''Kuenta pa famia'' **''E webu riba dos pata'' (2001) **''Pushke'' (2003) **''Mi amigu hundu y rondó'' (2006) **''Vuurwerk in mijn hoofd'' (2012) *'''[[Chantal Cooper|Cooper, Chantal]]''' (Kòrsou) **''Dubbel feest/Dòbel fiesta'' (2014) *'''[[Desiree Correa|Correa, Desiree]]''' (1953, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2009''</small> **''Mosa's eiland'' (1985) **''Compa Nanzi'' (2002) **''Domi di den mondi'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2003''</small> **''Drumi Dushi'' (2004) **''Manuel'' (2008) **''Doño di curpa'' (2010) **''Pepe Picuda y Didi Djindja'' (2011) **''Den Kibra di madruga'' (2017) *'''[[Yolanda Croes|Croes, Yolanda]]''' (1948, Aruba) **''Mingi y e mago malbado'' **''E cuebanan scur'' (2019) === D === *'''[[Josette Daal|Daal, Josette]]''' (1956, Aruba) **''Warwind'' (1985) *'''[[Richard Dabian|Dabian, Richard]]''' (1965, Aruba) ** ''E faro di multicolo/De veelkleurige vuurtoren'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2019''</small> ** ''Tekki e toteki'' (2020) [[File:Miep Diekmann.jpg|thumb|150px|Miep Diekmann]] *'''[[Miep Diekmann|Diekmann, Miep]]''' (1925-2017, Hulanda/Kòrsou) **''Panaderio Pan'' (1947) **''De boten van Brakkeput'' (1955) **''Padu is gek'' (1956) **''Gewoon een straatje'' (1959) **''En de groeten van Elio'' (1961) **''Cu luz na man'' (1962-1964, serie di kuater buki) **''Marijn bij de lorredraaier''s (1965) **''De dagen van Olim'' (1971) **''Dan ben je nergens meer'' (1975) <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1975''</small> **''Mens te koop'' **''Geen enkel verdriet duurt honderd jaar'' (1982) *'''[[Fred Diks|Diks, Fred]]''' (1955, Hulanda) **''Goud in Aruba'' (serie di Koen Kampioen) ** ''Superoma in coma/Super wela den coma'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2016''</small> *'''[[Maria Diwan|Diwan, Maria]]''' (1939, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2000''</small> **''Solo ta sali pa bo tambe'' (1982) *'''[[Charlotte Doornhein|Doornhein, Charlotte]]''' (1972, Hulanda/Kòrsou) **''Shervison ta deskubrí un tesoro'' (2010) **''Kwelgeesten rond de kapokboom'' (2011) **''Curaçao voor kinderen met lef'' (2013) **''De roep van de shoco/E grito di e shoco'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2014''</small> **''Droomkoffer'' (2019, ku Shaker) === E === *'''[[Nydia Ecury|Ecury, Nydia]]''' (1926-2012, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2003''; </small> <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2007''</small> **''Tres kuenta di Ada'' **''Tres kuenta italianu'' **''Un deseo kumplí'' **''Ai, mi dushi, bunita kaptan'' **''Bestia por siña nos hopi kos'' **''Dos kuenta ku prènchi pa klùr'' (1981) *'''[[Liliana Erasmus|Erasmus, Liliana]]''' (1974, Aruba) **''Rima rond di Aruba'' **''Mi prome buki di ABC'' **''Mas rima rond di Aruba'' (di dos parti di kolekshon di poesia) **''Hopus'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2005''</small> **''Nano e enano/Nano de dwerg'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2007''</small> **''Het was Big'' (2007) **''Mijn Feest!'' (2008), **''Dier in nood'' (2008) **''De knijpkat'' (2012) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Amigonan tur caminda'' **''Kiko Kiwi kier awor?'' (2017) **''Aza y e portanan magico'' (2024) **''Zap! Zap! Zzziennnng!'' (2025) === F === *'''[[Curt Fortin|Fortin, Curt]]''' (1978, Aruba/Hulanda) **''Yakanuko - Een gevaarlijke opdracht'' <small style="color:blue;">''Premio Hotze de Roos 2015''</small> **''Un co... co... colebra grandi!/Een reu... reu... reuzenslang!'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2015''</small> *'''[[Xiomara Frans-Muller|Frans-Muller, Xiomara]]''' (Boneiru) **''Opi boksdo'' (2016) **''Opi i un par di man'' (2017) [[File:Sonia Garmers (1976).jpg|thumb|160px|[[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]] ta risibi na Soestdijk un buki di Sonia Garmers na 1976]] === G === *'''[[Sonia Garmers|Garmers, Sonia]]''' (1933, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1983''; ''[[Tapushi Literario|Tapushi di Oro]] 2006''</small> **''Tantan Nini... ta conta'' (1955) **''Conta cuenta'' (1957) **''Un macutu jen di cuenta'' (1960) **''Orkaan en Mayra'' <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1981''</small> **''Elk diertje zijn pleziertje'' (1983) **''Wonen in een glimlach'' (1985) *'''[[Cathleen Giterson|Giterson, Cathleen]]''' (Kòrsou) *'''[[Giovanni Gijsbertha|Gijsbertha, Giovanni]]''' (Boneiru) **''Fakansi den pasado'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Boneiru 2023''</small> === H === *'''[[Bernadette Heiligers|Heiligers, Bernadette]]''' (1952, Kòrsou) **''Rima pa Mucha'' (1991, ilustrá pa Ruth Zefri) *'''[[Elodie Heloise|Heloise, Elodie]]''' (1968, Hulanda) **''Shusu en Sir Raylison'' (2019) *'''[[May Henriquez|Henriquez, May]]''' (1915-1999, Kòrsou) **''Yaya ta konta'' (1981) **''Tres kuenta di Wisiwas Mantekabela'' (1984) *'''[[Carmen Herrera|Herrera, Carmen]]''' (Aruba) **''E recompensa'' (2000, komedia) *'''[[Joyce Herry|Herry, Joyce]]''' (1945, Aruba) **''Ollie, Assie en Pelie'' (2005) **''Verdwaald in de wildernis'' (2020) *'''[[Jeroen Heuvel|Heuvel, Jeroen]]''' (1957, Kòrsou) *'''[[Jeroen Hoogerwerf|Hoogerwerf, Jeroen]]''' (Hulanda) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Liliana Erasmus) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Liliana Erasmus) ** ''Na cas di Carmen y Carlos''/''Thuis bij Carmen en Carlos'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2023''</small> **''Slaven zijn net kippen; 18 verhalen en gedichten over slavernij in de Cariben'' (2023) **''Virginia, e rebelde di Aruba - rebel van Aruba'' (2024) === I === *'''[[Rosabelle Illes|Illes, Rosabelle]]''' (1987, Aruba) **''Kurasonchi'' (2019, ku [[Levi Silvanie]]) *'''[[Siny van Iterson|Iterson, Siny van]]''' (1919-2018, Kòrsou/Hulanda) **''Het gouden suikerriet'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1971''</small> **''Schaduw over Chocamata'' (1960) **''De smokkelaars van Buenaventura'' (1965) **''Heksen van casa roja'' === J === *'''[[Denise de Jongh-Rekwest|Jongh-Rekwest, Denise de]]''' (Boneiru) <small style="color:blue;">''[[Premio Pipita di Kònkòmber]] 2020''</small> **''Gino en Gina, boezemvriendjes'' (2010, ku Merly Augusta e.a.) **''Kaylee'' (serie, ku otro outor) **''Bin, bin sigui mi supmarin'' (2019) **''Papi tin kolibri'' (2021) **''Bebe bira bon'' (2022) **''Roxy mi dushi bida'' (2023) **''Yanchi golos'' (2024) *'''[[Elis Juliana|Juliana, Elis]]''' (1927-2013, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1977''; ''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Dede pikiña'' (1964) **''Verso pa mucha'' (1978) **''Nilo riku riku'' (1978) * '''[[Leo Regals|Jungslager, Roel]]''' (1950-2017, Kòrsou) **''De avonturen van Henco'' (1976) **''Het gidsje van Haiti'' (1979) === K === *'''[[Frances Kelly|Kelly, Frances]]''' (1946, Aruba) **''Wi-ki-ri-ki-ki'' (1986) **''Een reuzen heksentoer'' (1988) *'''[[Sjoerd Kuyper|Kuyper, Sjoerd]]''' (1952, Hulanda) **''De duik'' (2014)/E sambuya/Tira kabes (2019) **''Het spannendste boek van de wereld/E buki mas excitante di mundo'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2017''</small> === L === *'''[[Pierre Lauffer|Lauffer, Pierre]]''' (1920-1981, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1969''</small> **''Ora solo baha'' (1968) **''Djogodó, kwenta pa konta mucha'' (1972) ** ''Mangasina'' (1974) ** ''Sukuchi'' (1974) ** ''Mangusa'' (1975) ** ''Un dia tabatin'' (1975) ** ''Zumbi Spiritu i Almasola'' (1975) **''Mi buki di bestia'' (1981) **''Un skèr ta bai keiru'' (1983) **''Un wea chiki'' (1984) **''Toni su trein'' (1989) **''Awe ta sopi'' (1989) **''Nati a bula bai'' (1996) [[File:DianaLebacs.jpg|thumb|150px|Diana Lebacs na 2008]] *'''[[Diana Lebacs|Lebacs, Diana]]''' (1947-2022, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Nancho op Bonaire'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1976''</small> **''Kuantu na ta?'' **''Dies dede enkantá'' **''At'akí mi boka'' **''Nanishi riba dje'' **''Dos wowo pa mi mira'' **''Orea pa tende'' **''Kompa Datu ta konta'' (1975) **''Ken-ken pia di wesu'' (1986) **''Caimins geheim/Caimin su secreto'' (2002) *'''[[Hanny Lim|Lim, Hanny]]''' (1932, Kòrsou/Hulanda) **''Tardi'' (serie di animal: kacho) **''Juana, de yuana'' (serie di animal: yuana) **''Mèk, de kabriet'' (serie di animal: kabritu) **''Frumi, de fruminga loco'' (serie di animal: fruminga) **''Koko, de baricageel'' (serie di animal: para) *'''[[Noris van Lis-Donata|Lis-Donata, Noris van]]''' (Aruba) **''Ban bisa danki'' (2012) **''Mi gran amigo/Mijn grote vriend'' (2019) [[File:Frank Martinus Arion.jpg|thumb|150px|Frank Martinus Arion na 2005]] === M === * '''Maas, Steffen''' (Hulanda) ** ''Mi buki di Aruba / Mi buki di Boneiru / Mi buki di Kòrsou'' (serie, 2022) *'''[[Frank Martinus Arion|Martinus Arion, Frank]]''' (1936-2015, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2001''; ''[[Tapushi Literario]] 2003''</small> **De Ibismensmuis <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Kòrsou 1993''</small> *'''[[Angela Matthews|Matthews, Angela]]''' (pseud. Velma Solomons, Aruba) **De witte pest (1978) *'''[[Jessiva van Montfoort-Posner|Montfoort-Posner, Jessica van]]''' (Aruba) **Nini ta sali keiro (2019) *'''[[Loekie Morales|Morales, Loekie]]''' (1958, Kòrsou/Sint Maarten) **''Bloedlijn overzee'' (2002) **''Papito en de vertellende boom'' (2002) **''Selina and the Obeah woman'' (2003) **''Bonte Boel'' (2004) **''Tropisch nestje'' (2005) **''Zonnesproetjes'' (2007) **''Mina Marina'' (2008) **''De magische bruidstaart/E bolo di batrei magiko'' (2011) **''Vrijheids Salsa/Freedom Salsa'' (2015) **''Chella en het vreemde vrouwtje/Chella and the weird woman'' (2017) *'''[[Enrique Muller|Muller, Enrique]]''' (1944-2015, Kòrsou/Sint Maarten) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2002''</small> **''Sin ni sikiera un welensali'' (1979) **''Nature, I love you'' (1980, ku Wycliffe Smith i.o.) ** ''Shon Totolika'' (1991) ** ''Konsierto'' === N === [[File:Orman Olga.jpg|thumb|150px|Olga Orman na 2008]] === O === *'''[[Olga Orman|Orman, Olga]]''' (1943, Aruba/Hulanda) **''Hoe Anansi het tumbafestival won'' (ku Johan Volkerijk) **''Michi'' (2009) === P === *'''[[Roland Peterson|Peterson, Roland]]''' (1941-2017, Aruba) **''Nos Fabula'' **''Priki Prikichi y Prince''s **''Tres Storia Rubiano'' **''Cotton Ball'' *'''[[Mercedes Petrocchi|Petrocchi, Mercedes]]''' (Aruba) **''Magy Maripampum'' (2002) **''Rikesa di naturalesa. Rima pa mucha'' (2009) *'''[[Herman Pieters|Pieters, Herman (Manchi)]]''' (Kòrsou) **''Kompa Nanzi'' (serie di seis buki) *'''[[Diana Pinto|Pinto, Diana]]''' (Kòrsou) **''Ai, bin tende un kuenta'' (1989) **''Valerie'' (1993) *'''[[Nilda Pinto|Pinto, Nilda]]''' (1918-1954, Kòrsou) **''Corsouw ta kanta'' (1944) **Bam canta (1948, ku Rudolph Palm) **''Cuentanan di Nanzi'' (1952) **''Corsouw ta konta'' (1954) *'''[[William Richard Piternella|Piternella, William]]''' (1950, Aruba) **''Niet huilen bij de zee'' === Q === *'''[[Anton Quintana|Quintana, Anton]]''' (pseud. Antoon Adolf Kuyten, 1937-2017, Hulanda) **''Duel in de diepte'' (filmá) === R === *'''[[Robert Reeberg|Reeberg, Robert]]''' (Aruba) **''Un bula den lama'' **''Capa Blou'' **''Cindy Rella'' **''Tur pa mi: poesia pa mucha '' (1999) **''E hobby di Rino'' (2001) **''Cant'i lama'' (2008) **''E anochi cu Sinterklaas a topa cu Santa Claus'' (2008) **''Shete den un solo tiro'' (2012) **''E mago di Sero Teishi'' (2013) **''Rigoberto'' (2016) **''Roy ta Piet'' (2016) *'''[[Leo Regals|Regals, Leo]]''' (pseud. Roel Jungslager, 1950-2017, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> ** ''E fli chiki'' (1980) **''Koko ta un pal'i gai'' (1980) **''Op Bonaire en Aruba'' (1981) **''Kruimels'' (1981) **''De tamarinde-boom van Henco'' (1981) **''Speur, de waakhond en Speur, de waakhond'' (1982, parti II) **''Piki mi wiri'' (1982) **''Mi kurá di bestia'' (1983) **''E kas pisá di shon Pokopoko'' (1983) **''Yuanita, e yuana malkontentu: pa esnan ku ta midi ku dos midí'' (1982) **''Piki mi wiriwiri'' (1982) **''Ipo, orea grandi'' (1989) **''E fiesta di lèter di Fabi'' (1994) **''Buskado'' (1997) **''Lazarito ke kore bai'' (2001) **''Kokada enkantá'' (2004) *'''[[Guillermo Rosario|Rosario, Guillermo]]''' (1917-2003, Kòrsou) **''Muchanan den akshon'' (1979) **''Aventuranan di Geinchi'' (1988, serie) *'''[[Ernesto Rosenstand|Rosenstand, Ernesto]]''' (1931-2016, Aruba) **''Kuentanan Rubiano'' (1961) **''Kuentanan pa un i tur'' (1965) **''Wantapa! ...tapa!...Ha!...Ha!..Ha''! (1981) **''Kudawecha a keda sheu'' (1982). *'''[[Evelyn Ruiz-Croes|Ruiz-Croes, Evelyn]]''' (Aruba) **''Epa... un strea!... y mas strea'' (2011) [[File:WycliffeSmithSaba.jpg|thumb|150px|Wycliffe Smith na 2015]] === S === *'''[[Wycliffe Smith|Smith, Wycliffe]]''' (1948, Sint Maarten) **''Nature, I love you'' (1980, ku Enrique Muller i.o.) **''The story boat: stories from island travels over the water. Now they are taking a boat to you'' (2002, ku James Franklin Wilson i.o.) === T === *'''[[Jacques Thönissen|Thönissen, Jacques]]''' (1939, Aruba) **''Tranen om de ara'' (1998) **''Eilandzigeuner'' (2000) **''Shon shoco weet raad'' (2001) **''Si bestia por a papia'' (2002) **''De roep van de troepiaal'' (2004) **''Cado cododo'' (2005) **''Devah'' (2010) **''Spoken, schurken en goudzoekers'' (2006)/''Spoki, bandido y buscadornan di oro'' (2010) * '''[[Tio Ali]]''' (pseud. Alvin Inecia, 1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2005''</small> === U === === V === *'''[[Georgino Vrolijk|Vrolijk, Georgino (Gino)]]''' (1973, Aruba) **''Sumpi e wanglo sabi'' **''Na caminda pa e fiesta grandi/Op weg naar het grote feest'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2013''</small> === W === *'''[[James Franklin Wilson|Wilson, James Franklin]]''' (Saba) **''The old grey grizzly grunt, the brave iguana'' (1991) **''De verhalenboot'' (2002, ku Wycliffe Smith i.o.) === X-Y-Z === *'''[[Ruth Zefrin|Zefrin, Ruth]]''' (1927-2023, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Hunga'' (1982) **''Bufi, Bafi i Bòfi'' (1989) **''Kumbai'' (1987) **''Punpulunchi: poesia pa mucha'' (1984) **''Gusta'' (1985) **''Hasi'' (1985) **''Kanta'' (1985) **''Mira'' (1985) **''Op avontuur door alfabetland'' (1990) == Ilustradó == * Heleen Cornet (Saba) * Ariadne Faries (1968-2020, Kòrsou) * [[Evelino Fingal]] (1951, Aruba) * Sidney Gunsam (1956, Aruba)<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/10398-2/Ilustraornan local], [[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]] (1 di augustus 2023)</ref> * [[Giolina Henriquez]] (1958, Aruba) * Stan Kuiperi (Aruba) * Rudyomar Leysner (Aruba) * [[Vanessa Paulina]] (Aruba) * Daniëlle Schothorst (Hulanda) * Wop Sijtsma (1939, Kòrsou) * Elvis Tromp (Aruba) * Sheila Werleman (Aruba) * Rocky Valentijn (Boneiru) {{Appendix}} [[Category:Literatura]] 82wg7d5924u4sobak7iduuyhormeyau 188005 188004 2026-04-18T18:14:13Z Kallmemel 14000 188005 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} Promé ku [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], '''literatura hubenil''' den idioma nativo dirigí riba muchanan di [[Karibe Hulandes]] tabata praktikamente ineksistente i obranan den otro idioma no tabata reflehá e ambiente rekonosibel pa nan realidat di bida. E desaroyo di material di lesamento "for di nos mesun ambiente" pa hubentut [[Antias Hulandes|antiano]] a tuma tempu i a kuminsá realmente despues di 1950.<ref name="Hubenil">[https://web.archive.org/web/20170920190727/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Jeugdlectuur], Encyclopedia van Curaçao</ref> E promé empuhe pa literatura hubenil na papiamentu a yega ku e publikashon di ''Cuentonan di Nanzi'' (1952), dor di [[Nilda Pinto]]. Den transkurso di añanan 1950, e kantidat di buki pa mucha na papiamentu a krese konstantemente, ounke ta importante pa nota ku esakinan tabata generalmente obra destiná pa lesa na bos altu; e mucha mes tabata siña lesa prinsipalmente na hulandes na skol. Na fin di añanan 1970 i kuminsamentu di añanan 1980, a aparesé e promé bukinan ku tabata spesífikamente adaptá pa e mucha lesa su mes, sin asistensia di adulto. Entre e pioneronan di literatura hubenil na papiamento por konta [[Ernesto Rosenstand]], [[Elis Juliana]] i [[Pierre Lauffer]]. Difisilmente por a haña autor ku tabata skirbí na papiamento sin ku el a kontribuí ku un òf mas kuentonan pa mucha — komo parti di e proseso di afirmashon di un literatura lokal i di formashon di un base lingwístiko i kultural pa e hubentut. Na otro banda, literatura pa mucha den idioma hulandes, ku tabata situá den ambiente antiano, a risibí gran kontribushon di outornan manera [[Hanny Lim]], Jan Broos, [[Miep Diekmann]] i [[Siny van Iterson]] (nasé na Kòrsou).<ref name="Hubenil"/> Ounke e karakter "antiano" di hopi di nan obranan tabata mas evidente pa e mucha hulandes ku pa e mucha antiano, Miep Diekmann — ku a desaroyá su propio estilo di literatura hubenil inspirá pa e realidat karibeño-hulandes — a hunga un papel stimulante pa e siguiente generashon di outornan lokal. Durante e añanan 1970, un generashon nobo di outornan antiano a surgi, ku ta inkluí [[Sonia Garmers]] i [[Diana Lebacs]], dos figura ku a risibí rekonosementu nashonal i premio literario na Hulanda pa nan aporta na literatura hubenil karibeño-hulandes. == Lista di outor == E lista ta inkluí outornan di literatura hubenil ku a kontribuí den forma, idioma òf temátika na literatura destiná pa mucha i hubentut di Karibe Hulandes. Esaki ta inkluí outor di orígen lokal, asina mes komo eskritornan di Hulanda òf otro parti di Reino Hulandes ku a traha obra inspirá den e bida, kultura òf paisahe di e islanan ABC i di e islanan di [[Islariba]]. Pa motibu di kontinuidat históriko i lingwístiko, tambe por wòrdu inkluí outornan ku a publiká obra na hulandes, papiamento òf ingles, si nan trabou ta reflehá un konekshon direkto ku e mundu hubenil karibeño-hulandes. E obranan di e outornan ta den un di e tres [[idioma ofisial|idiomanan ofisial]] di e islanan: [[hulandes]], [[ingles]] of [[papiamentu]] òf den un kombinashon bilingwe òf multilingual di esakinan. E outornan ta den orden alfabétiko segun fam. Di outornan ku ta publiká bou di un [[pseudónimo]] ta menshona e nomber real entre paréntesis (). Premiashon di outor of su obra ta indiká ku koló <small style="color:blue;">'''''blou'''''</small> , i filmashon di buki ku koló <small style="color:red;">'''''korá'''''</small>.<br />{{Inhoud abc|xyz=1}} === A === *'''[[Jessie Amacost|Amacost, Jessie]]''' (Boneiru) **''Prome aventura di e buriku Marco na Boneiru/Het eerste avontuur van het ezeltje Marco op Bonaire'' (2001) *'''[[Merly Augusta|Augusta, Merly]]''' (Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Yomi ke bai fèlt'' (ku Ariadne Faries) **''Chiku Chimpansé'' **''Saya ku Djèki: rima i poesia rítmico pa mucha'' **''Kiko tin? Rima tin!'' (1997) **''Kuenta na lama'' (2005, ku Lusette Verboom-Fairbairn i.o.) **''E biahe largu di Piskechi'' **''T’ami ta Bòchi Blòblò'' (2010) **''Bòchi den pèrtá'' (2020, Bòchi Blòblò serie 2) === B === *'''[[Wilko Bergmans|Bergmans, Wilko]]''' (Boneiru) **''De bastaard van Bonaire'' (1980) **''De witte dwaas van Bonaire: het leven van een koloniale uitbuiter'' **''Saboteurs op Saba'' *'''[[Robin Boasman|Boasman, Robin]]''' (Sint Maarten) **''Lizzy Lizard'' (2013) *'''[[Olga Buckley|Buckley, Olga]]''' (1950, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Bencho ta dual'' (2006, serie di Bencho) **''Bencho ta gana un bais'' (2007, serie di Bencho) **''Bencho ta rebeldia'' (2013, serie di Bencho) **''Bencho y e Gran Crusada'' (2020, serie di Bencho) **''Ami, Bencho'' (2020, serie di Bencho) **''Bons Slip'' (2023) === C === *'''[[Patricia Chammaa|Chammaa, Patricia (Tricia)]]''' (Saba) **''Sandaleena, queen snail of Saba'' *'''[[Monica Clarinda|Clarinda, Monica]]''' (1961, Kòrsou) **''Nona ta Konta'' (2000) **''Nona bèk den tempu'' (2002) **''E lantamento/De opstand'' (2010) [[File:Roland Colastica .jpg|thumb|150px|Roland Colastica]] *'''[[Roland Colastica|Colastica, Roland]]''' (1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2006''</small> **''Mami, papi kontami un kuentaaaa!'' (1993) **''De zwangere kater'' (1995) **''Kalbas, karpata, kacho'' (1996) **''Kuenta pa famia'' **''E webu riba dos pata'' (2001) **''Pushke'' (2003) **''Mi amigu hundu y rondó'' (2006) **''Vuurwerk in mijn hoofd'' (2012) *'''[[Chantal Cooper|Cooper, Chantal]]''' (Kòrsou) **''Dubbel feest/Dòbel fiesta'' (2014) *'''[[Desiree Correa|Correa, Desiree]]''' (1953, Aruba) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2009''</small> **''Mosa's eiland'' (1985) **''Compa Nanzi'' (2002) **''Domi di den mondi'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2003''</small> **''Drumi Dushi'' (2004) **''Manuel'' (2008) **''Doño di curpa'' (2010) **''Pepe Picuda y Didi Djindja'' (2011) **''Den Kibra di madruga'' (2017) *'''[[Yolanda Croes|Croes, Yolanda]]''' (1948, Aruba) **''Mingi y e mago malbado'' **''E cuebanan scur'' (2019) === D === *'''[[Josette Daal|Daal, Josette]]''' (1956, Aruba) **''Warwind'' (1985) *'''[[Richard Dabian|Dabian, Richard]]''' (1965, Aruba) ** ''E faro di multicolo/De veelkleurige vuurtoren'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2019''</small> ** ''Tekki e toteki'' (2020) [[File:Miep Diekmann.jpg|thumb|150px|Miep Diekmann]] *'''[[Miep Diekmann|Diekmann, Miep]]''' (1925-2017, Hulanda/Kòrsou) **''Panaderio Pan'' (1947) **''De boten van Brakkeput'' (1955) **''Padu is gek'' (1956) **''Gewoon een straatje'' (1959) **''En de groeten van Elio'' (1961) **''Cu luz na man'' (1962-1964, serie di kuater buki) **''Marijn bij de lorredraaier''s (1965) **''De dagen van Olim'' (1971) **''Dan ben je nergens meer'' (1975) <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1975''</small> **''Mens te koop'' **''Geen enkel verdriet duurt honderd jaar'' (1982) *'''[[Fred Diks|Diks, Fred]]''' (1955, Hulanda) **''Goud in Aruba'' (serie di Koen Kampioen) ** ''Superoma in coma/Super wela den coma'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2016''</small> *'''[[Maria Diwan|Diwan, Maria]]''' (1939, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2000''</small> **''Solo ta sali pa bo tambe'' (1982) *'''[[Charlotte Doornhein|Doornhein, Charlotte]]''' (1972, Hulanda/Kòrsou) **''Shervison ta deskubrí un tesoro'' (2010) **''Kwelgeesten rond de kapokboom'' (2011) **''Curaçao voor kinderen met lef'' (2013) **''De roep van de shoco/E grito di e shoco'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2014''</small> **''Droomkoffer'' (2019, ku Shaker) === E === *'''[[Nydia Ecury|Ecury, Nydia]]''' (1926-2012, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2003''; </small> <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2007''</small> **''Tres kuenta di Ada'' **''Tres kuenta italianu'' **''Un deseo kumplí'' **''Ai, mi dushi, bunita kaptan'' **''Bestia por siña nos hopi kos'' **''Dos kuenta ku prènchi pa klùr'' (1981) *'''[[Liliana Erasmus|Erasmus, Liliana]]''' (1974, Aruba) **''Rima rond di Aruba'' **''Mi prome buki di ABC'' **''Mas rima rond di Aruba'' (di dos parti di kolekshon di poesia) **''Hopus'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2005''</small> **''Nano e enano/Nano de dwerg'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2007''</small> **''Het was Big'' (2007) **''Mijn Feest!'' (2008), **''Dier in nood'' (2008) **''De knijpkat'' (2012) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Jeroen Hoogerwerf) **''Amigonan tur caminda'' **''Kiko Kiwi kier awor?'' (2017) **''Aza y e portanan magico'' (2024) **''Zap! Zap! Zzziennnng!'' (2025) === F === *'''[[Curt Fortin|Fortin, Curt]]''' (1978, Aruba/Hulanda) **''Yakanuko - Een gevaarlijke opdracht'' <small style="color:blue;">''Premio Hotze de Roos 2015''</small> **''Un co... co... colebra grandi!/Een reu... reu... reuzenslang!'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2015''</small> *'''[[Xiomara Frans-Muller|Frans-Muller, Xiomara]]''' (Boneiru) **''Opi boksdo'' (2016) **''Opi i un par di man'' (2017) [[File:Sonia Garmers (1976).jpg|thumb|160px|[[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]] ta risibi na Soestdijk un buki di Sonia Garmers na 1976]] === G === *'''[[Sonia Garmers|Garmers, Sonia]]''' (1933, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1983''; ''[[Tapushi Literario|Tapushi di Oro]] 2006''</small> **''Tantan Nini... ta conta'' (1955) **''Conta cuenta'' (1957) **''Un macutu jen di cuenta'' (1960) **''Orkaan en Mayra'' <small style="color:blue;">''Premio Nienke van Hichtum 1981''</small> **''Elk diertje zijn pleziertje'' (1983) **''Wonen in een glimlach'' (1985) *'''[[Cathleen Giterson|Giterson, Cathleen]]''' (Kòrsou) *'''[[Giovanni Gijsbertha|Gijsbertha, Giovanni]]''' (Boneiru) **''Fakansi den pasado'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Boneiru 2023''</small> === H === *'''[[Bernadette Heiligers|Heiligers, Bernadette]]''' (1952, Kòrsou) **''Rima pa Mucha'' (1991, ilustrá pa Ruth Zefri) *'''[[Elodie Heloise|Heloise, Elodie]]''' (1968, Hulanda) **''Shusu en Sir Raylison'' (2019) *'''[[May Henriquez|Henriquez, May]]''' (1915-1999, Kòrsou) **''Yaya ta konta'' (1981) **''Tres kuenta di Wisiwas Mantekabela'' (1984) *'''[[Carmen Herrera|Herrera, Carmen]]''' (Aruba) **''E recompensa'' (2000, komedia) *'''[[Joyce Herry|Herry, Joyce]]''' (1945, Aruba) **''Ollie, Assie en Pelie'' (2005) **''Verdwaald in de wildernis'' (2020) *'''[[Jeroen Heuvel|Heuvel, Jeroen]]''' (1957, Kòrsou) *'''[[Jeroen Hoogerwerf|Hoogerwerf, Jeroen]]''' (Hulanda) **''Overal Opa’s en oma’s; twintig gedichten en verhalen'' (2016, ku Liliana Erasmus) **''Overal monsters en spoken'' (2017, ku Liliana Erasmus) ** ''Na cas di Carmen y Carlos''/''Thuis bij Carmen en Carlos'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki pa Mucha Aruba 2023''</small> **''Slaven zijn net kippen; 18 verhalen en gedichten over slavernij in de Cariben'' (2023) **''Virginia, e rebelde di Aruba - rebel van Aruba'' (2024) === I === *'''[[Rosabelle Illes|Illes, Rosabelle]]''' (1987, Aruba) **''Kurasonchi'' (2019, ku [[Levi Silvanie]]) *'''[[Siny van Iterson|Iterson, Siny van]]''' (1919-2018, Kòrsou/Hulanda) **''Het gouden suikerriet'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1971''</small> **''Schaduw over Chocamata'' (1960) **''De smokkelaars van Buenaventura'' (1965) **''Heksen van casa roja'' === J === *'''[[Denise de Jongh-Rekwest|Jongh-Rekwest, Denise de]]''' (Boneiru) <small style="color:blue;">''[[Premio Pipita di Kònkòmber]] 2020''</small> **''Gino en Gina, boezemvriendjes'' (2010, ku Merly Augusta e.a.) **''Kaylee'' (serie, ku otro outor) **''Bin, bin sigui mi supmarin'' (2019) **''Papi tin kolibri'' (2021) **''Bebe bira bon'' (2022) **''Roxy mi dushi bida'' (2023) **''Yanchi golos'' (2024) *'''[[Elis Juliana|Juliana, Elis]]''' (1927-2013, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1977''; ''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Dede pikiña'' (1964) **''Verso pa mucha'' (1978) **''Nilo riku riku'' (1978) * '''[[Leo Regals|Jungslager, Roel]]''' (1950-2017, Kòrsou) **''De avonturen van Henco'' (1976) **''Het gidsje van Haiti'' (1979) === K === *'''[[Frances Kelly|Kelly, Frances]]''' (1946, Aruba) **''Wi-ki-ri-ki-ki'' (1986) **''Een reuzen heksentoer'' (1988) *'''[[Sjoerd Kuyper|Kuyper, Sjoerd]]''' (1952, Hulanda) **''De duik'' (2014)/E sambuya/Tira kabes (2019) **''Het spannendste boek van de wereld/E buki mas excitante di mundo'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2017''</small> === L === *'''[[Pierre Lauffer|Lauffer, Pierre]]''' (1920-1981, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 1969''</small> **''Ora solo baha'' (1968) **''Djogodó, kwenta pa konta mucha'' (1972) ** ''Mangasina'' (1974) ** ''Sukuchi'' (1974) ** ''Mangusa'' (1975) ** ''Un dia tabatin'' (1975) ** ''Zumbi Spiritu i Almasola'' (1975) **''Mi buki di bestia'' (1981) **''Un skèr ta bai keiru'' (1983) **''Un wea chiki'' (1984) **''Toni su trein'' (1989) **''Awe ta sopi'' (1989) **''Nati a bula bai'' (1996) [[File:DianaLebacs.jpg|thumb|150px|Diana Lebacs na 2008]] *'''[[Diana Lebacs|Lebacs, Diana]]''' (1947-2022, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> **''Nancho op Bonaire'' <small style="color:blue;">''Zilveren Griffel 1976''</small> **''Kuantu na ta?'' **''Dies dede enkantá'' **''At'akí mi boka'' **''Nanishi riba dje'' **''Dos wowo pa mi mira'' **''Orea pa tende'' **''Kompa Datu ta konta'' (1975) **''Ken-ken pia di wesu'' (1986) **''Caimins geheim/Caimin su secreto'' (2002) *'''[[Hanny Lim|Lim, Hanny]]''' (1932, Kòrsou/Hulanda) **''Tardi'' (serie di animal: kacho) **''Juana, de yuana'' (serie di animal: yuana) **''Mèk, de kabriet'' (serie di animal: kabritu) **''Frumi, de fruminga loco'' (serie di animal: fruminga) **''Koko, de baricageel'' (serie di animal: para) *'''[[Noris van Lis-Donata|Lis-Donata, Noris van]]''' (Aruba) **''Ban bisa danki'' (2012) **''Mi gran amigo/Mijn grote vriend'' (2019) [[File:Frank Martinus Arion.jpg|thumb|150px|Frank Martinus Arion na 2005]] === M === * '''Maas, Steffen''' (Hulanda) ** ''Mi buki di Aruba / Mi buki di Boneiru / Mi buki di Kòrsou'' (serie, 2022) *'''[[Frank Martinus Arion|Martinus Arion, Frank]]''' (1936-2015, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Premio Cola Debrot]] 2001''; ''[[Tapushi Literario]] 2003''</small> **De Ibismensmuis <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Kòrsou 1993''</small> *'''[[Angela Matthews|Matthews, Angela]]''' (pseud. Velma Solomons, Aruba) **De witte pest (1978) *'''[[Jessiva van Montfoort-Posner|Montfoort-Posner, Jessica van]]''' (Aruba) **Nini ta sali keiro (2019) *'''[[Loekie Morales|Morales, Loekie]]''' (1958, Kòrsou/Sint Maarten) **''Bloedlijn overzee'' (2002) **''Papito en de vertellende boom'' (2002) **''Selina and the Obeah woman'' (2003) **''Bonte Boel'' (2004) **''Tropisch nestje'' (2005) **''Zonnesproetjes'' (2007) **''Mina Marina'' (2008) **''De magische bruidstaart/E bolo di batrei magiko'' (2011) **''Vrijheids Salsa/Freedom Salsa'' (2015) **''Chella en het vreemde vrouwtje/Chella and the weird woman'' (2017) *'''[[Enrique Muller|Muller, Enrique]]''' (1944-2015, Kòrsou/Sint Maarten) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2002''</small> **''Sin ni sikiera un welensali'' (1979) **''Nature, I love you'' (1980, ku Wycliffe Smith i.o.) ** ''Shon Totolika'' (1991) ** ''Konsierto'' === N === [[File:Orman Olga.jpg|thumb|150px|Olga Orman na 2008]] === O === *'''[[Olga Orman|Orman, Olga]]''' (1943, Aruba/Hulanda) **''Hoe Anansi het tumbafestival won'' (ku Johan Volkerijk) **''Michi'' (2009) === P === *'''[[Roland Peterson|Peterson, Roland]]''' (1941-2017, Aruba) **''Nos Fabula'' **''Priki Prikichi y Prince''s **''Tres Storia Rubiano'' **''Cotton Ball'' *'''[[Mercedes Petrocchi|Petrocchi, Mercedes]]''' (Aruba) **''Magy Maripampum'' (2002) **''Rikesa di naturalesa. Rima pa mucha'' (2009) *'''[[Herman Pieters|Pieters, Herman (Manchi)]]''' (Kòrsou) **''Kompa Nanzi'' (serie di seis buki) *'''[[Diana Pinto|Pinto, Diana]]''' (Kòrsou) **''Ai, bin tende un kuenta'' (1989) **''Valerie'' (1993) *'''[[Nilda Pinto|Pinto, Nilda]]''' (1918-1954, Kòrsou) **''Corsouw ta kanta'' (1944) **Bam canta (1948, ku Rudolph Palm) **''Cuentanan di Nanzi'' (1952) **''Corsouw ta konta'' (1954) *'''[[William Richard Piternella|Piternella, William]]''' (1950, Aruba) **''Niet huilen bij de zee'' === Q === *'''[[Anton Quintana|Quintana, Anton]]''' (pseud. Antoon Adolf Kuyten, 1937-2017, Hulanda) **''Duel in de diepte'' (filmá) === R === *'''[[Robert Reeberg|Reeberg, Robert]]''' (Aruba) **''Un bula den lama'' **''Capa Blou'' **''Cindy Rella'' **''Tur pa mi: poesia pa mucha '' (1999) **''E hobby di Rino'' (2001) **''Cant'i lama'' (2008) **''E anochi cu Sinterklaas a topa cu Santa Claus'' (2008) **''Shete den un solo tiro'' (2012) **''E mago di Sero Teishi'' (2013) **''Rigoberto'' (2016) **''Roy ta Piet'' (2016) *'''[[Leo Regals|Regals, Leo]]''' (pseud. Roel Jungslager, 1950-2017, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2012''</small> ** ''E fli chiki'' (1980) **''Koko ta un pal'i gai'' (1980) **''Op Bonaire en Aruba'' (1981) **''Kruimels'' (1981) **''De tamarinde-boom van Henco'' (1981) **''Speur, de waakhond en Speur, de waakhond'' (1982, parti II) **''Piki mi wiri'' (1982) **''Mi kurá di bestia'' (1983) **''E kas pisá di shon Pokopoko'' (1983) **''Yuanita, e yuana malkontentu: pa esnan ku ta midi ku dos midí'' (1982) **''Piki mi wiriwiri'' (1982) **''Ipo, orea grandi'' (1989) **''E fiesta di lèter di Fabi'' (1994) **''Buskado'' (1997) **''Lazarito ke kore bai'' (2001) **''Kokada enkantá'' (2004) *'''[[Guillermo Rosario|Rosario, Guillermo]]''' (1917-2003, Kòrsou) **''Muchanan den akshon'' (1979) **''Aventuranan di Geinchi'' (1988, serie) *'''[[Ernesto Rosenstand|Rosenstand, Ernesto]]''' (1931-2016, Aruba) **''Kuentanan Rubiano'' (1961) **''Kuentanan pa un i tur'' (1965) **''Wantapa! ...tapa!...Ha!...Ha!..Ha''! (1981) **''Kudawecha a keda sheu'' (1982). *'''[[Evelyn Ruiz-Croes|Ruiz-Croes, Evelyn]]''' (Aruba) **''Epa... un strea!... y mas strea'' (2011) [[File:WycliffeSmithSaba.jpg|thumb|150px|Wycliffe Smith na 2015]] === S === *'''[[Wycliffe Smith|Smith, Wycliffe]]''' (1948, Sint Maarten) **''Nature, I love you'' (1980, ku Enrique Muller i.o.) **''The story boat: stories from island travels over the water. Now they are taking a boat to you'' (2002, ku James Franklin Wilson i.o.) === T === *'''[[Jacques Thönissen|Thönissen, Jacques]]''' (1939, Aruba) **''Tranen om de ara'' (1998) **''Eilandzigeuner'' (2000) **''Shon shoco weet raad'' (2001) **''Si bestia por a papia'' (2002) **''De roep van de troepiaal'' (2004) **''Cado cododo'' (2005) **''Devah'' (2010) **''Spoken, schurken en goudzoekers'' (2006)/''Spoki, bandido y buscadornan di oro'' (2010) * '''[[Tio Ali]]''' (pseud. Alvin Inecia, 1960, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2005''</small> === U === === V === *'''[[Georgino Vrolijk|Vrolijk, Georgino (Gino)]]''' (1973, Aruba) **''Sumpi e wanglo sabi'' **''Na caminda pa e fiesta grandi/Op weg naar het grote feest'' <small style="color:blue;">''Regalo di Festival di Buki di Mucha Aruba 2013''</small> === W === *'''[[James Franklin Wilson|Wilson, James Franklin]]''' (Saba) **''The old grey grizzly grunt, the brave iguana'' (1991) **''De verhalenboot'' (2002, ku Wycliffe Smith i.o.) === X-Y-Z === *'''[[Ruth Zefrin|Zefrin, Ruth]]''' (1927-2023, Kòrsou) <small style="color:blue;">''[[Tapushi Literario]] 2001''</small> **''Hunga'' (1982) **''Bufi, Bafi i Bòfi'' (1989) **''Kumbai'' (1987) **''Punpulunchi: poesia pa mucha'' (1984) **''Gusta'' (1985) **''Hasi'' (1985) **''Kanta'' (1985) **''Mira'' (1985) **''Op avontuur door alfabetland'' (1990) == Ilustradó == * Heleen Cornet (Saba) * Ariadne Faries (1968-2020, Kòrsou) * [[Evelino Fingal]] (1951, Aruba) * Sidney Gunsam (1956, Aruba)<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/10398-2/Ilustraornan local], [[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]] (1 di augustus 2023)</ref> * [[Giolina Henriquez]] (1958, Aruba) * Stan Kuiperi (Aruba) * Rudyomar Leysner (Aruba) * [[Vanessa Paulina]] (Aruba) * Daniëlle Schothorst (Hulanda) * Wop Sijtsma (1939, Kòrsou) * Elvis Tromp (Aruba) * Sheila Werleman (Aruba) * Rocky Valentijn (Boneiru) {{Appendix}} [[Category:Literatura]] 10uberxsum7lgzkirpgo8de04wgqmbb 2 8649 187939 187938 2026-04-18T12:39:18Z Caribiana 8320 187939 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe]] - [[Albert Kikkert]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] --------------- == Miembronan di Salon di Fama segun deporte == {| class="wikitable sortable" ! !!Deporte !! Kantidat !! Femenino !! Maskulino |- | [[File:Flag Football pictogram.svg|25px]] ||[[Futbol|Futbòl]] ||18 || 0 || 18 |- |[[File:Karate pictogram.svg|25px]]|| [[Karate]] || 6 || 2|| 4 |- |[[File:Baseball pictogram.svg|25px]] || [[Beisbòl]] ||6 ||0 ||6 |- | [[File:Softball pictogram.svg|25px]] || Softbol ||6 ||5 ||1 |- |[[File:Weightlifting pictogram.svg|25px]] ||Hisamentu di peso || 4 || 0 || 4 |- |[[File:Swimming pictogram.svg|25px]] || Landamentu ||3 ||2 || 1 |- | [[File:Fencing pictogram.svg|25px]] || Esgrima ||3 ||1 ||2 |- |[[File:Judo pictogram.svg|25px]] || Yudo ||2||0||2 |- | [[File:Table tennis pictogram.svg|25px]] || Ténis di mesa ||2 ||1||1 |- | [[File:Bodybuilding pictogram.svg|25px]] || Bodybuilding ||2 || 1||1 |- | [[File:Boxing pictogram.svg|25px]] || Bokseo || 2|| 0||2 |- | [[File:Bowling pictogram.svg|25px]] || Bowling ||2 ||0 ||2 |- | [[File:Athletics pictogram.svg|25px]] || Atletismo || 2||0 ||2 |- | [[File:Taekwondo pictogram.svg|25px]] || Taekwondo || 1||1 ||0 |- | [[File:Shooting pictogram.svg|25px]] || Tiru || 1||1 ||0 |- | [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|25px]] || [[Volleyball|Vòlibòl || 1|| 0||1 |- | [[File:Basketball pictogram.svg|25px]] || Basketbol ||1 ||0 ||1 |- | [[File:Sailing pictogram.svg|25px]] || Bela ||1 || 0|| 1 |- | [[File:Equestrian pictogram.svg|25px]] || Paso fino || 1|| 0||1 |- | || Dam || 1|| 0||1 |- ! || align=left | '''Total''' ||'''60''' || || |} ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu postumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte. == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro (inkompleto )== {| class="wikitable sortable" ! Aña !! Nomber !! Deporte !! Remarke |- | 1985 || Antoine Maduro || Futbòl || |- | 1985 || Myrna Anselma || Esgrima || |- | 1985 || Ergilio Hato || Futbòl || Portero legendario |- | 1985 || Ernest Smith || Futbòl || |- | 1985 || Guillermo Haseth || Futbòl || |- | 1985 || Hector Rosario || — || |- | 1985 || Juan Isa || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | 1985 || Mordy Maduro || Futbòl || Presidente di NAVU i FFK |- | 1985 || Wilfred “Willie” Pieters || — || |- | 1985 || Juan “Benny” Leito || Natashon || |- | 1986 || [[Bèto Adriana]] || Futbòl || |- | 1986 || [[Iyo Pimentel]] || Tenis || |- | 1986 || Clovis Lodewijks || Sòfbòl || |- | 1987 || Hector Curiel || Hisamentu di peso || |- | 1987 || Julio Rooi || — || |- | 1987 || Guillaume “Sam” Buntin || — || |- | 1989 || Guillermo Pardo || Futbòl || |- | 1989 || Walter van Rosberg || — || |- | 1989 || Pedro Willems || — || |- | 1992 || [[Enith Brigitha]] || Natashon || Medayista olímpiko |- | 1992 || Marcel José Betrian || Hisamentu di peso || |- | 1992 || José Maria “Jo” Mathilda || Futbòl || |- | 1994 || Edmundo “Sol” Confesor || Futbòl || |- | 1994 || Henry Prince || Atletismo || Verspringen |- | 1994 || Rafael “Raffy” Josefa || Beisbòl || |- | 1995 || Edgard Ravenstein || — || |- | 1995 || Urnic “Randy” Wiel || — || |- | 1995 || [[Jan Boutmy]] || Esgrima || |- | 1997 || Geoffrey Goede || Futbòl || |- | 1997 || Romoldo Martis || Futbòl || |- | 1997 || Wilhelm Canword || Futbòl || |- | 2009 || Soraida Juliana || — || |- | 2009 || Julius Hellburg || — || |- | 2009 || Ricardo Elhage || — || |- | 2009 || Niels Liberia || — || |- | 2009 || Errol Rooi || — || |- | 2014 || Anthony Minguel || — || |- | 2014 || Cor van Aanholt || Bela || |- | 2014 || Esthel “Jet” Jansen || — || |- | 2014 || Dudley Josepa || — || |- | 2014 || Marguerite de Rooy-Sprock || — || |- | 2014 || Andres de Constancia || — || |- | 2014 || Edwin Solomon || — || |- | 2014 || Heraclio Henriquez || — || Postumo |- | 2014 || Hubert “Ibi” Schoop || — || Postumo |- | 2014 || Victor Copra || — || |- | 2015 || Maximo “Max” Paula || Karate || |- | 2016 || Alvin “Fichi” Fléming || — || |- | 2016 || Celsio Victor Polinet || — || Postumo |- | 2016 || Franklin Wilfred Mathilda || — || |- | 2016 || Harold Daniel Laurens || — || Postumo |- | 2016 || Johnny Hellmund || — || |- | 2016 || Raymond Rafael Martha || — || |- | 2016 || Wendell Prince || — || |- | 2016 || Wilhelm Keman || — || |- | 2017 || Antonio Pedro Keller || — || |- | 2017 || Antonio José “Papy” Martina || — || |- | 2017 || Efigenio Adriano Braafhart || — || |- | 2017 || Francisco Romualdo Gomez || — || Postumo |- | 2017 || Gladwin Lumeno de Lanoi || — || |- | 2017 || Lupe Acasia Leito || — || |- | 2017 || Pedro Basiano Matrona || Futbòl || |- | 2017 || Stanley Maria Francisca || — || |- | 2017 || Orlando Felipe Cuales || — || |- | 2019 || Renato G. Anasagasti || — || |- | 2019 || Sylvanie Elaine Clarke || — || |- | 2019 || Henk “Henky” d’Arnault || — || |- | 2019 || Wenfrid “Wenny” Jakoba || — || |- | 2019 || Hubert Dominicus Jansen || — || |- | 2019 || Nazario Martijn || — || Postumo |- | 2019 || Eric Ogenia || — || |- | 2019 || Eva Marie Tujeehut-Suriel || — || |- | 2019 || Gilbert Snijders || — || |- | 2019 || Hubert Zimmerman || — || |- | 2020 || William “Junior” Millerson || — || |- | 2020 || Raoul Alias || — || |- | 2020 || Michael Arvelo || Biyar || |- | 2020 || Marcel Brigitha || Beisbòl || |- | 2020 || Wilfrido Coffi || Futsal || |- | 2020 || Philip Elhage || Beisbòl || |- | 2020 || Magdalena Faneyt || Sòfbòl || |- | 2020 || Eelco Gonet || Basketbòl || |- | 2020 || Gustavo de Jongh || Sòfbòl || |- | 2020 || Erwin Martis || Atletismo || |- | 2020 || Ivonne Leito-Senff || Karate || |- | 2021 || Jeanne Lopes || Tiru || |- | 2023 || [[Laicam How]] || Karate || |- | 2025 || Franklin Veeris || Bodybuilding || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] == Desaroyo resiente == Du rante eventonan reciente manera ''FDOK Honors Night'', miembronan nobo ta wordo introducí regularmente. Na 2025, entre esnan introducí tabata Franklin Veeris, kende a destacá komo dirigente den body building i komo deportista den varios disiplinanan. ------------------ '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atleta, entrenadó, dirigente i otro figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i regional. == Historia == E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi komo un manera pa honrá e sportista i lidernan ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den [[Antias Hulande]]s. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organisashon deportivo máksimo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inisio, e salon di fama a sigui rekonosé deportista ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidat deportivo. Na desember 2020, FDOK a agregá otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluyendo 10 dama i 75 hòmber. == Nifikashon == E Salon di Fama ta: * un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou * un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento * un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan. -------------------- '''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo == Definishon == Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá. * inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin * 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou == Salon di fama == Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Aña ! Imagen ! Nomber ! Deporte ! Remarke |- | rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol || |- | || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] || |- | || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Hector Rosario || || |- | || [[Juan Isa]]<br><small>(1913-1993)</small> || [[beisbòl]]|| presidente di FEBEKO, NAOC i FIBA |- | || Wilfred (Willie) Pieters || || |- | || [[Mordy Maduro]]<br><small>(1921-1982)</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]] |- | || Benny Leito || landamentu|| |- | rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>(1925-1997)</small> || Futbol || |- | ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>(1933-2017)</small> || Tenis || |- | || Clovis Lodewijks || || |- | rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel<br><small>(1936-2022)</small> || hisamentu di peso || |- | || Julio Rooi || || |- | || Guillaume (Sam) Buntin || || |- | rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol || |- | || Walter van Rosberg || || |- | || Pedro Willems || || |- | rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu || |- | || Marcel Jose Betrian || hisamentu di peso || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl || |- | || <br><small>()</small> || || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="10 | 2014|| || Anthony Minguel || || |- | || [[Cor van Aanholt]] || bela || |- | || Esthel (Jet) Jansen || || |- | rowspan="1" | 2015|| || Maximo Paula || [[karate]] || |- | rowspan="1" | 2021|| || Jeanne Lopes || tiru || |- | rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] || |- |} == Konmemorashon i evolushon == Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas. == Organisashon == E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama. ---------- * 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, * 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen). * 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin * 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems * 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl) * 1993 * 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol) * 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]]) futbol * 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?) * 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi * 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra * 2015: 2015 Maximo “Max” Paula + * 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman * 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales * 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman. * Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba * 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref> * [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate) * 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru) * 2023: [[Laicam How]] ([[karate]]) == Historia == For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/> FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero. * 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris. Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building. Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic. Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa. {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Charles Augustus Henry Barge | imagen = Ch.A.H. Barge.jpg | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = 1890 | periodo fin = 1901 | monarkia = [[Emma van Waldeck-Pyrmont|Emma]] (1890-1898)<br>[[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Nicolaas van den Brandhof]] | sucesor = [[Jan Olphert de Jong van Beek en Donk]] |fecha nacemento= [[2 di novèmber]] [[1844]] |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento= [[25 di sèptèmber]] [[1919]] |luga fayecimento = |pareha = |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = abogado, hues, polítiko, gobernante |partido = }} '''Charles Augustus[1] Henry (Harry) Barge''' (☆ [[2 di novèmber]] [1844]] na [[Amsterdam]] - † [[25 di sèptèmber]] [[1919]] na Voorburg) tabata un abogado, hues, gobernador i polítiko hulandes di e movementu katóliko romano (e RKSP no a wòrdu fundá ainda). == Biografia == Harry Barge tabata bini di un famia komersiante di [[Amsterdam]] ku tabata basta enbolbí den polítika hulandes. Frederic Joseph Maria Anton Reekers (un representante pa kuarenta aña) tabata su kuña, Ton Barge tabata su primu, i su ruman hòmber tabata kasá ku e ruman muhé di Bernardus Marie Bahlmann, tur di kendenan tambe tabata representantenan katóliko. Harry su tata tabata un fabrikante na Manchester, doño di un firma di komersio na Amsterdam, i doño di barku. Despues di a kompletá su enseñansa sekundario na Sint Willibrordus College, Barge a sigui studia na Athenaeum Illustre na Amsterdam, pero despues a transferí pa Universidat di Leuven pa su estudionan di doktorado den Derecho, i a optené su doktorado den derecho romano i kontemporáneo na [[Universidat di Leiden]] na 1872. === Karera === Despues di gradua, Barge a bira abogado na [[Nijmegen]], siudat unda e tabata residensiá. Na 1875, Barge a wòrdu eligi pa e konseho munisipal di Nijmegen, kaminda el a keda miembro te na 1880. Na 1877 i 1879, el a wòrdu eligi komo miembro di [[Tweede Kamer]] di Hulanda. Einan, e tabata bosero prinsipalmente pa enseñansa, i de bes en kuando tokante envio. Multitut na e kas di pueblo di Willemstad despues di e traspaso di poder pa Gobernador Barge Na 1880, el a sali pa [[Kòrsou]] pa bira miembro y presidente di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte di Hustisia di Kolonia Kòrsou]]. Na 1890, el a keda nombrá Gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]], un funshon ku el a okupá te ku 1901. Despues el a regresá Hulanda kontinental i a postulá pa eleccion pa e Camara di Representantenan den e circumstancia di Rotterdam III. Sinembargo, despues di un elekshon di dos buèlta, el a wòrdu derotá pa Joor Bastiaan Verheij (LU). Na 1909, el a wòrdu eligi komo miembro di e Senado di e Estadonan General, representando e provinsia di Overijssel. El a hiba palabra den Camara solamente un biaha durante su miembrecia di cuater aña, durante e debate riba e presupuesto pa Antillas Hulandes. E tabata presidente di e Komishon pa Petishonnan pero tabata ousente frekuentemente pa motibu di interesnan privá den eksterior. Pa e motibu aki, el a renunsiá for di e Kámara na e promé seshon di e aña parlamentario 1913-1914[2]. Di 1913 pa 1916, e tabata miembro ainda di e Estadonan Provinsial di Overijssel. {{multiple image | total_width = 350 | direction = horizontal | align = right | border = infobox | image1 = Bargestraat 3, propped up front facade.png | image2 = Bargestraat 3, ruins.png | footer = Edifisio monumental Bargestraat 3/3A | footer_align = center }} == Honor == Barge a risibi varios rekonosementu i kondekorashon, inkluso un kaya den [[Scharloo]], e zona históriko di [[Willemstad]], ta hiba su nòmber: ''Bargestraat''. * {{NLD}} - Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. * {{VEN}} - Ofisial den e Orden di Simon Bolivar * {{ITA}} - Komandante den e Orden di e Korona di Italia. Na 1894, Barge a keda nombrá Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. Tambe el a wòrdu nombrá Gran Ofisial den e Orden di Simon Bolivar i Komandante den e Orden di e Korona di Italia. --------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Carmita Henriquez | nomber completo = Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez | fecha nacemento = [[6 di desèmber]] [[1922]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | fecha fayecimento = [[31 di desèmber]] [[2003]] | luga fayecimento = | ofishi = kosedó i trahadó di popchi | casa = Plinio Miguel Henriquez | yui = [[Jeanne Henriquez]] | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez''' (☆ [[6 di desèmber]] [[1922]] na [[Willemstad]] – ibid., [[31 di desèmber]] [[2003]] na Korsou) tabata un kosedó i trahadó di popchi i un figura importante den e desaroyo di arte folklóriko na Kòrsou.​ ==Biografia == Carmita Henriquez tabata un yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina.<ref>{{Citeer web|url=https://gw.geneanet.org/elixer?n=hernandez&oc=&p=carmita+nicolasia|titel=Carmita Nicolasia Hernandez|website=geneanet.org|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Huérfano na edat di diesdos aña, el a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di un edat yòn, Carmita a yud’é den studio i na kas. Su promé bisti trahá su mes tabata pa entiero di su tata. Na 1942 ela kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916-1982), un analista di laboratorio na e refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé, di kua [[Jeanne Henriquez]], historiadó i aktivista, tabata esun di mas grandi.<ref name="Holou"/> Na edat di 46 aña, el a sinti e nesesidat pa konservá i honra e historia i tradishonnan den vestuario di Kòrsou. El’a kuminsá aktua esenanan di bida diario usando popchi. Su popchinan tabata representá e kultura Afro-Kurasoleño ku paña histórikamente korekto. Dia 13 di mart 1972, ela presentá dos popchi na Gobernador Ben Leito komo un regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.<ref name="Holou">{{citeer boek|auteur=Holou, Roland A. Y.|taal=en|titel=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|plaats=Bloomington, Indiana|hoofdstuk=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|titel=VROUWENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024|archiefdatum=2024-04-29|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240429191627/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|dodeurl=ja}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/collectie-online/detail/f0bcb413-e206-5fa3-ad7e-387fd810bd23|titel=MANNENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Na 1988, Carmita Henriquez, hunto cu Lucia Schnog, a ricibi e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a disidí ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan mes ramo – folklore i baile.<ref>{{citeer web|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2024-04-30}}</ref><ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011 Cola Debrot Prijs 1988], 21 mei 1988</ref> {{Appendix}} (☆ 6 di desèmber 1922, Willemstad – † 31 di desèmber 2003, Kòrsou) Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou. Ela ta konsiderá un figura importante den e desaroyo i preservashon di arte folklóriko di e isla. Bida Carmita Henriquez tabata yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Na edat di diesdos aña ela a keda huérfano i a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di edat yòn, Henriquez a yuda den e studio di kose i na kas. Su promé bisti ku ela mes a traha tabata pa entiero di su tata. Na 1942, ela a kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916–1982), un analista di laboratorio na refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé. Entre nan yunan ta Jeanne Henriquez, historiadó i aktivista. Obra i kontribushon kultural Na edat di 46 aña, Henriquez a kuminsá traha konsientemente riba preservashon di historia i tradishonnan di Kòrsou por medio di vestuario folklóriko. Ela a krea popchi ku ta representá esenanan di bida diario, bisti ku paña histórikamente korekto i reflehá kultura Afro-Kurasoleño. Dia 13 di mart 1972, ela a presentá dos di su popchi na Gobernador Ben Leito komo regalo di kumpleaños pa Reina Juliana. Na 1988, Henriquez, hunto ku Lucia Schnog, a risibí Premio Cola Debrot. E hurado a rekonosé kontribushonnan di kada un den nan mes ramo: folklore i baile. -------------- Na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez (Willemstad, 6 di desèmber 1922 – Willemstad, 31 di desèmber 2003) tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou, konosí pa su diseñonan folklóriko ku reflehá e kultura afro-kurasoleño. Den 1988, e a risibí e Premio Cola Debrot, e mas haltu rekonosementu kultural na Kòrsou, pa su kontribushon den e tereno di folklor. Bida i obra Carmita Henriquez a nase den Willemstad komo yiu di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Despues di perde su mayornan na un edat tempran, e a wordu kria pa su tanta, ku tabatin un skol di kosé. Aki e a siña kosé i traha den taller for di su hóbennan. Su promé vestido propio tabata pa e entiero di su tata. ​ Henriquez a dediká su bida na arte di kosé i trahá popchi folklóriko ku ta reflehá e herensia afro-kurasoleño. Su obranan tabata inspirá pa e vestimentunan tradicional i e bida di pueblo, i a yuda na preservashon di e identidad kultural di Kòrsou.​ Premio Cola Debrot Den 1988, Carmita Henriquez a risibí e Premio Cola Debrot den e kategoria di folklor, baile i teatro, un rekonosementu pa su diseñonan folklóriko ku a kontribuí na e kultura afro-kurasoleño. ​ Bida personal Carmita Henriquez tabata kasá ku Plinio Miguel Henriquez, un analista di laboratorio na refineria Isla. Nan a tin tres yiu muhé, inkluyendo Jeanne Henriquez, un edukadó i aktivista kultural. ​ Legado E trabou di Carmita Henriquez ta keda komo un kontribushon balioso na preservashon i promoshon di e kultura afro-kurasoleño. Su diseñonan folklóriko i popchi ta un testimonio di su dedicashon na e arte i e identidad di su pueblo.​ Referensianan: Carmita Henriquez - Wikipedia Jeanne Henriquez - Wikipedia, e ensiklopedia liber Premio COLA DEBROT - qracao.com​ ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] -------------- {{infobox persona | variante = c | nomber = Pieter van Stuivenberg }} '''Pieter Anthonie van Stuivenberg''' (☆ [[14 di aprel]] [[1905]] na Geldermalsen, [[Hulanda]] – † [[11 di aprel]] [[1985]] na Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero [[Hulanda|hulandes]] ku a traha na [[Kòrsou]] i [[Aruba]].<ref name=:"0">{{citeer web|url=https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/152-stuivenberg|titel=Pieter Antonie van Stuivenberg, architect|auteur=Christel Monsanto|werk=De Archiefvriend|datum=september 2022|bezochtdatum=2026-02-17}}</ref> Durante [[siglo 20|siglo binti]] su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno riba e dos isla. ==Biografia== ===Bida i Karera=== Van Stuivenberg a bai Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di Asosiashon di Arkitektonan (Bond Bouwkundigen Utrecht B.B.U.). Despues, el a studia ingenieria di awa pa tres aña i, na 1927, a kuminsá traha pa e suministro di Awa Provinsial di Nort-West Brabant. Mandá pa Kòrsou pa e Departamentu di Kolonia, Van Stuivenberg a djòin e Servisio Nashonal di Suministro di Awa di Antia Hulandes (LWV) dia 1 di mart 1928, komo hefe di e departamentu tékniko.<ref>{{citeer boek|url=http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|titel=Watertoren ta simbolo di desaroyo y modernisacion di e Aruba di antaño y Aruba di awe|uitgever=Diario|datum=21 maart 2013|access-date=1 oktober 2018|archiefdatum=13 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180913002413/http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|dodeurl=ja}}</ref> For di 1 di yanüari 1948, e tabata direktor, despues di R.J. (Shon Hensie) Beaujon. Riba su hubileo di plata na 1953, el a wòrdu rekonosé pa su trabou importante komo Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Despues di su retiro na 1955, el a repatriá pa Hulanda, pero sinku aña despues el a establesé su mes bèk na Kòrsou kaminda e tabata manehá un konsultancy finansiero, tékniko i ekonómiko.<ref>Amigoe, 3 december 1960, advertentie Anbeadex NV, pag. 4</ref> El a fayesé dia 11 di aprel 1985 na Hulanda, poko promé ku el a hasi ochenta aña di edat. ===Edifisionan=== Komo arkitekto, van Stuivenberg tabata hopi produktivo, tantu paden komo pafó di su karera profeshonal. Por ehempel e diseño di tur edificio di LWV na Aruba y Kòrsou, , construí entre 1930 i 1950, ta wordo atribuí na dje. E edifisionan aki tabata inkluí ofisina, depósito, fasilidat di almasenamentu, tanki i torennan di awa.<ref>{{citeer boek|url=http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|titel=Gedenkboek Landswatervoorziening Nederlandse Antillen 1928-1953|uitgever=Verenigde Drukkerijen Planeta, Haarlem|datum=september 1952|page=67|archiefdatum=2020-12-01|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201201202145/http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|dodeurl=ja}}</ref> Tambe el a diseñá residensia privá, ofisina i teaternan. Su obranan ku tin status di monumento protehá òf ku ta riba e lista di nominashon ta:<ref name=:"0"/><br> {{ABW}} * [[Tanki di Kibaima]] (1932) * [[Watertoren San Nicolas]], Bernardstraat, [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas, Aruba]] (1939) * [[Watertoren Oranjestad]], J.G. Emanstraat, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, Aruba]] (1939) * Dieselstraat? {{CUW}} * fasilidat di almanementu na [[Scharloo]] * tanki di awa di LWV na [[Seru di Ararat]] * edifisio KNSM, Breedestraat, [[Willemstad]] (1939) * [[Cinelandia]] aan het Hendrikplein te [[Pietermaai]], Willemstad, Curaçao (1941) * Teater Westend na [[Plasa Brion]], [[Willemstad]] (1941, desmantelá) * Edifisio prinsipal di AquaElectra na Mundo Nobo, Willemstad (1952) i dos kas riba e tereno (1953) * Kompleho di showroom Palais Royal na Salinja (1953) * kasnan na Kintjan == Estilo arkitektóniko == Van Stuivenberg tabata un eksponente di arkitektura modernista, ku a surgi i floresé na [[Oropa]] entre 1920 i 1940. E estilo aki ta karakterisá pa su lucha pa funshonalidat. Materialnan manera staal i beton a hasi konstrukshonnan nobo posibel, permitiendo edifisionan pa haña propósitonan spesífiko manera fábrika, ofisina, sine òf hospital<ref>{{citeer web|url=http://www.knipselkrant-curacao.com/amigoe-aqualectra-fabriek-moet-beschermd-monument-worden/|titel=Amigoe, "Aqualectrafabriek moet beschermd monument worden"|datum=21 juli 2016| }}</ref>. Tabata hustamente danki na arkitektura modernista ku Van Stuivenberg por a permití su mes libertat artístiko den su diseñonan. E dos torennan di awa riba Aruba y e dos teatronan riba Curaçao ta un mescla di e estilonan di arkitektura moderno y Art Deco Tropical di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Tunel bou di bahia di Santa Ana == Huntu ku Frans van Drimmelen, hefe di LWV (Nederlandse Waterbeheerbureau) na Aruba, Van Stuivenberg a diseña un tunnel bou di [[Bahia di Santa Ana]]. E tùnel lo a konektá e distritonan di Willemstad, [[Punda]], i [[Otrobanda]], di dia i anochi, sin interupshon di tráfiko riba tera òf riba laman. El a presentá e plan revolushonario aki na Parlamento Kolonial na 1943 komo un alternativa pa e servisio di ferry i e brug di ponton, [[Brùg di ponton|Brug di Reina Emma]]. Un konekshon di brug fiho, e brug haltu di Reina Juliana, no a wòrdu realisá te na 1974<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460883:mpeg21:a0127 Amigoe, "De geschiedenis van de brug" (29 april 1974)]</ref>. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Stuivenberg, Pieter van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] Pieter Anthonie van Stuivenberg (☆ 14 di aprel 1905, Geldermalsen, Hulanda – † 11 di aprel 1985, Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero hulandes ku a traha largamente na Kòrsou i Aruba. Su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den e Antianan Hulandes durante siglo binti. Bida i karera Van Stuivenberg a sigui su formashon na Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di e Bond Bouwkundigen Utrecht (B.B.U.). Despues el a studia ingenieria di awa pa tres aña. Na 1927 el a kuminsá traha pa e suministro di awa Provinsial di Nort-West Brabant. Dia 1 di mart 1928 el a wordo manda pa Kòrsou pa traha na e Landswatervoorzieningsdienst (LWV) di e Antianan Hulandes komo hefe di e departamentu tékniko. For di 1 di yanüari 1948 el a bira direktor di LWV, sucediendo R.J. Beaujon. Durante su periodo di trabou el a kontribuí fuertemente na modernisashon di e sistema di suministro di awa na Kòrsou i Aruba. Na 1953, durante su hubileo di 25 aña di servisio, el a wordo distingui komo Ridder den de Orde van Oranje-Nassau pa su merito profesional. Despues di su retiro oficial na 1955 el a bolbe Hulanda, pero algun aña despues el a regresá Kòrsou kaminda el a maneha un ofisina di konsultoria finansiero, tékniko i ekonómiko. El a fayesé na 11 di aprel 1985 na Hulanda, tres dia promé di su 80 aña di edat. Obra arkitektóniko Komo arkitekto, Van Stuivenberg tabata responsabel pa un gran cantidad di proyecto infrastructural i arkitektóniko, principalmente relashoná cu suministro di awa, pero tambe teatro, edifisionan komersial i residensial. Aruba Entre su obranan mas konosí na Aruba ta: Tanki di Kibaima (1932) Watertoren San Nicolas (Bernardstraat, 1939) Watertoren Oranjestad (J.G. Emanstraat, 1939) Varios edifisio tékniko di Landswatervoorzieningsdienst E torennan di awa na Aruba ta konsiderá komo ikononan di arkitektura moderno na e isla. Kòrsou Na Kòrsou su obranan inkluí: Fasilidat di almanamentu na Scharloo Tanki di awa na Seru di Ararat Edifisio KNSM (Breedestraat, Willemstad, 1939) Cinelandia (Hendrikplein, Pietermaai, 1941) Teatro West End (Plasa Brion, 1941; posteriormente desmantelá) Edifisio prinsipal di Aqualectra na Mundo Nobo (1952) Showroom Palais Royal na Salinja (1953) Diferente kasnan residensial na Kintjan Varios di e edifisionan aki tin status di monumento protehá òf ta riba lista di patrimonio. Estilo arkitektóniko Van Stuivenberg tabata influensiá pa arkitektura modernista, un movimiento ku a florecé na Oropa entre 1920 i 1940. E estilo ta enfoká riba: Funshonalidat Uso di beton i staal Forma simplifiká Elementonan geométriko Den su obranan na Karibe el a adapta e modernismo na klima tropikal, creando un meskla entre modernismo europeo i influensianan di Art Deco tropical. Su torennan di awa i teatronan ta mustra claramente e kombinashon aki di funshonalidat tékniko i ekspreshon arkitektóniko. Proyekto di túnel bou di bahia di Santa Ana Huntu ku Frans van Drimmelen, Van Stuivenberg a presenta na 1943 un plan pa un túnel bou di Bahía di Santa Ana na Willemstad. E proyecto lo a konektá Punda i Otrobanda sin dependé di e pontonbrug (Brug di Reina Emma) ni ferry. E plan no a wordo realisá. Finalmente, e konekshon permanente entre e dos banda di Willemstad a keda realidat cu e konstrushon di Brug di Reina Juliana, inaugura na 1974. Signifikashon historiko Van Stuivenberg su trabou a kontribuí significativamente na: Modernisashon di suministro di awa Desaroyo urbano Integrashon di arkitektura moderno den e Antianan Hulandes Su torennan di awa i edifisionan públiko ta te awe parte importante di e paisaje urbano di Aruba i Kòrsou. ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe | imagen = | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[]] [[1930?]] | periodo fin = | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = | sucesor = |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = |religion = |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernador, alkalde |partido = }} '''Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe''' (☆ [[31 di òktober]] [[1882]] na Schiedam – † [[28 di novèmber]] [[1956]] na [[Breda]]) tabata un gobernador kolonial y alkalde hulandes. == Biografia ==d Van Slobbe a nase den un famia katóliko. Su tata probablemente tabata manehá un destileria di gin. Bartholomeus a kuminsá su estudio na un skol di formashon di maestro i na edat di dieshete aña a boluntario pa e ehérsito hulandes. El a entrená komo un ofisial no-komisá na Breda i a bira un sargento promé ku el a wòrdu atmití na e Kurso Prinsipal pa Ofisialnan na Kampen na 1904. Dos aña despues, el a bira un di dos teniente den e di Seis Regimento di e Brigada di Infanteria, stashoná na Breda. Na 1910, el a wòrdu promové na promé teniente den e di Seis Regimento. Na òktober 1913, el a wòrdu nombrá komo un ofisial di servisio spesial pa e staf general den e departamentu stashoná na Breda debí na e menasa di guera. Na 1918, el a wòrdu transferí pa e staf general na Den Haag i a wòrdu sekundá na e Akademia Militar. Na 1919, el a bira kapitan i na 1924, el a bira dosente tambe na e Akademia Militar na Den Haag. Na aña 1930, el a keda nombrá gobernador di e kolonia di Kòrsou i Dependensianan. El a goberna excelentemente y lo kier a keda gobernador, pero despues di su prome periodo, el a pidi su regreso pa Hulanda pa sigui educacion di su yiunan. Na ougùstùs 1936, el a bira alkalde di Breda, un miembro di e Partido di Estado Katóliko Romano (RKSP). El a tene su mes durante guera, pero a wòrdu kita for di trabou dia 11 di mart 1944, pa òrdu di e forsanan di okupashon despues di a nenga di koperá den kompilá listanan pa trabou forsá na Alemania. Durante e último lunanan di guera, el a biba skondí. El a wordo reemplasa pa e miembro di NSB y miembro di SS Gerrit Coenraad Blom. Riba e dia ku Breda a wòrdu liberá, 26 di òktober 1944, el a reanudá su tareanan di alkalde, hibá triunfantemente na e kas di pueblo pa su konsiudadanonan. E tabata, sinembargo, bou di tutela di Baron Dirk van Boetzelaer, un ingeniero hidráulico i teniente coronel, komisario militar pa e distrito di Breda i emanacion di tantu e resistensia komo e forsanan armá hulandes formá na Inglatera. E tabata kere ku kualke hende ku a keda muchu largu durante e okupashon mester tabata konspirando ku e forsanan di okupashon i mester a wòrdu retirá. P’esei tambe e tabatin un opinion negativo di Van Slobbe i a sòru pa e keda suspendé i someté na un investigashon di purga riba su aktividatnan durante e okupashon. Esaki a dura for di kuminsamentu di desèmber 1944 te kuminsamentu di òktober 1945. Dia 2 di desèmber 1944, Van Slobbe a wòrdu informá verbalmente di e desishon pa wèlga, ku a drenta na vigor dia 10 di desèmber. Despues e mester a defendé su mes dilanti di un komishon di purga, loke el a hasi ku éksito. Dia 16 di october 1945, e Comisario di Reina a firma e decreto di disolucion, cu a wordo anuncia algun dia prome. Miéntras tantu, Van Slobbe a wòrdu forsá pa entregá su posishon komo alkalde suplente na alkalde E.L.H.M. van Mierlo, te ora cu e investigacion tabata favorable y e por a reanuda su funcion di alcalde. Dia 17 di òktober 1945, el a presidi e reunion di e Ehekutivo Munisipal pa promé bia. Van Slobbe a kasa ku Joanna Antonia Maria van Schendel na 1912. Nan tabatin shete yu, inkluyendo esun mayó, Maria Elisabeth van Slobbe (1913-2004), i e yu mas yòn i di dos, Wim van Slobbe (1925-2023). ------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario|variante = c |fecha fayecimento= |luga fayecimento = [[Kòrsou]] |region = [[Karibe Hulandes]] |pais = |alias = [[Kòrsou i Dependensianan]] |sucesion = Gobernador-general |periodo start = 1816 |periodo fin = 1819 |monarkia = |antecesor = |sucesor = Petrus Bernardus van Starckenborgh <!-- Seccion di sucesion 2 --> |sucesion2 = |periodo start2 = |periodo fin2 = |monarkia2 = |antecesor2 = |sucesor2 = |pareha = Anna Maria Cornelia van Uytrecht |tata = |mama = |yui = 4 |ofishi = ofisial di marina hulandes, atministradó kolonial, }} '''Albert Lambertsz Kikkert''' (☆ [[17 di novèmber]] [[1761]] na Vlieland - † [[18 di desèmber]] [[1819]] na [[Kòrsou]]), tabata un ofisial di marina hulandes, doño di plantashi na Kòrsou i gobernante durante e era kolonial. El a hunga un ròl importante den e [[Rebelion Grandi|lantamentu di Tula]] na [[1795]] i despues a okupá e funshon altu di Gobernador-General riba e Islanan ABC. == Biografia == Kikkert a nasé riba e [[isla]] di Vlieland na aña 1761. El a drenta marina hulandes na un edat hoben i a subi te na e rango di ofisial. Su entrenamentu marítimo trempan a pone e fundeshi pa su tareanan atministrativo despues na e [[kolonianan]] hulandes den Karibe. Despues di su transferensia pa Kòrsou, el a invertí den un plantashi. Na 1789 el a kasa ku Anna Maria Cornelia van Uytrecht (1768-1847) di Kòrsou, i huntu nan a hana kuater yu.<ref name=uytrecht>http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm. [https://web.archive.org/web/20210717231138/http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm Archivá] 17 di yüli 2021.</ref> Anna tabata e yu muhé di un shon di plantashi riku, [[Casper Lodewijk van Uytrecht]]. Dor di su matrimonio Kikkert a bira doño di e plantashinan, Jan Sofat (antes Jan Zoutvat) i San Juan. Na 1795, el a drenta den konflikto ora e lider di katibu [[Tula]] a dirigí un rebelion riba e isla. Kikkert a wòrdu akusá di ta un kómplise di e medidanan kontra e rebeldenan, loke a pon’é den un posishon kontroversial denter di e [[kolonia]]. == Okupashon ingles == Kikkert tabata na Korsou ora ku e patriotanan a tuma poder na [[Hulanda]] na aña 1795 cu ayudo di e Francesnan y a funda [[Repúblika di Batavia]]. Stadtholder Willem V a hui bai Inglatera i for di einan a ordená tur gobernador i ofisial kolonial pa entregá na e inglesnan, pa e teritorionan di ultramar no kai den man di franses (revolushonario). E gobièrnu nobo a kita mayoria di e ofisialnan, ku mayoria di nan tabata noble. E pregunta di ken pa sirbi a hiba na confusion y tambe intrankilidad riba e barconan Hulandes. Kikkert a scoge e banda di e gobernantenan nobo na Hulanda y asina a opera na servicio di e Francesnan. Su patriotismo tabata oportunista, pasobra despues el a mustra di ta un Orangista konvensí atrobe pa ku e inglesnan. === Konflikto ku Tula === Inspira pa e intrankilidad revolucionario na Europa y e lantamento exitoso di esclavo na Haiti Frances, un lantamento di esclavo tambe a brota riba Curaçao na 1795. E “capitan” di e rebeldenan, Tula, tabata propiedad di Kikkert su cuñado Casper Lodewijk van Uytrecht (1730-1855). Dos otro lider di e rebelion tabata propiedat di Kikkert mes, entre nan Pedro Wacao i Carpata. ‘Bastiaan’ Carpata tabata foreman òf ofisial pretu riba su plantashi San Juan. Parsialmente pa e motibu aki, Kikkert tabata determiná pa pone e rebelion abou. I asina el a hasi, usando e fragatanan Ceres i Medea. For di e Ceres, Kikkert a trese dos bateria di kañon na tera, i tambe munishon i otro suministronan. El a komandá e mariniernan ku a bringa banda di e milisia sivil riba kabai riba e isla. E rebelion a terminá ku un ehekushon brutal i ehemplar di e lidernan rebelde, den kua Kikkert tabata enbolbí aktivamente. El a nota friu den e registro di su barku ‘Den 3e’ (òktober 1795): “... dos negro a wòrdu kibra bibu riba e wiel i pretu, despues dekapitá i nan kabes poné riba e horka, un negro a haña su mannan kòrtá i su kabes kibra aden ku un martiu i despues a wòrdu kologá.” E kastigunan tabata di akuerdo ku e veredikto di Gobernador Johannes de Veer (1738-1796) cum suis.[3][4] == Regreso di gobernashon hulandes == Durante e gobernashon franses den añanan 1800, probablemente Kikkert a kolaborá ku outoridatnan bou di Louis Napoleon, ruman di Emperador Napoleon Bonaparte. Despues di e regreso di e gobièrnu hulandes bou di Rei Willem I, el a wòrdu nombrá Gobernador-General di e Islanan ABC. Den e funshon aki, e tabata responsabel pa e atministrashon sivil i protekshon di interesnan kolonial na Kòrsou, Aruba i Boneiru. El a hunga un ròl sentral den ehekushon di legislashon atministrativo i fiskal durante e periodo aki. Kikkert a fayesé inesperadamente dia 18 di desèmber 1819 na Kòrsou. Su morto a marka e fin di un karera influyente den tantu sírkulonan kolonial komo militar riba e islanan ABC. ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao ofj263gw1sfg31rn1t2sjzllyjo2sil 187940 187939 2026-04-18T12:40:07Z Caribiana 8320 187940 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe]] - [[Albert Kikkert]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] --------------- == Miembronan di Salon di Fama segun deporte == {| class="wikitable sortable" ! !!Deporte !! Kantidat !! Femenino !! Maskulino |- | [[File:Flag Football pictogram.svg|25px]] ||[[Futbol|Futbòl]] ||18 || 0 || 18 |- |[[File:Karate pictogram.svg|25px]]|| [[Karate]] || 6 || 2|| 4 |- |[[File:Baseball pictogram.svg|25px]] || [[Beisbòl]] ||6 ||0 ||6 |- | [[File:Softball pictogram.svg|25px]] || Sòftbòl ||6 ||5 ||1 |- |[[File:Weightlifting pictogram.svg|25px]] ||Hisamentu di peso || 4 || 0 || 4 |- |[[File:Swimming pictogram.svg|25px]] || Landamentu ||3 ||2 || 1 |- | [[File:Fencing pictogram.svg|25px]] || Esgrima ||3 ||1 ||2 |- |[[File:Judo pictogram.svg|25px]] || Yudo ||2||0||2 |- | [[File:Table tennis pictogram.svg|25px]] || Ténis di mesa ||2 ||1||1 |- | [[File:Bodybuilding pictogram.svg|25px]] || Bodybuilding ||2 || 1||1 |- | [[File:Boxing pictogram.svg|25px]] || Bokseo || 2|| 0||2 |- | [[File:Bowling pictogram.svg|25px]] || Bowling ||2 ||0 ||2 |- | [[File:Athletics pictogram.svg|25px]] || Atletismo || 2||0 ||2 |- | [[File:Taekwondo pictogram.svg|25px]] || Taekwondo || 1||1 ||0 |- | [[File:Shooting pictogram.svg|25px]] || Tiru || 1||1 ||0 |- | [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|25px]] || [[Volleyball|Vòlibòl]] || 1|| 0||1 |- | [[File:Basketball pictogram.svg|25px]] || Basketbol ||1 ||0 ||1 |- | [[File:Sailing pictogram.svg|25px]] || Bela ||1 || 0|| 1 |- | [[File:Equestrian pictogram.svg|25px]] || Paso fino || 1|| 0||1 |- | || Dam || 1|| 0||1 |- ! || align=left | '''Total''' ||'''60''' || || |} ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu postumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte. == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro (inkompleto )== {| class="wikitable sortable" ! Aña !! Nomber !! Deporte !! Remarke |- | 1985 || Antoine Maduro || Futbòl || |- | 1985 || Myrna Anselma || Esgrima || |- | 1985 || Ergilio Hato || Futbòl || Portero legendario |- | 1985 || Ernest Smith || Futbòl || |- | 1985 || Guillermo Haseth || Futbòl || |- | 1985 || Hector Rosario || — || |- | 1985 || Juan Isa || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | 1985 || Mordy Maduro || Futbòl || Presidente di NAVU i FFK |- | 1985 || Wilfred “Willie” Pieters || — || |- | 1985 || Juan “Benny” Leito || Natashon || |- | 1986 || [[Bèto Adriana]] || Futbòl || |- | 1986 || [[Iyo Pimentel]] || Tenis || |- | 1986 || Clovis Lodewijks || Sòfbòl || |- | 1987 || Hector Curiel || Hisamentu di peso || |- | 1987 || Julio Rooi || — || |- | 1987 || Guillaume “Sam” Buntin || — || |- | 1989 || Guillermo Pardo || Futbòl || |- | 1989 || Walter van Rosberg || — || |- | 1989 || Pedro Willems || — || |- | 1992 || [[Enith Brigitha]] || Natashon || Medayista olímpiko |- | 1992 || Marcel José Betrian || Hisamentu di peso || |- | 1992 || José Maria “Jo” Mathilda || Futbòl || |- | 1994 || Edmundo “Sol” Confesor || Futbòl || |- | 1994 || Henry Prince || Atletismo || Verspringen |- | 1994 || Rafael “Raffy” Josefa || Beisbòl || |- | 1995 || Edgard Ravenstein || — || |- | 1995 || Urnic “Randy” Wiel || — || |- | 1995 || [[Jan Boutmy]] || Esgrima || |- | 1997 || Geoffrey Goede || Futbòl || |- | 1997 || Romoldo Martis || Futbòl || |- | 1997 || Wilhelm Canword || Futbòl || |- | 2009 || Soraida Juliana || — || |- | 2009 || Julius Hellburg || — || |- | 2009 || Ricardo Elhage || — || |- | 2009 || Niels Liberia || — || |- | 2009 || Errol Rooi || — || |- | 2014 || Anthony Minguel || — || |- | 2014 || Cor van Aanholt || Bela || |- | 2014 || Esthel “Jet” Jansen || — || |- | 2014 || Dudley Josepa || — || |- | 2014 || Marguerite de Rooy-Sprock || — || |- | 2014 || Andres de Constancia || — || |- | 2014 || Edwin Solomon || — || |- | 2014 || Heraclio Henriquez || — || Postumo |- | 2014 || Hubert “Ibi” Schoop || — || Postumo |- | 2014 || Victor Copra || — || |- | 2015 || Maximo “Max” Paula || Karate || |- | 2016 || Alvin “Fichi” Fléming || — || |- | 2016 || Celsio Victor Polinet || — || Postumo |- | 2016 || Franklin Wilfred Mathilda || — || |- | 2016 || Harold Daniel Laurens || — || Postumo |- | 2016 || Johnny Hellmund || — || |- | 2016 || Raymond Rafael Martha || — || |- | 2016 || Wendell Prince || — || |- | 2016 || Wilhelm Keman || — || |- | 2017 || Antonio Pedro Keller || — || |- | 2017 || Antonio José “Papy” Martina || — || |- | 2017 || Efigenio Adriano Braafhart || — || |- | 2017 || Francisco Romualdo Gomez || — || Postumo |- | 2017 || Gladwin Lumeno de Lanoi || — || |- | 2017 || Lupe Acasia Leito || — || |- | 2017 || Pedro Basiano Matrona || Futbòl || |- | 2017 || Stanley Maria Francisca || — || |- | 2017 || Orlando Felipe Cuales || — || |- | 2019 || Renato G. Anasagasti || — || |- | 2019 || Sylvanie Elaine Clarke || — || |- | 2019 || Henk “Henky” d’Arnault || — || |- | 2019 || Wenfrid “Wenny” Jakoba || — || |- | 2019 || Hubert Dominicus Jansen || — || |- | 2019 || Nazario Martijn || — || Postumo |- | 2019 || Eric Ogenia || — || |- | 2019 || Eva Marie Tujeehut-Suriel || — || |- | 2019 || Gilbert Snijders || — || |- | 2019 || Hubert Zimmerman || — || |- | 2020 || William “Junior” Millerson || — || |- | 2020 || Raoul Alias || — || |- | 2020 || Michael Arvelo || Biyar || |- | 2020 || Marcel Brigitha || Beisbòl || |- | 2020 || Wilfrido Coffi || Futsal || |- | 2020 || Philip Elhage || Beisbòl || |- | 2020 || Magdalena Faneyt || Sòfbòl || |- | 2020 || Eelco Gonet || Basketbòl || |- | 2020 || Gustavo de Jongh || Sòfbòl || |- | 2020 || Erwin Martis || Atletismo || |- | 2020 || Ivonne Leito-Senff || Karate || |- | 2021 || Jeanne Lopes || Tiru || |- | 2023 || [[Laicam How]] || Karate || |- | 2025 || Franklin Veeris || Bodybuilding || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] == Desaroyo resiente == Du rante eventonan reciente manera ''FDOK Honors Night'', miembronan nobo ta wordo introducí regularmente. Na 2025, entre esnan introducí tabata Franklin Veeris, kende a destacá komo dirigente den body building i komo deportista den varios disiplinanan. ------------------ '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atleta, entrenadó, dirigente i otro figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i regional. == Historia == E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi komo un manera pa honrá e sportista i lidernan ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den [[Antias Hulande]]s. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organisashon deportivo máksimo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inisio, e salon di fama a sigui rekonosé deportista ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidat deportivo. Na desember 2020, FDOK a agregá otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluyendo 10 dama i 75 hòmber. == Nifikashon == E Salon di Fama ta: * un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou * un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento * un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan. -------------------- '''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo == Definishon == Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá. * inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin * 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou == Salon di fama == Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Aña ! Imagen ! Nomber ! Deporte ! Remarke |- | rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol || |- | || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] || |- | || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Hector Rosario || || |- | || [[Juan Isa]]<br><small>(1913-1993)</small> || [[beisbòl]]|| presidente di FEBEKO, NAOC i FIBA |- | || Wilfred (Willie) Pieters || || |- | || [[Mordy Maduro]]<br><small>(1921-1982)</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]] |- | || Benny Leito || landamentu|| |- | rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>(1925-1997)</small> || Futbol || |- | ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>(1933-2017)</small> || Tenis || |- | || Clovis Lodewijks || || |- | rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel<br><small>(1936-2022)</small> || hisamentu di peso || |- | || Julio Rooi || || |- | || Guillaume (Sam) Buntin || || |- | rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol || |- | || Walter van Rosberg || || |- | || Pedro Willems || || |- | rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu || |- | || Marcel Jose Betrian || hisamentu di peso || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl || |- | || <br><small>()</small> || || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="10 | 2014|| || Anthony Minguel || || |- | || [[Cor van Aanholt]] || bela || |- | || Esthel (Jet) Jansen || || |- | rowspan="1" | 2015|| || Maximo Paula || [[karate]] || |- | rowspan="1" | 2021|| || Jeanne Lopes || tiru || |- | rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] || |- |} == Konmemorashon i evolushon == Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas. == Organisashon == E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama. ---------- * 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, * 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen). * 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin * 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems * 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl) * 1993 * 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol) * 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]]) futbol * 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?) * 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi * 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra * 2015: 2015 Maximo “Max” Paula + * 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman * 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales * 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman. * Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba * 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref> * [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate) * 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru) * 2023: [[Laicam How]] ([[karate]]) == Historia == For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/> FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero. * 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris. Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building. Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic. Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa. {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Charles Augustus Henry Barge | imagen = Ch.A.H. Barge.jpg | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = 1890 | periodo fin = 1901 | monarkia = [[Emma van Waldeck-Pyrmont|Emma]] (1890-1898)<br>[[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Nicolaas van den Brandhof]] | sucesor = [[Jan Olphert de Jong van Beek en Donk]] |fecha nacemento= [[2 di novèmber]] [[1844]] |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento= [[25 di sèptèmber]] [[1919]] |luga fayecimento = |pareha = |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = abogado, hues, polítiko, gobernante |partido = }} '''Charles Augustus[1] Henry (Harry) Barge''' (☆ [[2 di novèmber]] [1844]] na [[Amsterdam]] - † [[25 di sèptèmber]] [[1919]] na Voorburg) tabata un abogado, hues, gobernador i polítiko hulandes di e movementu katóliko romano (e RKSP no a wòrdu fundá ainda). == Biografia == Harry Barge tabata bini di un famia komersiante di [[Amsterdam]] ku tabata basta enbolbí den polítika hulandes. Frederic Joseph Maria Anton Reekers (un representante pa kuarenta aña) tabata su kuña, Ton Barge tabata su primu, i su ruman hòmber tabata kasá ku e ruman muhé di Bernardus Marie Bahlmann, tur di kendenan tambe tabata representantenan katóliko. Harry su tata tabata un fabrikante na Manchester, doño di un firma di komersio na Amsterdam, i doño di barku. Despues di a kompletá su enseñansa sekundario na Sint Willibrordus College, Barge a sigui studia na Athenaeum Illustre na Amsterdam, pero despues a transferí pa Universidat di Leuven pa su estudionan di doktorado den Derecho, i a optené su doktorado den derecho romano i kontemporáneo na [[Universidat di Leiden]] na 1872. === Karera === Despues di gradua, Barge a bira abogado na [[Nijmegen]], siudat unda e tabata residensiá. Na 1875, Barge a wòrdu eligi pa e konseho munisipal di Nijmegen, kaminda el a keda miembro te na 1880. Na 1877 i 1879, el a wòrdu eligi komo miembro di [[Tweede Kamer]] di Hulanda. Einan, e tabata bosero prinsipalmente pa enseñansa, i de bes en kuando tokante envio. Multitut na e kas di pueblo di Willemstad despues di e traspaso di poder pa Gobernador Barge Na 1880, el a sali pa [[Kòrsou]] pa bira miembro y presidente di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte di Hustisia di Kolonia Kòrsou]]. Na 1890, el a keda nombrá Gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]], un funshon ku el a okupá te ku 1901. Despues el a regresá Hulanda kontinental i a postulá pa eleccion pa e Camara di Representantenan den e circumstancia di Rotterdam III. Sinembargo, despues di un elekshon di dos buèlta, el a wòrdu derotá pa Joor Bastiaan Verheij (LU). Na 1909, el a wòrdu eligi komo miembro di e Senado di e Estadonan General, representando e provinsia di Overijssel. El a hiba palabra den Camara solamente un biaha durante su miembrecia di cuater aña, durante e debate riba e presupuesto pa Antillas Hulandes. E tabata presidente di e Komishon pa Petishonnan pero tabata ousente frekuentemente pa motibu di interesnan privá den eksterior. Pa e motibu aki, el a renunsiá for di e Kámara na e promé seshon di e aña parlamentario 1913-1914[2]. Di 1913 pa 1916, e tabata miembro ainda di e Estadonan Provinsial di Overijssel. {{multiple image | total_width = 350 | direction = horizontal | align = right | border = infobox | image1 = Bargestraat 3, propped up front facade.png | image2 = Bargestraat 3, ruins.png | footer = Edifisio monumental Bargestraat 3/3A | footer_align = center }} == Honor == Barge a risibi varios rekonosementu i kondekorashon, inkluso un kaya den [[Scharloo]], e zona históriko di [[Willemstad]], ta hiba su nòmber: ''Bargestraat''. * {{NLD}} - Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. * {{VEN}} - Ofisial den e Orden di Simon Bolivar * {{ITA}} - Komandante den e Orden di e Korona di Italia. Na 1894, Barge a keda nombrá Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. Tambe el a wòrdu nombrá Gran Ofisial den e Orden di Simon Bolivar i Komandante den e Orden di e Korona di Italia. --------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Carmita Henriquez | nomber completo = Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez | fecha nacemento = [[6 di desèmber]] [[1922]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | fecha fayecimento = [[31 di desèmber]] [[2003]] | luga fayecimento = | ofishi = kosedó i trahadó di popchi | casa = Plinio Miguel Henriquez | yui = [[Jeanne Henriquez]] | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez''' (☆ [[6 di desèmber]] [[1922]] na [[Willemstad]] – ibid., [[31 di desèmber]] [[2003]] na Korsou) tabata un kosedó i trahadó di popchi i un figura importante den e desaroyo di arte folklóriko na Kòrsou.​ ==Biografia == Carmita Henriquez tabata un yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina.<ref>{{Citeer web|url=https://gw.geneanet.org/elixer?n=hernandez&oc=&p=carmita+nicolasia|titel=Carmita Nicolasia Hernandez|website=geneanet.org|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Huérfano na edat di diesdos aña, el a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di un edat yòn, Carmita a yud’é den studio i na kas. Su promé bisti trahá su mes tabata pa entiero di su tata. Na 1942 ela kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916-1982), un analista di laboratorio na e refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé, di kua [[Jeanne Henriquez]], historiadó i aktivista, tabata esun di mas grandi.<ref name="Holou"/> Na edat di 46 aña, el a sinti e nesesidat pa konservá i honra e historia i tradishonnan den vestuario di Kòrsou. El’a kuminsá aktua esenanan di bida diario usando popchi. Su popchinan tabata representá e kultura Afro-Kurasoleño ku paña histórikamente korekto. Dia 13 di mart 1972, ela presentá dos popchi na Gobernador Ben Leito komo un regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.<ref name="Holou">{{citeer boek|auteur=Holou, Roland A. Y.|taal=en|titel=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|plaats=Bloomington, Indiana|hoofdstuk=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|titel=VROUWENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024|archiefdatum=2024-04-29|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240429191627/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|dodeurl=ja}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/collectie-online/detail/f0bcb413-e206-5fa3-ad7e-387fd810bd23|titel=MANNENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Na 1988, Carmita Henriquez, hunto cu Lucia Schnog, a ricibi e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a disidí ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan mes ramo – folklore i baile.<ref>{{citeer web|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2024-04-30}}</ref><ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011 Cola Debrot Prijs 1988], 21 mei 1988</ref> {{Appendix}} (☆ 6 di desèmber 1922, Willemstad – † 31 di desèmber 2003, Kòrsou) Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou. Ela ta konsiderá un figura importante den e desaroyo i preservashon di arte folklóriko di e isla. Bida Carmita Henriquez tabata yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Na edat di diesdos aña ela a keda huérfano i a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di edat yòn, Henriquez a yuda den e studio di kose i na kas. Su promé bisti ku ela mes a traha tabata pa entiero di su tata. Na 1942, ela a kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916–1982), un analista di laboratorio na refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé. Entre nan yunan ta Jeanne Henriquez, historiadó i aktivista. Obra i kontribushon kultural Na edat di 46 aña, Henriquez a kuminsá traha konsientemente riba preservashon di historia i tradishonnan di Kòrsou por medio di vestuario folklóriko. Ela a krea popchi ku ta representá esenanan di bida diario, bisti ku paña histórikamente korekto i reflehá kultura Afro-Kurasoleño. Dia 13 di mart 1972, ela a presentá dos di su popchi na Gobernador Ben Leito komo regalo di kumpleaños pa Reina Juliana. Na 1988, Henriquez, hunto ku Lucia Schnog, a risibí Premio Cola Debrot. E hurado a rekonosé kontribushonnan di kada un den nan mes ramo: folklore i baile. -------------- Na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez (Willemstad, 6 di desèmber 1922 – Willemstad, 31 di desèmber 2003) tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou, konosí pa su diseñonan folklóriko ku reflehá e kultura afro-kurasoleño. Den 1988, e a risibí e Premio Cola Debrot, e mas haltu rekonosementu kultural na Kòrsou, pa su kontribushon den e tereno di folklor. Bida i obra Carmita Henriquez a nase den Willemstad komo yiu di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Despues di perde su mayornan na un edat tempran, e a wordu kria pa su tanta, ku tabatin un skol di kosé. Aki e a siña kosé i traha den taller for di su hóbennan. Su promé vestido propio tabata pa e entiero di su tata. ​ Henriquez a dediká su bida na arte di kosé i trahá popchi folklóriko ku ta reflehá e herensia afro-kurasoleño. Su obranan tabata inspirá pa e vestimentunan tradicional i e bida di pueblo, i a yuda na preservashon di e identidad kultural di Kòrsou.​ Premio Cola Debrot Den 1988, Carmita Henriquez a risibí e Premio Cola Debrot den e kategoria di folklor, baile i teatro, un rekonosementu pa su diseñonan folklóriko ku a kontribuí na e kultura afro-kurasoleño. ​ Bida personal Carmita Henriquez tabata kasá ku Plinio Miguel Henriquez, un analista di laboratorio na refineria Isla. Nan a tin tres yiu muhé, inkluyendo Jeanne Henriquez, un edukadó i aktivista kultural. ​ Legado E trabou di Carmita Henriquez ta keda komo un kontribushon balioso na preservashon i promoshon di e kultura afro-kurasoleño. Su diseñonan folklóriko i popchi ta un testimonio di su dedicashon na e arte i e identidad di su pueblo.​ Referensianan: Carmita Henriquez - Wikipedia Jeanne Henriquez - Wikipedia, e ensiklopedia liber Premio COLA DEBROT - qracao.com​ ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] -------------- {{infobox persona | variante = c | nomber = Pieter van Stuivenberg }} '''Pieter Anthonie van Stuivenberg''' (☆ [[14 di aprel]] [[1905]] na Geldermalsen, [[Hulanda]] – † [[11 di aprel]] [[1985]] na Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero [[Hulanda|hulandes]] ku a traha na [[Kòrsou]] i [[Aruba]].<ref name=:"0">{{citeer web|url=https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/152-stuivenberg|titel=Pieter Antonie van Stuivenberg, architect|auteur=Christel Monsanto|werk=De Archiefvriend|datum=september 2022|bezochtdatum=2026-02-17}}</ref> Durante [[siglo 20|siglo binti]] su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno riba e dos isla. ==Biografia== ===Bida i Karera=== Van Stuivenberg a bai Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di Asosiashon di Arkitektonan (Bond Bouwkundigen Utrecht B.B.U.). Despues, el a studia ingenieria di awa pa tres aña i, na 1927, a kuminsá traha pa e suministro di Awa Provinsial di Nort-West Brabant. Mandá pa Kòrsou pa e Departamentu di Kolonia, Van Stuivenberg a djòin e Servisio Nashonal di Suministro di Awa di Antia Hulandes (LWV) dia 1 di mart 1928, komo hefe di e departamentu tékniko.<ref>{{citeer boek|url=http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|titel=Watertoren ta simbolo di desaroyo y modernisacion di e Aruba di antaño y Aruba di awe|uitgever=Diario|datum=21 maart 2013|access-date=1 oktober 2018|archiefdatum=13 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180913002413/http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|dodeurl=ja}}</ref> For di 1 di yanüari 1948, e tabata direktor, despues di R.J. (Shon Hensie) Beaujon. Riba su hubileo di plata na 1953, el a wòrdu rekonosé pa su trabou importante komo Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Despues di su retiro na 1955, el a repatriá pa Hulanda, pero sinku aña despues el a establesé su mes bèk na Kòrsou kaminda e tabata manehá un konsultancy finansiero, tékniko i ekonómiko.<ref>Amigoe, 3 december 1960, advertentie Anbeadex NV, pag. 4</ref> El a fayesé dia 11 di aprel 1985 na Hulanda, poko promé ku el a hasi ochenta aña di edat. ===Edifisionan=== Komo arkitekto, van Stuivenberg tabata hopi produktivo, tantu paden komo pafó di su karera profeshonal. Por ehempel e diseño di tur edificio di LWV na Aruba y Kòrsou, , construí entre 1930 i 1950, ta wordo atribuí na dje. E edifisionan aki tabata inkluí ofisina, depósito, fasilidat di almasenamentu, tanki i torennan di awa.<ref>{{citeer boek|url=http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|titel=Gedenkboek Landswatervoorziening Nederlandse Antillen 1928-1953|uitgever=Verenigde Drukkerijen Planeta, Haarlem|datum=september 1952|page=67|archiefdatum=2020-12-01|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201201202145/http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|dodeurl=ja}}</ref> Tambe el a diseñá residensia privá, ofisina i teaternan. Su obranan ku tin status di monumento protehá òf ku ta riba e lista di nominashon ta:<ref name=:"0"/><br> {{ABW}} * [[Tanki di Kibaima]] (1932) * [[Watertoren San Nicolas]], Bernardstraat, [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas, Aruba]] (1939) * [[Watertoren Oranjestad]], J.G. Emanstraat, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, Aruba]] (1939) * Dieselstraat? {{CUW}} * fasilidat di almanementu na [[Scharloo]] * tanki di awa di LWV na [[Seru di Ararat]] * edifisio KNSM, Breedestraat, [[Willemstad]] (1939) * [[Cinelandia]] aan het Hendrikplein te [[Pietermaai]], Willemstad, Curaçao (1941) * Teater Westend na [[Plasa Brion]], [[Willemstad]] (1941, desmantelá) * Edifisio prinsipal di AquaElectra na Mundo Nobo, Willemstad (1952) i dos kas riba e tereno (1953) * Kompleho di showroom Palais Royal na Salinja (1953) * kasnan na Kintjan == Estilo arkitektóniko == Van Stuivenberg tabata un eksponente di arkitektura modernista, ku a surgi i floresé na [[Oropa]] entre 1920 i 1940. E estilo aki ta karakterisá pa su lucha pa funshonalidat. Materialnan manera staal i beton a hasi konstrukshonnan nobo posibel, permitiendo edifisionan pa haña propósitonan spesífiko manera fábrika, ofisina, sine òf hospital<ref>{{citeer web|url=http://www.knipselkrant-curacao.com/amigoe-aqualectra-fabriek-moet-beschermd-monument-worden/|titel=Amigoe, "Aqualectrafabriek moet beschermd monument worden"|datum=21 juli 2016| }}</ref>. Tabata hustamente danki na arkitektura modernista ku Van Stuivenberg por a permití su mes libertat artístiko den su diseñonan. E dos torennan di awa riba Aruba y e dos teatronan riba Curaçao ta un mescla di e estilonan di arkitektura moderno y Art Deco Tropical di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Tunel bou di bahia di Santa Ana == Huntu ku Frans van Drimmelen, hefe di LWV (Nederlandse Waterbeheerbureau) na Aruba, Van Stuivenberg a diseña un tunnel bou di [[Bahia di Santa Ana]]. E tùnel lo a konektá e distritonan di Willemstad, [[Punda]], i [[Otrobanda]], di dia i anochi, sin interupshon di tráfiko riba tera òf riba laman. El a presentá e plan revolushonario aki na Parlamento Kolonial na 1943 komo un alternativa pa e servisio di ferry i e brug di ponton, [[Brùg di ponton|Brug di Reina Emma]]. Un konekshon di brug fiho, e brug haltu di Reina Juliana, no a wòrdu realisá te na 1974<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460883:mpeg21:a0127 Amigoe, "De geschiedenis van de brug" (29 april 1974)]</ref>. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Stuivenberg, Pieter van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] Pieter Anthonie van Stuivenberg (☆ 14 di aprel 1905, Geldermalsen, Hulanda – † 11 di aprel 1985, Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero hulandes ku a traha largamente na Kòrsou i Aruba. Su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den e Antianan Hulandes durante siglo binti. Bida i karera Van Stuivenberg a sigui su formashon na Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di e Bond Bouwkundigen Utrecht (B.B.U.). Despues el a studia ingenieria di awa pa tres aña. Na 1927 el a kuminsá traha pa e suministro di awa Provinsial di Nort-West Brabant. Dia 1 di mart 1928 el a wordo manda pa Kòrsou pa traha na e Landswatervoorzieningsdienst (LWV) di e Antianan Hulandes komo hefe di e departamentu tékniko. For di 1 di yanüari 1948 el a bira direktor di LWV, sucediendo R.J. Beaujon. Durante su periodo di trabou el a kontribuí fuertemente na modernisashon di e sistema di suministro di awa na Kòrsou i Aruba. Na 1953, durante su hubileo di 25 aña di servisio, el a wordo distingui komo Ridder den de Orde van Oranje-Nassau pa su merito profesional. Despues di su retiro oficial na 1955 el a bolbe Hulanda, pero algun aña despues el a regresá Kòrsou kaminda el a maneha un ofisina di konsultoria finansiero, tékniko i ekonómiko. El a fayesé na 11 di aprel 1985 na Hulanda, tres dia promé di su 80 aña di edat. Obra arkitektóniko Komo arkitekto, Van Stuivenberg tabata responsabel pa un gran cantidad di proyecto infrastructural i arkitektóniko, principalmente relashoná cu suministro di awa, pero tambe teatro, edifisionan komersial i residensial. Aruba Entre su obranan mas konosí na Aruba ta: Tanki di Kibaima (1932) Watertoren San Nicolas (Bernardstraat, 1939) Watertoren Oranjestad (J.G. Emanstraat, 1939) Varios edifisio tékniko di Landswatervoorzieningsdienst E torennan di awa na Aruba ta konsiderá komo ikononan di arkitektura moderno na e isla. Kòrsou Na Kòrsou su obranan inkluí: Fasilidat di almanamentu na Scharloo Tanki di awa na Seru di Ararat Edifisio KNSM (Breedestraat, Willemstad, 1939) Cinelandia (Hendrikplein, Pietermaai, 1941) Teatro West End (Plasa Brion, 1941; posteriormente desmantelá) Edifisio prinsipal di Aqualectra na Mundo Nobo (1952) Showroom Palais Royal na Salinja (1953) Diferente kasnan residensial na Kintjan Varios di e edifisionan aki tin status di monumento protehá òf ta riba lista di patrimonio. Estilo arkitektóniko Van Stuivenberg tabata influensiá pa arkitektura modernista, un movimiento ku a florecé na Oropa entre 1920 i 1940. E estilo ta enfoká riba: Funshonalidat Uso di beton i staal Forma simplifiká Elementonan geométriko Den su obranan na Karibe el a adapta e modernismo na klima tropikal, creando un meskla entre modernismo europeo i influensianan di Art Deco tropical. Su torennan di awa i teatronan ta mustra claramente e kombinashon aki di funshonalidat tékniko i ekspreshon arkitektóniko. Proyekto di túnel bou di bahia di Santa Ana Huntu ku Frans van Drimmelen, Van Stuivenberg a presenta na 1943 un plan pa un túnel bou di Bahía di Santa Ana na Willemstad. E proyecto lo a konektá Punda i Otrobanda sin dependé di e pontonbrug (Brug di Reina Emma) ni ferry. E plan no a wordo realisá. Finalmente, e konekshon permanente entre e dos banda di Willemstad a keda realidat cu e konstrushon di Brug di Reina Juliana, inaugura na 1974. Signifikashon historiko Van Stuivenberg su trabou a kontribuí significativamente na: Modernisashon di suministro di awa Desaroyo urbano Integrashon di arkitektura moderno den e Antianan Hulandes Su torennan di awa i edifisionan públiko ta te awe parte importante di e paisaje urbano di Aruba i Kòrsou. ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe | imagen = | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[]] [[1930?]] | periodo fin = | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = | sucesor = |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = |religion = |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernador, alkalde |partido = }} '''Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe''' (☆ [[31 di òktober]] [[1882]] na Schiedam – † [[28 di novèmber]] [[1956]] na [[Breda]]) tabata un gobernador kolonial y alkalde hulandes. == Biografia ==d Van Slobbe a nase den un famia katóliko. Su tata probablemente tabata manehá un destileria di gin. Bartholomeus a kuminsá su estudio na un skol di formashon di maestro i na edat di dieshete aña a boluntario pa e ehérsito hulandes. El a entrená komo un ofisial no-komisá na Breda i a bira un sargento promé ku el a wòrdu atmití na e Kurso Prinsipal pa Ofisialnan na Kampen na 1904. Dos aña despues, el a bira un di dos teniente den e di Seis Regimento di e Brigada di Infanteria, stashoná na Breda. Na 1910, el a wòrdu promové na promé teniente den e di Seis Regimento. Na òktober 1913, el a wòrdu nombrá komo un ofisial di servisio spesial pa e staf general den e departamentu stashoná na Breda debí na e menasa di guera. Na 1918, el a wòrdu transferí pa e staf general na Den Haag i a wòrdu sekundá na e Akademia Militar. Na 1919, el a bira kapitan i na 1924, el a bira dosente tambe na e Akademia Militar na Den Haag. Na aña 1930, el a keda nombrá gobernador di e kolonia di Kòrsou i Dependensianan. El a goberna excelentemente y lo kier a keda gobernador, pero despues di su prome periodo, el a pidi su regreso pa Hulanda pa sigui educacion di su yiunan. Na ougùstùs 1936, el a bira alkalde di Breda, un miembro di e Partido di Estado Katóliko Romano (RKSP). El a tene su mes durante guera, pero a wòrdu kita for di trabou dia 11 di mart 1944, pa òrdu di e forsanan di okupashon despues di a nenga di koperá den kompilá listanan pa trabou forsá na Alemania. Durante e último lunanan di guera, el a biba skondí. El a wordo reemplasa pa e miembro di NSB y miembro di SS Gerrit Coenraad Blom. Riba e dia ku Breda a wòrdu liberá, 26 di òktober 1944, el a reanudá su tareanan di alkalde, hibá triunfantemente na e kas di pueblo pa su konsiudadanonan. E tabata, sinembargo, bou di tutela di Baron Dirk van Boetzelaer, un ingeniero hidráulico i teniente coronel, komisario militar pa e distrito di Breda i emanacion di tantu e resistensia komo e forsanan armá hulandes formá na Inglatera. E tabata kere ku kualke hende ku a keda muchu largu durante e okupashon mester tabata konspirando ku e forsanan di okupashon i mester a wòrdu retirá. P’esei tambe e tabatin un opinion negativo di Van Slobbe i a sòru pa e keda suspendé i someté na un investigashon di purga riba su aktividatnan durante e okupashon. Esaki a dura for di kuminsamentu di desèmber 1944 te kuminsamentu di òktober 1945. Dia 2 di desèmber 1944, Van Slobbe a wòrdu informá verbalmente di e desishon pa wèlga, ku a drenta na vigor dia 10 di desèmber. Despues e mester a defendé su mes dilanti di un komishon di purga, loke el a hasi ku éksito. Dia 16 di october 1945, e Comisario di Reina a firma e decreto di disolucion, cu a wordo anuncia algun dia prome. Miéntras tantu, Van Slobbe a wòrdu forsá pa entregá su posishon komo alkalde suplente na alkalde E.L.H.M. van Mierlo, te ora cu e investigacion tabata favorable y e por a reanuda su funcion di alcalde. Dia 17 di òktober 1945, el a presidi e reunion di e Ehekutivo Munisipal pa promé bia. Van Slobbe a kasa ku Joanna Antonia Maria van Schendel na 1912. Nan tabatin shete yu, inkluyendo esun mayó, Maria Elisabeth van Slobbe (1913-2004), i e yu mas yòn i di dos, Wim van Slobbe (1925-2023). ------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario|variante = c |fecha fayecimento= |luga fayecimento = [[Kòrsou]] |region = [[Karibe Hulandes]] |pais = |alias = [[Kòrsou i Dependensianan]] |sucesion = Gobernador-general |periodo start = 1816 |periodo fin = 1819 |monarkia = |antecesor = |sucesor = Petrus Bernardus van Starckenborgh <!-- Seccion di sucesion 2 --> |sucesion2 = |periodo start2 = |periodo fin2 = |monarkia2 = |antecesor2 = |sucesor2 = |pareha = Anna Maria Cornelia van Uytrecht |tata = |mama = |yui = 4 |ofishi = ofisial di marina hulandes, atministradó kolonial, }} '''Albert Lambertsz Kikkert''' (☆ [[17 di novèmber]] [[1761]] na Vlieland - † [[18 di desèmber]] [[1819]] na [[Kòrsou]]), tabata un ofisial di marina hulandes, doño di plantashi na Kòrsou i gobernante durante e era kolonial. El a hunga un ròl importante den e [[Rebelion Grandi|lantamentu di Tula]] na [[1795]] i despues a okupá e funshon altu di Gobernador-General riba e Islanan ABC. == Biografia == Kikkert a nasé riba e [[isla]] di Vlieland na aña 1761. El a drenta marina hulandes na un edat hoben i a subi te na e rango di ofisial. Su entrenamentu marítimo trempan a pone e fundeshi pa su tareanan atministrativo despues na e [[kolonianan]] hulandes den Karibe. Despues di su transferensia pa Kòrsou, el a invertí den un plantashi. Na 1789 el a kasa ku Anna Maria Cornelia van Uytrecht (1768-1847) di Kòrsou, i huntu nan a hana kuater yu.<ref name=uytrecht>http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm. [https://web.archive.org/web/20210717231138/http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm Archivá] 17 di yüli 2021.</ref> Anna tabata e yu muhé di un shon di plantashi riku, [[Casper Lodewijk van Uytrecht]]. Dor di su matrimonio Kikkert a bira doño di e plantashinan, Jan Sofat (antes Jan Zoutvat) i San Juan. Na 1795, el a drenta den konflikto ora e lider di katibu [[Tula]] a dirigí un rebelion riba e isla. Kikkert a wòrdu akusá di ta un kómplise di e medidanan kontra e rebeldenan, loke a pon’é den un posishon kontroversial denter di e [[kolonia]]. == Okupashon ingles == Kikkert tabata na Korsou ora ku e patriotanan a tuma poder na [[Hulanda]] na aña 1795 cu ayudo di e Francesnan y a funda [[Repúblika di Batavia]]. Stadtholder Willem V a hui bai Inglatera i for di einan a ordená tur gobernador i ofisial kolonial pa entregá na e inglesnan, pa e teritorionan di ultramar no kai den man di franses (revolushonario). E gobièrnu nobo a kita mayoria di e ofisialnan, ku mayoria di nan tabata noble. E pregunta di ken pa sirbi a hiba na confusion y tambe intrankilidad riba e barconan Hulandes. Kikkert a scoge e banda di e gobernantenan nobo na Hulanda y asina a opera na servicio di e Francesnan. Su patriotismo tabata oportunista, pasobra despues el a mustra di ta un Orangista konvensí atrobe pa ku e inglesnan. === Konflikto ku Tula === Inspira pa e intrankilidad revolucionario na Europa y e lantamento exitoso di esclavo na Haiti Frances, un lantamento di esclavo tambe a brota riba Curaçao na 1795. E “capitan” di e rebeldenan, Tula, tabata propiedad di Kikkert su cuñado Casper Lodewijk van Uytrecht (1730-1855). Dos otro lider di e rebelion tabata propiedat di Kikkert mes, entre nan Pedro Wacao i Carpata. ‘Bastiaan’ Carpata tabata foreman òf ofisial pretu riba su plantashi San Juan. Parsialmente pa e motibu aki, Kikkert tabata determiná pa pone e rebelion abou. I asina el a hasi, usando e fragatanan Ceres i Medea. For di e Ceres, Kikkert a trese dos bateria di kañon na tera, i tambe munishon i otro suministronan. El a komandá e mariniernan ku a bringa banda di e milisia sivil riba kabai riba e isla. E rebelion a terminá ku un ehekushon brutal i ehemplar di e lidernan rebelde, den kua Kikkert tabata enbolbí aktivamente. El a nota friu den e registro di su barku ‘Den 3e’ (òktober 1795): “... dos negro a wòrdu kibra bibu riba e wiel i pretu, despues dekapitá i nan kabes poné riba e horka, un negro a haña su mannan kòrtá i su kabes kibra aden ku un martiu i despues a wòrdu kologá.” E kastigunan tabata di akuerdo ku e veredikto di Gobernador Johannes de Veer (1738-1796) cum suis.[3][4] == Regreso di gobernashon hulandes == Durante e gobernashon franses den añanan 1800, probablemente Kikkert a kolaborá ku outoridatnan bou di Louis Napoleon, ruman di Emperador Napoleon Bonaparte. Despues di e regreso di e gobièrnu hulandes bou di Rei Willem I, el a wòrdu nombrá Gobernador-General di e Islanan ABC. Den e funshon aki, e tabata responsabel pa e atministrashon sivil i protekshon di interesnan kolonial na Kòrsou, Aruba i Boneiru. El a hunga un ròl sentral den ehekushon di legislashon atministrativo i fiskal durante e periodo aki. Kikkert a fayesé inesperadamente dia 18 di desèmber 1819 na Kòrsou. Su morto a marka e fin di un karera influyente den tantu sírkulonan kolonial komo militar riba e islanan ABC. ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao mxj9i7exr0px30m0p148e5pgwsiqg72 187948 187940 2026-04-18T13:11:29Z Caribiana 8320 /* Miembronan di Salon di Fama segun deporte */ 187948 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe]] - [[Albert Kikkert]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] --------------- == Miembronan di Salon di Fama segun deporte == {| class="wikitable sortable" ! !!Deporte !! Kantidat !! Femenino !! Maskulino |- | [[File:Flag Football pictogram.svg|25px]] ||[[Futbol|Futbòl]] ||18 || 0 || 18 |- |[[File:Karate pictogram.svg|25px]]|| [[Karate]] || 6 || 2|| 4 |- |[[File:Baseball pictogram.svg|25px]] || [[Beisbòl]] ||6 ||0 ||6 |- | [[File:Softball pictogram.svg|25px]] || Sòftbòl ||6 ||5 ||1 |- |[[File:Weightlifting pictogram.svg|25px]] ||Hisamentu di peso || 4 || 0 || 4 |- |[[File:Swimming pictogram.svg|25px]] || Landamentu ||3 ||2 || 1 |- | [[File:Fencing pictogram.svg|25px]] || Esgrima ||3 ||1 ||2 |- |[[File:Judo pictogram.svg|25px]] || Yudo ||2||0||2 |- | [[File:Table tennis pictogram.svg|25px]] || Ténis di mesa ||2 ||1||1 |- | [[File:Bodybuilding pictogram.svg|25px]] || Bodybuilding ||3 || 2||1 |- | [[File:Boxing pictogram.svg|25px]] || Bokseo || 2|| 0||2 |- | [[File:Bowling pictogram.svg|25px]] || Bowling ||2 ||0 ||2 |- | [[File:Athletics pictogram.svg|25px]] || Atletismo || 2||0 ||2 |- | [[File:Taekwondo pictogram.svg|25px]] || Taekwondo || 1||1 ||0 |- | [[File:Shooting pictogram.svg|25px]] || Tiru || 1||1 ||0 |- | [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|25px]] || [[Volleyball|Vòlibòl]] || 1|| 0||1 |- | [[File:Basketball pictogram.svg|25px]] || Basketbol ||1 ||0 ||1 |- | [[File:Sailing pictogram.svg|25px]] || Bela ||1 || 0|| 1 |- | [[File:Equestrian pictogram.svg|25px]] || Paso fino || 1|| 0||1 |- | || Dam || 1|| 0||1 |- ! || align=left | '''Total''' ||'''60''' || || |} ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu postumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte. == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro (inkompleto )== {| class="wikitable sortable" ! Aña !! Nomber !! Deporte !! Remarke |- | 1985 || Antoine Maduro || Futbòl || |- | 1985 || Myrna Anselma || Esgrima || |- | 1985 || Ergilio Hato || Futbòl || Portero legendario |- | 1985 || Ernest Smith || Futbòl || |- | 1985 || Guillermo Haseth || Futbòl || |- | 1985 || Hector Rosario || — || |- | 1985 || Juan Isa || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | 1985 || Mordy Maduro || Futbòl || Presidente di NAVU i FFK |- | 1985 || Wilfred “Willie” Pieters || — || |- | 1985 || Juan “Benny” Leito || Natashon || |- | 1986 || [[Bèto Adriana]] || Futbòl || |- | 1986 || [[Iyo Pimentel]] || Tenis || |- | 1986 || Clovis Lodewijks || Sòfbòl || |- | 1987 || Hector Curiel || Hisamentu di peso || |- | 1987 || Julio Rooi || — || |- | 1987 || Guillaume “Sam” Buntin || — || |- | 1989 || Guillermo Pardo || Futbòl || |- | 1989 || Walter van Rosberg || — || |- | 1989 || Pedro Willems || — || |- | 1992 || [[Enith Brigitha]] || Natashon || Medayista olímpiko |- | 1992 || Marcel José Betrian || Hisamentu di peso || |- | 1992 || José Maria “Jo” Mathilda || Futbòl || |- | 1994 || Edmundo “Sol” Confesor || Futbòl || |- | 1994 || Henry Prince || Atletismo || Verspringen |- | 1994 || Rafael “Raffy” Josefa || Beisbòl || |- | 1995 || Edgard Ravenstein || — || |- | 1995 || Urnic “Randy” Wiel || — || |- | 1995 || [[Jan Boutmy]] || Esgrima || |- | 1997 || Geoffrey Goede || Futbòl || |- | 1997 || Romoldo Martis || Futbòl || |- | 1997 || Wilhelm Canword || Futbòl || |- | 2009 || Soraida Juliana || — || |- | 2009 || Julius Hellburg || — || |- | 2009 || Ricardo Elhage || — || |- | 2009 || Niels Liberia || — || |- | 2009 || Errol Rooi || — || |- | 2014 || Anthony Minguel || — || |- | 2014 || Cor van Aanholt || Bela || |- | 2014 || Esthel “Jet” Jansen || — || |- | 2014 || Dudley Josepa || — || |- | 2014 || Marguerite de Rooy-Sprock || — || |- | 2014 || Andres de Constancia || — || |- | 2014 || Edwin Solomon || — || |- | 2014 || Heraclio Henriquez || — || Postumo |- | 2014 || Hubert “Ibi” Schoop || — || Postumo |- | 2014 || Victor Copra || — || |- | 2015 || Maximo “Max” Paula || Karate || |- | 2016 || Alvin “Fichi” Fléming || — || |- | 2016 || Celsio Victor Polinet || — || Postumo |- | 2016 || Franklin Wilfred Mathilda || — || |- | 2016 || Harold Daniel Laurens || — || Postumo |- | 2016 || Johnny Hellmund || — || |- | 2016 || Raymond Rafael Martha || — || |- | 2016 || Wendell Prince || — || |- | 2016 || Wilhelm Keman || — || |- | 2017 || Antonio Pedro Keller || — || |- | 2017 || Antonio José “Papy” Martina || — || |- | 2017 || Efigenio Adriano Braafhart || — || |- | 2017 || Francisco Romualdo Gomez || — || Postumo |- | 2017 || Gladwin Lumeno de Lanoi || — || |- | 2017 || Lupe Acasia Leito || — || |- | 2017 || Pedro Basiano Matrona || Futbòl || |- | 2017 || Stanley Maria Francisca || — || |- | 2017 || Orlando Felipe Cuales || — || |- | 2019 || Renato G. Anasagasti || — || |- | 2019 || Sylvanie Elaine Clarke || — || |- | 2019 || Henk “Henky” d’Arnault || — || |- | 2019 || Wenfrid “Wenny” Jakoba || — || |- | 2019 || Hubert Dominicus Jansen || — || |- | 2019 || Nazario Martijn || — || Postumo |- | 2019 || Eric Ogenia || — || |- | 2019 || Eva Marie Tujeehut-Suriel || — || |- | 2019 || Gilbert Snijders || — || |- | 2019 || Hubert Zimmerman || — || |- | 2020 || William “Junior” Millerson || — || |- | 2020 || Raoul Alias || — || |- | 2020 || Michael Arvelo || Biyar || |- | 2020 || Marcel Brigitha || Beisbòl || |- | 2020 || Wilfrido Coffi || Futsal || |- | 2020 || Philip Elhage || Beisbòl || |- | 2020 || Magdalena Faneyt || Sòfbòl || |- | 2020 || Eelco Gonet || Basketbòl || |- | 2020 || Gustavo de Jongh || Sòfbòl || |- | 2020 || Erwin Martis || Atletismo || |- | 2020 || Ivonne Leito-Senff || Karate || |- | 2021 || Jeanne Lopes || Tiru || |- | 2023 || [[Laicam How]] || Karate || |- | 2025 || Franklin Veeris || Bodybuilding || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] == Desaroyo resiente == Du rante eventonan reciente manera ''FDOK Honors Night'', miembronan nobo ta wordo introducí regularmente. Na 2025, entre esnan introducí tabata Franklin Veeris, kende a destacá komo dirigente den body building i komo deportista den varios disiplinanan. ------------------ '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atleta, entrenadó, dirigente i otro figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i regional. == Historia == E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi komo un manera pa honrá e sportista i lidernan ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den [[Antias Hulande]]s. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organisashon deportivo máksimo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inisio, e salon di fama a sigui rekonosé deportista ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidat deportivo. Na desember 2020, FDOK a agregá otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluyendo 10 dama i 75 hòmber. == Nifikashon == E Salon di Fama ta: * un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou * un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento * un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan. -------------------- '''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo == Definishon == Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá. * inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin * 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou == Salon di fama == Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Aña ! Imagen ! Nomber ! Deporte ! Remarke |- | rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol || |- | || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] || |- | || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Hector Rosario || || |- | || [[Juan Isa]]<br><small>(1913-1993)</small> || [[beisbòl]]|| presidente di FEBEKO, NAOC i FIBA |- | || Wilfred (Willie) Pieters || || |- | || [[Mordy Maduro]]<br><small>(1921-1982)</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]] |- | || Benny Leito || landamentu|| |- | rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>(1925-1997)</small> || Futbol || |- | ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>(1933-2017)</small> || Tenis || |- | || Clovis Lodewijks || || |- | rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel<br><small>(1936-2022)</small> || hisamentu di peso || |- | || Julio Rooi || || |- | || Guillaume (Sam) Buntin || || |- | rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol || |- | || Walter van Rosberg || || |- | || Pedro Willems || || |- | rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu || |- | || Marcel Jose Betrian || hisamentu di peso || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl || |- | || <br><small>()</small> || || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="10 | 2014|| || Anthony Minguel || || |- | || [[Cor van Aanholt]] || bela || |- | || Esthel (Jet) Jansen || || |- | rowspan="1" | 2015|| || Maximo Paula || [[karate]] || |- | rowspan="1" | 2021|| || Jeanne Lopes || tiru || |- | rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] || |- |} == Konmemorashon i evolushon == Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas. == Organisashon == E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama. ---------- * 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, * 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen). * 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin * 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems * 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl) * 1993 * 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol) * 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]]) futbol * 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?) * 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi * 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra * 2015: 2015 Maximo “Max” Paula + * 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman * 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales * 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman. * Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba * 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref> * [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate) * 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru) * 2023: [[Laicam How]] ([[karate]]) == Historia == For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/> FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero. * 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris. Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building. Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic. Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa. {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Charles Augustus Henry Barge | imagen = Ch.A.H. Barge.jpg | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = 1890 | periodo fin = 1901 | monarkia = [[Emma van Waldeck-Pyrmont|Emma]] (1890-1898)<br>[[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Nicolaas van den Brandhof]] | sucesor = [[Jan Olphert de Jong van Beek en Donk]] |fecha nacemento= [[2 di novèmber]] [[1844]] |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento= [[25 di sèptèmber]] [[1919]] |luga fayecimento = |pareha = |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = abogado, hues, polítiko, gobernante |partido = }} '''Charles Augustus[1] Henry (Harry) Barge''' (☆ [[2 di novèmber]] [1844]] na [[Amsterdam]] - † [[25 di sèptèmber]] [[1919]] na Voorburg) tabata un abogado, hues, gobernador i polítiko hulandes di e movementu katóliko romano (e RKSP no a wòrdu fundá ainda). == Biografia == Harry Barge tabata bini di un famia komersiante di [[Amsterdam]] ku tabata basta enbolbí den polítika hulandes. Frederic Joseph Maria Anton Reekers (un representante pa kuarenta aña) tabata su kuña, Ton Barge tabata su primu, i su ruman hòmber tabata kasá ku e ruman muhé di Bernardus Marie Bahlmann, tur di kendenan tambe tabata representantenan katóliko. Harry su tata tabata un fabrikante na Manchester, doño di un firma di komersio na Amsterdam, i doño di barku. Despues di a kompletá su enseñansa sekundario na Sint Willibrordus College, Barge a sigui studia na Athenaeum Illustre na Amsterdam, pero despues a transferí pa Universidat di Leuven pa su estudionan di doktorado den Derecho, i a optené su doktorado den derecho romano i kontemporáneo na [[Universidat di Leiden]] na 1872. === Karera === Despues di gradua, Barge a bira abogado na [[Nijmegen]], siudat unda e tabata residensiá. Na 1875, Barge a wòrdu eligi pa e konseho munisipal di Nijmegen, kaminda el a keda miembro te na 1880. Na 1877 i 1879, el a wòrdu eligi komo miembro di [[Tweede Kamer]] di Hulanda. Einan, e tabata bosero prinsipalmente pa enseñansa, i de bes en kuando tokante envio. Multitut na e kas di pueblo di Willemstad despues di e traspaso di poder pa Gobernador Barge Na 1880, el a sali pa [[Kòrsou]] pa bira miembro y presidente di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte di Hustisia di Kolonia Kòrsou]]. Na 1890, el a keda nombrá Gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]], un funshon ku el a okupá te ku 1901. Despues el a regresá Hulanda kontinental i a postulá pa eleccion pa e Camara di Representantenan den e circumstancia di Rotterdam III. Sinembargo, despues di un elekshon di dos buèlta, el a wòrdu derotá pa Joor Bastiaan Verheij (LU). Na 1909, el a wòrdu eligi komo miembro di e Senado di e Estadonan General, representando e provinsia di Overijssel. El a hiba palabra den Camara solamente un biaha durante su miembrecia di cuater aña, durante e debate riba e presupuesto pa Antillas Hulandes. E tabata presidente di e Komishon pa Petishonnan pero tabata ousente frekuentemente pa motibu di interesnan privá den eksterior. Pa e motibu aki, el a renunsiá for di e Kámara na e promé seshon di e aña parlamentario 1913-1914[2]. Di 1913 pa 1916, e tabata miembro ainda di e Estadonan Provinsial di Overijssel. {{multiple image | total_width = 350 | direction = horizontal | align = right | border = infobox | image1 = Bargestraat 3, propped up front facade.png | image2 = Bargestraat 3, ruins.png | footer = Edifisio monumental Bargestraat 3/3A | footer_align = center }} == Honor == Barge a risibi varios rekonosementu i kondekorashon, inkluso un kaya den [[Scharloo]], e zona históriko di [[Willemstad]], ta hiba su nòmber: ''Bargestraat''. * {{NLD}} - Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. * {{VEN}} - Ofisial den e Orden di Simon Bolivar * {{ITA}} - Komandante den e Orden di e Korona di Italia. Na 1894, Barge a keda nombrá Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. Tambe el a wòrdu nombrá Gran Ofisial den e Orden di Simon Bolivar i Komandante den e Orden di e Korona di Italia. --------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Carmita Henriquez | nomber completo = Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez | fecha nacemento = [[6 di desèmber]] [[1922]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | fecha fayecimento = [[31 di desèmber]] [[2003]] | luga fayecimento = | ofishi = kosedó i trahadó di popchi | casa = Plinio Miguel Henriquez | yui = [[Jeanne Henriquez]] | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez''' (☆ [[6 di desèmber]] [[1922]] na [[Willemstad]] – ibid., [[31 di desèmber]] [[2003]] na Korsou) tabata un kosedó i trahadó di popchi i un figura importante den e desaroyo di arte folklóriko na Kòrsou.​ ==Biografia == Carmita Henriquez tabata un yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina.<ref>{{Citeer web|url=https://gw.geneanet.org/elixer?n=hernandez&oc=&p=carmita+nicolasia|titel=Carmita Nicolasia Hernandez|website=geneanet.org|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Huérfano na edat di diesdos aña, el a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di un edat yòn, Carmita a yud’é den studio i na kas. Su promé bisti trahá su mes tabata pa entiero di su tata. Na 1942 ela kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916-1982), un analista di laboratorio na e refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé, di kua [[Jeanne Henriquez]], historiadó i aktivista, tabata esun di mas grandi.<ref name="Holou"/> Na edat di 46 aña, el a sinti e nesesidat pa konservá i honra e historia i tradishonnan den vestuario di Kòrsou. El’a kuminsá aktua esenanan di bida diario usando popchi. Su popchinan tabata representá e kultura Afro-Kurasoleño ku paña histórikamente korekto. Dia 13 di mart 1972, ela presentá dos popchi na Gobernador Ben Leito komo un regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.<ref name="Holou">{{citeer boek|auteur=Holou, Roland A. Y.|taal=en|titel=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|plaats=Bloomington, Indiana|hoofdstuk=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|titel=VROUWENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024|archiefdatum=2024-04-29|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240429191627/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|dodeurl=ja}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/collectie-online/detail/f0bcb413-e206-5fa3-ad7e-387fd810bd23|titel=MANNENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Na 1988, Carmita Henriquez, hunto cu Lucia Schnog, a ricibi e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a disidí ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan mes ramo – folklore i baile.<ref>{{citeer web|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2024-04-30}}</ref><ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011 Cola Debrot Prijs 1988], 21 mei 1988</ref> {{Appendix}} (☆ 6 di desèmber 1922, Willemstad – † 31 di desèmber 2003, Kòrsou) Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou. Ela ta konsiderá un figura importante den e desaroyo i preservashon di arte folklóriko di e isla. Bida Carmita Henriquez tabata yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Na edat di diesdos aña ela a keda huérfano i a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di edat yòn, Henriquez a yuda den e studio di kose i na kas. Su promé bisti ku ela mes a traha tabata pa entiero di su tata. Na 1942, ela a kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916–1982), un analista di laboratorio na refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé. Entre nan yunan ta Jeanne Henriquez, historiadó i aktivista. Obra i kontribushon kultural Na edat di 46 aña, Henriquez a kuminsá traha konsientemente riba preservashon di historia i tradishonnan di Kòrsou por medio di vestuario folklóriko. Ela a krea popchi ku ta representá esenanan di bida diario, bisti ku paña histórikamente korekto i reflehá kultura Afro-Kurasoleño. Dia 13 di mart 1972, ela a presentá dos di su popchi na Gobernador Ben Leito komo regalo di kumpleaños pa Reina Juliana. Na 1988, Henriquez, hunto ku Lucia Schnog, a risibí Premio Cola Debrot. E hurado a rekonosé kontribushonnan di kada un den nan mes ramo: folklore i baile. -------------- Na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez (Willemstad, 6 di desèmber 1922 – Willemstad, 31 di desèmber 2003) tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou, konosí pa su diseñonan folklóriko ku reflehá e kultura afro-kurasoleño. Den 1988, e a risibí e Premio Cola Debrot, e mas haltu rekonosementu kultural na Kòrsou, pa su kontribushon den e tereno di folklor. Bida i obra Carmita Henriquez a nase den Willemstad komo yiu di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Despues di perde su mayornan na un edat tempran, e a wordu kria pa su tanta, ku tabatin un skol di kosé. Aki e a siña kosé i traha den taller for di su hóbennan. Su promé vestido propio tabata pa e entiero di su tata. ​ Henriquez a dediká su bida na arte di kosé i trahá popchi folklóriko ku ta reflehá e herensia afro-kurasoleño. Su obranan tabata inspirá pa e vestimentunan tradicional i e bida di pueblo, i a yuda na preservashon di e identidad kultural di Kòrsou.​ Premio Cola Debrot Den 1988, Carmita Henriquez a risibí e Premio Cola Debrot den e kategoria di folklor, baile i teatro, un rekonosementu pa su diseñonan folklóriko ku a kontribuí na e kultura afro-kurasoleño. ​ Bida personal Carmita Henriquez tabata kasá ku Plinio Miguel Henriquez, un analista di laboratorio na refineria Isla. Nan a tin tres yiu muhé, inkluyendo Jeanne Henriquez, un edukadó i aktivista kultural. ​ Legado E trabou di Carmita Henriquez ta keda komo un kontribushon balioso na preservashon i promoshon di e kultura afro-kurasoleño. Su diseñonan folklóriko i popchi ta un testimonio di su dedicashon na e arte i e identidad di su pueblo.​ Referensianan: Carmita Henriquez - Wikipedia Jeanne Henriquez - Wikipedia, e ensiklopedia liber Premio COLA DEBROT - qracao.com​ ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] -------------- {{infobox persona | variante = c | nomber = Pieter van Stuivenberg }} '''Pieter Anthonie van Stuivenberg''' (☆ [[14 di aprel]] [[1905]] na Geldermalsen, [[Hulanda]] – † [[11 di aprel]] [[1985]] na Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero [[Hulanda|hulandes]] ku a traha na [[Kòrsou]] i [[Aruba]].<ref name=:"0">{{citeer web|url=https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/152-stuivenberg|titel=Pieter Antonie van Stuivenberg, architect|auteur=Christel Monsanto|werk=De Archiefvriend|datum=september 2022|bezochtdatum=2026-02-17}}</ref> Durante [[siglo 20|siglo binti]] su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno riba e dos isla. ==Biografia== ===Bida i Karera=== Van Stuivenberg a bai Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di Asosiashon di Arkitektonan (Bond Bouwkundigen Utrecht B.B.U.). Despues, el a studia ingenieria di awa pa tres aña i, na 1927, a kuminsá traha pa e suministro di Awa Provinsial di Nort-West Brabant. Mandá pa Kòrsou pa e Departamentu di Kolonia, Van Stuivenberg a djòin e Servisio Nashonal di Suministro di Awa di Antia Hulandes (LWV) dia 1 di mart 1928, komo hefe di e departamentu tékniko.<ref>{{citeer boek|url=http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|titel=Watertoren ta simbolo di desaroyo y modernisacion di e Aruba di antaño y Aruba di awe|uitgever=Diario|datum=21 maart 2013|access-date=1 oktober 2018|archiefdatum=13 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180913002413/http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|dodeurl=ja}}</ref> For di 1 di yanüari 1948, e tabata direktor, despues di R.J. (Shon Hensie) Beaujon. Riba su hubileo di plata na 1953, el a wòrdu rekonosé pa su trabou importante komo Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Despues di su retiro na 1955, el a repatriá pa Hulanda, pero sinku aña despues el a establesé su mes bèk na Kòrsou kaminda e tabata manehá un konsultancy finansiero, tékniko i ekonómiko.<ref>Amigoe, 3 december 1960, advertentie Anbeadex NV, pag. 4</ref> El a fayesé dia 11 di aprel 1985 na Hulanda, poko promé ku el a hasi ochenta aña di edat. ===Edifisionan=== Komo arkitekto, van Stuivenberg tabata hopi produktivo, tantu paden komo pafó di su karera profeshonal. Por ehempel e diseño di tur edificio di LWV na Aruba y Kòrsou, , construí entre 1930 i 1950, ta wordo atribuí na dje. E edifisionan aki tabata inkluí ofisina, depósito, fasilidat di almasenamentu, tanki i torennan di awa.<ref>{{citeer boek|url=http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|titel=Gedenkboek Landswatervoorziening Nederlandse Antillen 1928-1953|uitgever=Verenigde Drukkerijen Planeta, Haarlem|datum=september 1952|page=67|archiefdatum=2020-12-01|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201201202145/http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|dodeurl=ja}}</ref> Tambe el a diseñá residensia privá, ofisina i teaternan. Su obranan ku tin status di monumento protehá òf ku ta riba e lista di nominashon ta:<ref name=:"0"/><br> {{ABW}} * [[Tanki di Kibaima]] (1932) * [[Watertoren San Nicolas]], Bernardstraat, [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas, Aruba]] (1939) * [[Watertoren Oranjestad]], J.G. Emanstraat, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, Aruba]] (1939) * Dieselstraat? {{CUW}} * fasilidat di almanementu na [[Scharloo]] * tanki di awa di LWV na [[Seru di Ararat]] * edifisio KNSM, Breedestraat, [[Willemstad]] (1939) * [[Cinelandia]] aan het Hendrikplein te [[Pietermaai]], Willemstad, Curaçao (1941) * Teater Westend na [[Plasa Brion]], [[Willemstad]] (1941, desmantelá) * Edifisio prinsipal di AquaElectra na Mundo Nobo, Willemstad (1952) i dos kas riba e tereno (1953) * Kompleho di showroom Palais Royal na Salinja (1953) * kasnan na Kintjan == Estilo arkitektóniko == Van Stuivenberg tabata un eksponente di arkitektura modernista, ku a surgi i floresé na [[Oropa]] entre 1920 i 1940. E estilo aki ta karakterisá pa su lucha pa funshonalidat. Materialnan manera staal i beton a hasi konstrukshonnan nobo posibel, permitiendo edifisionan pa haña propósitonan spesífiko manera fábrika, ofisina, sine òf hospital<ref>{{citeer web|url=http://www.knipselkrant-curacao.com/amigoe-aqualectra-fabriek-moet-beschermd-monument-worden/|titel=Amigoe, "Aqualectrafabriek moet beschermd monument worden"|datum=21 juli 2016| }}</ref>. Tabata hustamente danki na arkitektura modernista ku Van Stuivenberg por a permití su mes libertat artístiko den su diseñonan. E dos torennan di awa riba Aruba y e dos teatronan riba Curaçao ta un mescla di e estilonan di arkitektura moderno y Art Deco Tropical di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Tunel bou di bahia di Santa Ana == Huntu ku Frans van Drimmelen, hefe di LWV (Nederlandse Waterbeheerbureau) na Aruba, Van Stuivenberg a diseña un tunnel bou di [[Bahia di Santa Ana]]. E tùnel lo a konektá e distritonan di Willemstad, [[Punda]], i [[Otrobanda]], di dia i anochi, sin interupshon di tráfiko riba tera òf riba laman. El a presentá e plan revolushonario aki na Parlamento Kolonial na 1943 komo un alternativa pa e servisio di ferry i e brug di ponton, [[Brùg di ponton|Brug di Reina Emma]]. Un konekshon di brug fiho, e brug haltu di Reina Juliana, no a wòrdu realisá te na 1974<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460883:mpeg21:a0127 Amigoe, "De geschiedenis van de brug" (29 april 1974)]</ref>. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Stuivenberg, Pieter van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] Pieter Anthonie van Stuivenberg (☆ 14 di aprel 1905, Geldermalsen, Hulanda – † 11 di aprel 1985, Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero hulandes ku a traha largamente na Kòrsou i Aruba. Su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den e Antianan Hulandes durante siglo binti. Bida i karera Van Stuivenberg a sigui su formashon na Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di e Bond Bouwkundigen Utrecht (B.B.U.). Despues el a studia ingenieria di awa pa tres aña. Na 1927 el a kuminsá traha pa e suministro di awa Provinsial di Nort-West Brabant. Dia 1 di mart 1928 el a wordo manda pa Kòrsou pa traha na e Landswatervoorzieningsdienst (LWV) di e Antianan Hulandes komo hefe di e departamentu tékniko. For di 1 di yanüari 1948 el a bira direktor di LWV, sucediendo R.J. Beaujon. Durante su periodo di trabou el a kontribuí fuertemente na modernisashon di e sistema di suministro di awa na Kòrsou i Aruba. Na 1953, durante su hubileo di 25 aña di servisio, el a wordo distingui komo Ridder den de Orde van Oranje-Nassau pa su merito profesional. Despues di su retiro oficial na 1955 el a bolbe Hulanda, pero algun aña despues el a regresá Kòrsou kaminda el a maneha un ofisina di konsultoria finansiero, tékniko i ekonómiko. El a fayesé na 11 di aprel 1985 na Hulanda, tres dia promé di su 80 aña di edat. Obra arkitektóniko Komo arkitekto, Van Stuivenberg tabata responsabel pa un gran cantidad di proyecto infrastructural i arkitektóniko, principalmente relashoná cu suministro di awa, pero tambe teatro, edifisionan komersial i residensial. Aruba Entre su obranan mas konosí na Aruba ta: Tanki di Kibaima (1932) Watertoren San Nicolas (Bernardstraat, 1939) Watertoren Oranjestad (J.G. Emanstraat, 1939) Varios edifisio tékniko di Landswatervoorzieningsdienst E torennan di awa na Aruba ta konsiderá komo ikononan di arkitektura moderno na e isla. Kòrsou Na Kòrsou su obranan inkluí: Fasilidat di almanamentu na Scharloo Tanki di awa na Seru di Ararat Edifisio KNSM (Breedestraat, Willemstad, 1939) Cinelandia (Hendrikplein, Pietermaai, 1941) Teatro West End (Plasa Brion, 1941; posteriormente desmantelá) Edifisio prinsipal di Aqualectra na Mundo Nobo (1952) Showroom Palais Royal na Salinja (1953) Diferente kasnan residensial na Kintjan Varios di e edifisionan aki tin status di monumento protehá òf ta riba lista di patrimonio. Estilo arkitektóniko Van Stuivenberg tabata influensiá pa arkitektura modernista, un movimiento ku a florecé na Oropa entre 1920 i 1940. E estilo ta enfoká riba: Funshonalidat Uso di beton i staal Forma simplifiká Elementonan geométriko Den su obranan na Karibe el a adapta e modernismo na klima tropikal, creando un meskla entre modernismo europeo i influensianan di Art Deco tropical. Su torennan di awa i teatronan ta mustra claramente e kombinashon aki di funshonalidat tékniko i ekspreshon arkitektóniko. Proyekto di túnel bou di bahia di Santa Ana Huntu ku Frans van Drimmelen, Van Stuivenberg a presenta na 1943 un plan pa un túnel bou di Bahía di Santa Ana na Willemstad. E proyecto lo a konektá Punda i Otrobanda sin dependé di e pontonbrug (Brug di Reina Emma) ni ferry. E plan no a wordo realisá. Finalmente, e konekshon permanente entre e dos banda di Willemstad a keda realidat cu e konstrushon di Brug di Reina Juliana, inaugura na 1974. Signifikashon historiko Van Stuivenberg su trabou a kontribuí significativamente na: Modernisashon di suministro di awa Desaroyo urbano Integrashon di arkitektura moderno den e Antianan Hulandes Su torennan di awa i edifisionan públiko ta te awe parte importante di e paisaje urbano di Aruba i Kòrsou. ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe | imagen = | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[]] [[1930?]] | periodo fin = | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = | sucesor = |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = |religion = |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernador, alkalde |partido = }} '''Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe''' (☆ [[31 di òktober]] [[1882]] na Schiedam – † [[28 di novèmber]] [[1956]] na [[Breda]]) tabata un gobernador kolonial y alkalde hulandes. == Biografia ==d Van Slobbe a nase den un famia katóliko. Su tata probablemente tabata manehá un destileria di gin. Bartholomeus a kuminsá su estudio na un skol di formashon di maestro i na edat di dieshete aña a boluntario pa e ehérsito hulandes. El a entrená komo un ofisial no-komisá na Breda i a bira un sargento promé ku el a wòrdu atmití na e Kurso Prinsipal pa Ofisialnan na Kampen na 1904. Dos aña despues, el a bira un di dos teniente den e di Seis Regimento di e Brigada di Infanteria, stashoná na Breda. Na 1910, el a wòrdu promové na promé teniente den e di Seis Regimento. Na òktober 1913, el a wòrdu nombrá komo un ofisial di servisio spesial pa e staf general den e departamentu stashoná na Breda debí na e menasa di guera. Na 1918, el a wòrdu transferí pa e staf general na Den Haag i a wòrdu sekundá na e Akademia Militar. Na 1919, el a bira kapitan i na 1924, el a bira dosente tambe na e Akademia Militar na Den Haag. Na aña 1930, el a keda nombrá gobernador di e kolonia di Kòrsou i Dependensianan. El a goberna excelentemente y lo kier a keda gobernador, pero despues di su prome periodo, el a pidi su regreso pa Hulanda pa sigui educacion di su yiunan. Na ougùstùs 1936, el a bira alkalde di Breda, un miembro di e Partido di Estado Katóliko Romano (RKSP). El a tene su mes durante guera, pero a wòrdu kita for di trabou dia 11 di mart 1944, pa òrdu di e forsanan di okupashon despues di a nenga di koperá den kompilá listanan pa trabou forsá na Alemania. Durante e último lunanan di guera, el a biba skondí. El a wordo reemplasa pa e miembro di NSB y miembro di SS Gerrit Coenraad Blom. Riba e dia ku Breda a wòrdu liberá, 26 di òktober 1944, el a reanudá su tareanan di alkalde, hibá triunfantemente na e kas di pueblo pa su konsiudadanonan. E tabata, sinembargo, bou di tutela di Baron Dirk van Boetzelaer, un ingeniero hidráulico i teniente coronel, komisario militar pa e distrito di Breda i emanacion di tantu e resistensia komo e forsanan armá hulandes formá na Inglatera. E tabata kere ku kualke hende ku a keda muchu largu durante e okupashon mester tabata konspirando ku e forsanan di okupashon i mester a wòrdu retirá. P’esei tambe e tabatin un opinion negativo di Van Slobbe i a sòru pa e keda suspendé i someté na un investigashon di purga riba su aktividatnan durante e okupashon. Esaki a dura for di kuminsamentu di desèmber 1944 te kuminsamentu di òktober 1945. Dia 2 di desèmber 1944, Van Slobbe a wòrdu informá verbalmente di e desishon pa wèlga, ku a drenta na vigor dia 10 di desèmber. Despues e mester a defendé su mes dilanti di un komishon di purga, loke el a hasi ku éksito. Dia 16 di october 1945, e Comisario di Reina a firma e decreto di disolucion, cu a wordo anuncia algun dia prome. Miéntras tantu, Van Slobbe a wòrdu forsá pa entregá su posishon komo alkalde suplente na alkalde E.L.H.M. van Mierlo, te ora cu e investigacion tabata favorable y e por a reanuda su funcion di alcalde. Dia 17 di òktober 1945, el a presidi e reunion di e Ehekutivo Munisipal pa promé bia. Van Slobbe a kasa ku Joanna Antonia Maria van Schendel na 1912. Nan tabatin shete yu, inkluyendo esun mayó, Maria Elisabeth van Slobbe (1913-2004), i e yu mas yòn i di dos, Wim van Slobbe (1925-2023). ------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario|variante = c |fecha fayecimento= |luga fayecimento = [[Kòrsou]] |region = [[Karibe Hulandes]] |pais = |alias = [[Kòrsou i Dependensianan]] |sucesion = Gobernador-general |periodo start = 1816 |periodo fin = 1819 |monarkia = |antecesor = |sucesor = Petrus Bernardus van Starckenborgh <!-- Seccion di sucesion 2 --> |sucesion2 = |periodo start2 = |periodo fin2 = |monarkia2 = |antecesor2 = |sucesor2 = |pareha = Anna Maria Cornelia van Uytrecht |tata = |mama = |yui = 4 |ofishi = ofisial di marina hulandes, atministradó kolonial, }} '''Albert Lambertsz Kikkert''' (☆ [[17 di novèmber]] [[1761]] na Vlieland - † [[18 di desèmber]] [[1819]] na [[Kòrsou]]), tabata un ofisial di marina hulandes, doño di plantashi na Kòrsou i gobernante durante e era kolonial. El a hunga un ròl importante den e [[Rebelion Grandi|lantamentu di Tula]] na [[1795]] i despues a okupá e funshon altu di Gobernador-General riba e Islanan ABC. == Biografia == Kikkert a nasé riba e [[isla]] di Vlieland na aña 1761. El a drenta marina hulandes na un edat hoben i a subi te na e rango di ofisial. Su entrenamentu marítimo trempan a pone e fundeshi pa su tareanan atministrativo despues na e [[kolonianan]] hulandes den Karibe. Despues di su transferensia pa Kòrsou, el a invertí den un plantashi. Na 1789 el a kasa ku Anna Maria Cornelia van Uytrecht (1768-1847) di Kòrsou, i huntu nan a hana kuater yu.<ref name=uytrecht>http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm. [https://web.archive.org/web/20210717231138/http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm Archivá] 17 di yüli 2021.</ref> Anna tabata e yu muhé di un shon di plantashi riku, [[Casper Lodewijk van Uytrecht]]. Dor di su matrimonio Kikkert a bira doño di e plantashinan, Jan Sofat (antes Jan Zoutvat) i San Juan. Na 1795, el a drenta den konflikto ora e lider di katibu [[Tula]] a dirigí un rebelion riba e isla. Kikkert a wòrdu akusá di ta un kómplise di e medidanan kontra e rebeldenan, loke a pon’é den un posishon kontroversial denter di e [[kolonia]]. == Okupashon ingles == Kikkert tabata na Korsou ora ku e patriotanan a tuma poder na [[Hulanda]] na aña 1795 cu ayudo di e Francesnan y a funda [[Repúblika di Batavia]]. Stadtholder Willem V a hui bai Inglatera i for di einan a ordená tur gobernador i ofisial kolonial pa entregá na e inglesnan, pa e teritorionan di ultramar no kai den man di franses (revolushonario). E gobièrnu nobo a kita mayoria di e ofisialnan, ku mayoria di nan tabata noble. E pregunta di ken pa sirbi a hiba na confusion y tambe intrankilidad riba e barconan Hulandes. Kikkert a scoge e banda di e gobernantenan nobo na Hulanda y asina a opera na servicio di e Francesnan. Su patriotismo tabata oportunista, pasobra despues el a mustra di ta un Orangista konvensí atrobe pa ku e inglesnan. === Konflikto ku Tula === Inspira pa e intrankilidad revolucionario na Europa y e lantamento exitoso di esclavo na Haiti Frances, un lantamento di esclavo tambe a brota riba Curaçao na 1795. E “capitan” di e rebeldenan, Tula, tabata propiedad di Kikkert su cuñado Casper Lodewijk van Uytrecht (1730-1855). Dos otro lider di e rebelion tabata propiedat di Kikkert mes, entre nan Pedro Wacao i Carpata. ‘Bastiaan’ Carpata tabata foreman òf ofisial pretu riba su plantashi San Juan. Parsialmente pa e motibu aki, Kikkert tabata determiná pa pone e rebelion abou. I asina el a hasi, usando e fragatanan Ceres i Medea. For di e Ceres, Kikkert a trese dos bateria di kañon na tera, i tambe munishon i otro suministronan. El a komandá e mariniernan ku a bringa banda di e milisia sivil riba kabai riba e isla. E rebelion a terminá ku un ehekushon brutal i ehemplar di e lidernan rebelde, den kua Kikkert tabata enbolbí aktivamente. El a nota friu den e registro di su barku ‘Den 3e’ (òktober 1795): “... dos negro a wòrdu kibra bibu riba e wiel i pretu, despues dekapitá i nan kabes poné riba e horka, un negro a haña su mannan kòrtá i su kabes kibra aden ku un martiu i despues a wòrdu kologá.” E kastigunan tabata di akuerdo ku e veredikto di Gobernador Johannes de Veer (1738-1796) cum suis.[3][4] == Regreso di gobernashon hulandes == Durante e gobernashon franses den añanan 1800, probablemente Kikkert a kolaborá ku outoridatnan bou di Louis Napoleon, ruman di Emperador Napoleon Bonaparte. Despues di e regreso di e gobièrnu hulandes bou di Rei Willem I, el a wòrdu nombrá Gobernador-General di e Islanan ABC. Den e funshon aki, e tabata responsabel pa e atministrashon sivil i protekshon di interesnan kolonial na Kòrsou, Aruba i Boneiru. El a hunga un ròl sentral den ehekushon di legislashon atministrativo i fiskal durante e periodo aki. Kikkert a fayesé inesperadamente dia 18 di desèmber 1819 na Kòrsou. Su morto a marka e fin di un karera influyente den tantu sírkulonan kolonial komo militar riba e islanan ABC. ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao e6ya75qkrjrpq11h71ch5intqyjgr1y 188007 187948 2026-04-18T19:22:25Z Caribiana 8320 188007 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe]] - [[Albert Kikkert]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] --------------- == Tot 2021 == Na e momentu aki tin 85 persona den SdF. Si nos inkluí e 7 nan aki den SdF nos ta yega na un total di 92 persona di kual 13 ta dama i 79 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 23 tin un òf mas miembro den Salon di Fama. E repartishon ta lo siguiente: Futbòl 19 Beisbòl 12 Sòftbòl 10 Natashon 7 Vòlibòl 7 Atletismo 5 Karate 4 Peso 3 Bodybuilding 3 Basketbòl 3 Tènis di mesa 2 Esgrima 2 Tènis 2 Sailing 1 Bòkseo 2 Biyar 2 Prensa 2 Yudo 1 Bowling 1 Taekwondo 1 Dam 1 Futsal 1 Tiru 1 Tin dos tata ku yu den e mesun SdF: • Jose i Frank Mathilda. • Henry i Wendell Prince. == Miembronan di Salon di Fama segun deporte == {| class="wikitable sortable" ! !!Deporte !! Kantidat !! Femenino !! Maskulino |- | [[File:Flag Football pictogram.svg|25px]] ||[[Futbol|Futbòl]] ||18 || 0 || 18 |- |[[File:Karate pictogram.svg|25px]]|| [[Karate]] || 6 || 2|| 4 |- |[[File:Baseball pictogram.svg|25px]] || [[Beisbòl]] ||6 ||0 ||6 |- | [[File:Softball pictogram.svg|25px]] || Sòftbòl ||6 ||5 ||1 |- |[[File:Weightlifting pictogram.svg|25px]] ||Hisamentu di peso || 4 || 0 || 4 |- |[[File:Swimming pictogram.svg|25px]] || Landamentu ||3 ||2 || 1 |- | [[File:Fencing pictogram.svg|25px]] || Esgrima ||3 ||1 ||2 |- |[[File:Judo pictogram.svg|25px]] || Yudo ||2||0||2 |- | [[File:Table tennis pictogram.svg|25px]] || Ténis di mesa ||2 ||1||1 |- | [[File:Bodybuilding pictogram.svg|25px]] || Bodybuilding ||3 || 2||1 |- | [[File:Boxing pictogram.svg|25px]] || Bokseo || 2|| 0||2 |- | [[File:Bowling pictogram.svg|25px]] || Bowling ||2 ||0 ||2 |- | [[File:Athletics pictogram.svg|25px]] || Atletismo || 2||0 ||2 |- | [[File:Taekwondo pictogram.svg|25px]] || Taekwondo || 1||1 ||0 |- | [[File:Shooting pictogram.svg|25px]] || Tiru || 1||1 ||0 |- | [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|25px]] || [[Volleyball|Vòlibòl]] || 1|| 0||1 |- | [[File:Basketball pictogram.svg|25px]] || Basketbol ||1 ||0 ||1 |- | [[File:Sailing pictogram.svg|25px]] || Bela ||1 || 0|| 1 |- | [[File:Equestrian pictogram.svg|25px]] || Paso fino || 1|| 0||1 |- | || Dam || 1|| 0||1 |- ! || align=left | '''Total''' ||'''60''' || || |} ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu postumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte. == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro (inkompleto )== {| class="wikitable sortable" ! Aña !! Nomber !! Deporte !! Remarke |- | 1985 || Antoine Maduro || Futbòl || |- | 1985 || Myrna Anselma || Esgrima || |- | 1985 || Ergilio Hato || Futbòl || Portero legendario |- | 1985 || Ernest Smith || Futbòl || |- | 1985 || Guillermo Haseth || Futbòl || |- | 1985 || Hector Rosario || — || |- | 1985 || Juan Isa || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | 1985 || Mordy Maduro || Futbòl || Presidente di NAVU i FFK |- | 1985 || Wilfred “Willie” Pieters || — || |- | 1985 || Juan “Benny” Leito || Natashon || |- | 1986 || [[Bèto Adriana]] || Futbòl || |- | 1986 || [[Iyo Pimentel]] || Tenis || |- | 1986 || Clovis Lodewijks || Sòfbòl || |- | 1987 || Hector Curiel || Hisamentu di peso || |- | 1987 || Julio Rooi || — || |- | 1987 || Guillaume “Sam” Buntin || — || |- | 1989 || Guillermo Pardo || Futbòl || |- | 1989 || Walter van Rosberg || — || |- | 1989 || Pedro Willems || — || |- | 1992 || [[Enith Brigitha]] || Natashon || Medayista olímpiko |- | 1992 || Marcel José Betrian || Hisamentu di peso || |- | 1992 || José Maria “Jo” Mathilda || Futbòl || |- | 1994 || Edmundo “Sol” Confesor || Futbòl || |- | 1994 || Henry Prince || Atletismo || Verspringen |- | 1994 || Rafael “Raffy” Josefa || Beisbòl || |- | 1995 || Edgard Ravenstein || — || |- | 1995 || Urnic “Randy” Wiel || — || |- | 1995 || [[Jan Boutmy]] || Esgrima || |- | 1997 || Geoffrey Goede || Futbòl || |- | 1997 || Romoldo Martis || Futbòl || |- | 1997 || Wilhelm Canword || Futbòl || |- | 2009 || Soraida Juliana || — || |- | 2009 || Julius Hellburg || — || |- | 2009 || Ricardo Elhage || — || |- | 2009 || Niels Liberia || — || |- | 2009 || Errol Rooi || — || |- | 2014 || Anthony Minguel || — || |- | 2014 || Cor van Aanholt || Bela || |- | 2014 || Esthel “Jet” Jansen || — || |- | 2014 || Dudley Josepa || — || |- | 2014 || Marguerite de Rooy-Sprock || — || |- | 2014 || Andres de Constancia || — || |- | 2014 || Edwin Solomon || — || |- | 2014 || Heraclio Henriquez || — || Postumo |- | 2014 || Hubert “Ibi” Schoop || — || Postumo |- | 2014 || Victor Copra || — || |- | 2015 || Maximo “Max” Paula || Karate || |- | 2016 || Alvin “Fichi” Fléming || — || |- | 2016 || Celsio Victor Polinet || — || Postumo |- | 2016 || Franklin Wilfred Mathilda || — || |- | 2016 || Harold Daniel Laurens || — || Postumo |- | 2016 || Johnny Hellmund || — || |- | 2016 || Raymond Rafael Martha || — || |- | 2016 || Wendell Prince || — || |- | 2016 || Wilhelm Keman || — || |- | 2017 || Antonio Pedro Keller || — || |- | 2017 || Antonio José “Papy” Martina || — || |- | 2017 || Efigenio Adriano Braafhart || — || |- | 2017 || Francisco Romualdo Gomez || — || Postumo |- | 2017 || Gladwin Lumeno de Lanoi || — || |- | 2017 || Lupe Acasia Leito || — || |- | 2017 || Pedro Basiano Matrona || Futbòl || |- | 2017 || Stanley Maria Francisca || — || |- | 2017 || Orlando Felipe Cuales || — || |- | 2019 || Renato G. Anasagasti || — || |- | 2019 || Sylvanie Elaine Clarke || — || |- | 2019 || Henk “Henky” d’Arnault || — || |- | 2019 || Wenfrid “Wenny” Jakoba || — || |- | 2019 || Hubert Dominicus Jansen || — || |- | 2019 || Nazario Martijn || — || Postumo |- | 2019 || Eric Ogenia || — || |- | 2019 || Eva Marie Tujeehut-Suriel || — || |- | 2019 || Gilbert Snijders || — || |- | 2019 || Hubert Zimmerman || — || |- | 2020 || William “Junior” Millerson || — || |- | 2020 || Raoul Alias || — || |- | 2020 || Michael Arvelo || Biyar || |- | 2020 || Marcel Brigitha || Beisbòl || |- | 2020 || Wilfrido Coffi || Futsal || |- | 2020 || Philip Elhage || Beisbòl || |- | 2020 || Magdalena Faneyt || Sòfbòl || |- | 2020 || Eelco Gonet || Basketbòl || |- | 2020 || Gustavo de Jongh || Sòfbòl || |- | 2020 || Erwin Martis || Atletismo || |- | 2020 || Ivonne Leito-Senff || Karate || |- | 2021 || Jeanne Lopes || Tiru || |- | 2023 || [[Laicam How]] || Karate || |- | 2025 || Franklin Veeris || Bodybuilding || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] == Desaroyo resiente == Du rante eventonan reciente manera ''FDOK Honors Night'', miembronan nobo ta wordo introducí regularmente. Na 2025, entre esnan introducí tabata Franklin Veeris, kende a destacá komo dirigente den body building i komo deportista den varios disiplinanan. ------------------ '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atleta, entrenadó, dirigente i otro figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i regional. == Historia == E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi komo un manera pa honrá e sportista i lidernan ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den [[Antias Hulande]]s. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organisashon deportivo máksimo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inisio, e salon di fama a sigui rekonosé deportista ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidat deportivo. Na desember 2020, FDOK a agregá otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluyendo 10 dama i 75 hòmber. == Nifikashon == E Salon di Fama ta: * un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou * un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento * un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan. -------------------- '''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo == Definishon == Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá. * inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin * 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou == Salon di fama == Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Aña ! Imagen ! Nomber ! Deporte ! Remarke |- | rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol || |- | || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] || |- | || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Hector Rosario || || |- | || [[Juan Isa]]<br><small>(1913-1993)</small> || [[beisbòl]]|| presidente di FEBEKO, NAOC i FIBA |- | || Wilfred (Willie) Pieters || || |- | || [[Mordy Maduro]]<br><small>(1921-1982)</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]] |- | || Benny Leito || landamentu|| |- | rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>(1925-1997)</small> || Futbol || |- | ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>(1933-2017)</small> || Tenis || |- | || Clovis Lodewijks || || |- | rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel<br><small>(1936-2022)</small> || hisamentu di peso || |- | || Julio Rooi || || |- | || Guillaume (Sam) Buntin || || |- | rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol || |- | || Walter van Rosberg || || |- | || Pedro Willems || || |- | rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu || |- | || Marcel Jose Betrian || hisamentu di peso || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl || |- | || <br><small>()</small> || || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="10 | 2014|| || Anthony Minguel || || |- | || [[Cor van Aanholt]] || bela || |- | || Esthel (Jet) Jansen || || |- | rowspan="1" | 2015|| || Maximo Paula || [[karate]] || |- | rowspan="1" | 2021|| || Jeanne Lopes || tiru || |- | rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] || |- |} == Konmemorashon i evolushon == Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas. == Organisashon == E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama. ---------- * 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, * 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen). * 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin * 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems * 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl) * 1993 * 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol) * 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]]) futbol * 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?) * 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi * 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra * 2015: 2015 Maximo “Max” Paula + * 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman * 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales * 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman. * Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba * 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref> * [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate) * 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru) * 2023: [[Laicam How]] ([[karate]]) == Historia == For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/> FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero. * 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris. Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building. Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic. Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa. {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Charles Augustus Henry Barge | imagen = Ch.A.H. Barge.jpg | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = 1890 | periodo fin = 1901 | monarkia = [[Emma van Waldeck-Pyrmont|Emma]] (1890-1898)<br>[[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Nicolaas van den Brandhof]] | sucesor = [[Jan Olphert de Jong van Beek en Donk]] |fecha nacemento= [[2 di novèmber]] [[1844]] |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento= [[25 di sèptèmber]] [[1919]] |luga fayecimento = |pareha = |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = abogado, hues, polítiko, gobernante |partido = }} '''Charles Augustus[1] Henry (Harry) Barge''' (☆ [[2 di novèmber]] [1844]] na [[Amsterdam]] - † [[25 di sèptèmber]] [[1919]] na Voorburg) tabata un abogado, hues, gobernador i polítiko hulandes di e movementu katóliko romano (e RKSP no a wòrdu fundá ainda). == Biografia == Harry Barge tabata bini di un famia komersiante di [[Amsterdam]] ku tabata basta enbolbí den polítika hulandes. Frederic Joseph Maria Anton Reekers (un representante pa kuarenta aña) tabata su kuña, Ton Barge tabata su primu, i su ruman hòmber tabata kasá ku e ruman muhé di Bernardus Marie Bahlmann, tur di kendenan tambe tabata representantenan katóliko. Harry su tata tabata un fabrikante na Manchester, doño di un firma di komersio na Amsterdam, i doño di barku. Despues di a kompletá su enseñansa sekundario na Sint Willibrordus College, Barge a sigui studia na Athenaeum Illustre na Amsterdam, pero despues a transferí pa Universidat di Leuven pa su estudionan di doktorado den Derecho, i a optené su doktorado den derecho romano i kontemporáneo na [[Universidat di Leiden]] na 1872. === Karera === Despues di gradua, Barge a bira abogado na [[Nijmegen]], siudat unda e tabata residensiá. Na 1875, Barge a wòrdu eligi pa e konseho munisipal di Nijmegen, kaminda el a keda miembro te na 1880. Na 1877 i 1879, el a wòrdu eligi komo miembro di [[Tweede Kamer]] di Hulanda. Einan, e tabata bosero prinsipalmente pa enseñansa, i de bes en kuando tokante envio. Multitut na e kas di pueblo di Willemstad despues di e traspaso di poder pa Gobernador Barge Na 1880, el a sali pa [[Kòrsou]] pa bira miembro y presidente di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte di Hustisia di Kolonia Kòrsou]]. Na 1890, el a keda nombrá Gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]], un funshon ku el a okupá te ku 1901. Despues el a regresá Hulanda kontinental i a postulá pa eleccion pa e Camara di Representantenan den e circumstancia di Rotterdam III. Sinembargo, despues di un elekshon di dos buèlta, el a wòrdu derotá pa Joor Bastiaan Verheij (LU). Na 1909, el a wòrdu eligi komo miembro di e Senado di e Estadonan General, representando e provinsia di Overijssel. El a hiba palabra den Camara solamente un biaha durante su miembrecia di cuater aña, durante e debate riba e presupuesto pa Antillas Hulandes. E tabata presidente di e Komishon pa Petishonnan pero tabata ousente frekuentemente pa motibu di interesnan privá den eksterior. Pa e motibu aki, el a renunsiá for di e Kámara na e promé seshon di e aña parlamentario 1913-1914[2]. Di 1913 pa 1916, e tabata miembro ainda di e Estadonan Provinsial di Overijssel. {{multiple image | total_width = 350 | direction = horizontal | align = right | border = infobox | image1 = Bargestraat 3, propped up front facade.png | image2 = Bargestraat 3, ruins.png | footer = Edifisio monumental Bargestraat 3/3A | footer_align = center }} == Honor == Barge a risibi varios rekonosementu i kondekorashon, inkluso un kaya den [[Scharloo]], e zona históriko di [[Willemstad]], ta hiba su nòmber: ''Bargestraat''. * {{NLD}} - Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. * {{VEN}} - Ofisial den e Orden di Simon Bolivar * {{ITA}} - Komandante den e Orden di e Korona di Italia. Na 1894, Barge a keda nombrá Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. Tambe el a wòrdu nombrá Gran Ofisial den e Orden di Simon Bolivar i Komandante den e Orden di e Korona di Italia. --------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Carmita Henriquez | nomber completo = Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez | fecha nacemento = [[6 di desèmber]] [[1922]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | fecha fayecimento = [[31 di desèmber]] [[2003]] | luga fayecimento = | ofishi = kosedó i trahadó di popchi | casa = Plinio Miguel Henriquez | yui = [[Jeanne Henriquez]] | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez''' (☆ [[6 di desèmber]] [[1922]] na [[Willemstad]] – ibid., [[31 di desèmber]] [[2003]] na Korsou) tabata un kosedó i trahadó di popchi i un figura importante den e desaroyo di arte folklóriko na Kòrsou.​ ==Biografia == Carmita Henriquez tabata un yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina.<ref>{{Citeer web|url=https://gw.geneanet.org/elixer?n=hernandez&oc=&p=carmita+nicolasia|titel=Carmita Nicolasia Hernandez|website=geneanet.org|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Huérfano na edat di diesdos aña, el a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di un edat yòn, Carmita a yud’é den studio i na kas. Su promé bisti trahá su mes tabata pa entiero di su tata. Na 1942 ela kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916-1982), un analista di laboratorio na e refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé, di kua [[Jeanne Henriquez]], historiadó i aktivista, tabata esun di mas grandi.<ref name="Holou"/> Na edat di 46 aña, el a sinti e nesesidat pa konservá i honra e historia i tradishonnan den vestuario di Kòrsou. El’a kuminsá aktua esenanan di bida diario usando popchi. Su popchinan tabata representá e kultura Afro-Kurasoleño ku paña histórikamente korekto. Dia 13 di mart 1972, ela presentá dos popchi na Gobernador Ben Leito komo un regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.<ref name="Holou">{{citeer boek|auteur=Holou, Roland A. Y.|taal=en|titel=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|plaats=Bloomington, Indiana|hoofdstuk=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|titel=VROUWENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024|archiefdatum=2024-04-29|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240429191627/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|dodeurl=ja}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/collectie-online/detail/f0bcb413-e206-5fa3-ad7e-387fd810bd23|titel=MANNENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Na 1988, Carmita Henriquez, hunto cu Lucia Schnog, a ricibi e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a disidí ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan mes ramo – folklore i baile.<ref>{{citeer web|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2024-04-30}}</ref><ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011 Cola Debrot Prijs 1988], 21 mei 1988</ref> {{Appendix}} (☆ 6 di desèmber 1922, Willemstad – † 31 di desèmber 2003, Kòrsou) Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou. Ela ta konsiderá un figura importante den e desaroyo i preservashon di arte folklóriko di e isla. Bida Carmita Henriquez tabata yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Na edat di diesdos aña ela a keda huérfano i a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di edat yòn, Henriquez a yuda den e studio di kose i na kas. Su promé bisti ku ela mes a traha tabata pa entiero di su tata. Na 1942, ela a kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916–1982), un analista di laboratorio na refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé. Entre nan yunan ta Jeanne Henriquez, historiadó i aktivista. Obra i kontribushon kultural Na edat di 46 aña, Henriquez a kuminsá traha konsientemente riba preservashon di historia i tradishonnan di Kòrsou por medio di vestuario folklóriko. Ela a krea popchi ku ta representá esenanan di bida diario, bisti ku paña histórikamente korekto i reflehá kultura Afro-Kurasoleño. Dia 13 di mart 1972, ela a presentá dos di su popchi na Gobernador Ben Leito komo regalo di kumpleaños pa Reina Juliana. Na 1988, Henriquez, hunto ku Lucia Schnog, a risibí Premio Cola Debrot. E hurado a rekonosé kontribushonnan di kada un den nan mes ramo: folklore i baile. -------------- Na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez (Willemstad, 6 di desèmber 1922 – Willemstad, 31 di desèmber 2003) tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou, konosí pa su diseñonan folklóriko ku reflehá e kultura afro-kurasoleño. Den 1988, e a risibí e Premio Cola Debrot, e mas haltu rekonosementu kultural na Kòrsou, pa su kontribushon den e tereno di folklor. Bida i obra Carmita Henriquez a nase den Willemstad komo yiu di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Despues di perde su mayornan na un edat tempran, e a wordu kria pa su tanta, ku tabatin un skol di kosé. Aki e a siña kosé i traha den taller for di su hóbennan. Su promé vestido propio tabata pa e entiero di su tata. ​ Henriquez a dediká su bida na arte di kosé i trahá popchi folklóriko ku ta reflehá e herensia afro-kurasoleño. Su obranan tabata inspirá pa e vestimentunan tradicional i e bida di pueblo, i a yuda na preservashon di e identidad kultural di Kòrsou.​ Premio Cola Debrot Den 1988, Carmita Henriquez a risibí e Premio Cola Debrot den e kategoria di folklor, baile i teatro, un rekonosementu pa su diseñonan folklóriko ku a kontribuí na e kultura afro-kurasoleño. ​ Bida personal Carmita Henriquez tabata kasá ku Plinio Miguel Henriquez, un analista di laboratorio na refineria Isla. Nan a tin tres yiu muhé, inkluyendo Jeanne Henriquez, un edukadó i aktivista kultural. ​ Legado E trabou di Carmita Henriquez ta keda komo un kontribushon balioso na preservashon i promoshon di e kultura afro-kurasoleño. Su diseñonan folklóriko i popchi ta un testimonio di su dedicashon na e arte i e identidad di su pueblo.​ Referensianan: Carmita Henriquez - Wikipedia Jeanne Henriquez - Wikipedia, e ensiklopedia liber Premio COLA DEBROT - qracao.com​ ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] -------------- {{infobox persona | variante = c | nomber = Pieter van Stuivenberg }} '''Pieter Anthonie van Stuivenberg''' (☆ [[14 di aprel]] [[1905]] na Geldermalsen, [[Hulanda]] – † [[11 di aprel]] [[1985]] na Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero [[Hulanda|hulandes]] ku a traha na [[Kòrsou]] i [[Aruba]].<ref name=:"0">{{citeer web|url=https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/152-stuivenberg|titel=Pieter Antonie van Stuivenberg, architect|auteur=Christel Monsanto|werk=De Archiefvriend|datum=september 2022|bezochtdatum=2026-02-17}}</ref> Durante [[siglo 20|siglo binti]] su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno riba e dos isla. ==Biografia== ===Bida i Karera=== Van Stuivenberg a bai Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di Asosiashon di Arkitektonan (Bond Bouwkundigen Utrecht B.B.U.). Despues, el a studia ingenieria di awa pa tres aña i, na 1927, a kuminsá traha pa e suministro di Awa Provinsial di Nort-West Brabant. Mandá pa Kòrsou pa e Departamentu di Kolonia, Van Stuivenberg a djòin e Servisio Nashonal di Suministro di Awa di Antia Hulandes (LWV) dia 1 di mart 1928, komo hefe di e departamentu tékniko.<ref>{{citeer boek|url=http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|titel=Watertoren ta simbolo di desaroyo y modernisacion di e Aruba di antaño y Aruba di awe|uitgever=Diario|datum=21 maart 2013|access-date=1 oktober 2018|archiefdatum=13 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180913002413/http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|dodeurl=ja}}</ref> For di 1 di yanüari 1948, e tabata direktor, despues di R.J. (Shon Hensie) Beaujon. Riba su hubileo di plata na 1953, el a wòrdu rekonosé pa su trabou importante komo Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Despues di su retiro na 1955, el a repatriá pa Hulanda, pero sinku aña despues el a establesé su mes bèk na Kòrsou kaminda e tabata manehá un konsultancy finansiero, tékniko i ekonómiko.<ref>Amigoe, 3 december 1960, advertentie Anbeadex NV, pag. 4</ref> El a fayesé dia 11 di aprel 1985 na Hulanda, poko promé ku el a hasi ochenta aña di edat. ===Edifisionan=== Komo arkitekto, van Stuivenberg tabata hopi produktivo, tantu paden komo pafó di su karera profeshonal. Por ehempel e diseño di tur edificio di LWV na Aruba y Kòrsou, , construí entre 1930 i 1950, ta wordo atribuí na dje. E edifisionan aki tabata inkluí ofisina, depósito, fasilidat di almasenamentu, tanki i torennan di awa.<ref>{{citeer boek|url=http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|titel=Gedenkboek Landswatervoorziening Nederlandse Antillen 1928-1953|uitgever=Verenigde Drukkerijen Planeta, Haarlem|datum=september 1952|page=67|archiefdatum=2020-12-01|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201201202145/http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|dodeurl=ja}}</ref> Tambe el a diseñá residensia privá, ofisina i teaternan. Su obranan ku tin status di monumento protehá òf ku ta riba e lista di nominashon ta:<ref name=:"0"/><br> {{ABW}} * [[Tanki di Kibaima]] (1932) * [[Watertoren San Nicolas]], Bernardstraat, [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas, Aruba]] (1939) * [[Watertoren Oranjestad]], J.G. Emanstraat, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, Aruba]] (1939) * Dieselstraat? {{CUW}} * fasilidat di almanementu na [[Scharloo]] * tanki di awa di LWV na [[Seru di Ararat]] * edifisio KNSM, Breedestraat, [[Willemstad]] (1939) * [[Cinelandia]] aan het Hendrikplein te [[Pietermaai]], Willemstad, Curaçao (1941) * Teater Westend na [[Plasa Brion]], [[Willemstad]] (1941, desmantelá) * Edifisio prinsipal di AquaElectra na Mundo Nobo, Willemstad (1952) i dos kas riba e tereno (1953) * Kompleho di showroom Palais Royal na Salinja (1953) * kasnan na Kintjan == Estilo arkitektóniko == Van Stuivenberg tabata un eksponente di arkitektura modernista, ku a surgi i floresé na [[Oropa]] entre 1920 i 1940. E estilo aki ta karakterisá pa su lucha pa funshonalidat. Materialnan manera staal i beton a hasi konstrukshonnan nobo posibel, permitiendo edifisionan pa haña propósitonan spesífiko manera fábrika, ofisina, sine òf hospital<ref>{{citeer web|url=http://www.knipselkrant-curacao.com/amigoe-aqualectra-fabriek-moet-beschermd-monument-worden/|titel=Amigoe, "Aqualectrafabriek moet beschermd monument worden"|datum=21 juli 2016| }}</ref>. Tabata hustamente danki na arkitektura modernista ku Van Stuivenberg por a permití su mes libertat artístiko den su diseñonan. E dos torennan di awa riba Aruba y e dos teatronan riba Curaçao ta un mescla di e estilonan di arkitektura moderno y Art Deco Tropical di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Tunel bou di bahia di Santa Ana == Huntu ku Frans van Drimmelen, hefe di LWV (Nederlandse Waterbeheerbureau) na Aruba, Van Stuivenberg a diseña un tunnel bou di [[Bahia di Santa Ana]]. E tùnel lo a konektá e distritonan di Willemstad, [[Punda]], i [[Otrobanda]], di dia i anochi, sin interupshon di tráfiko riba tera òf riba laman. El a presentá e plan revolushonario aki na Parlamento Kolonial na 1943 komo un alternativa pa e servisio di ferry i e brug di ponton, [[Brùg di ponton|Brug di Reina Emma]]. Un konekshon di brug fiho, e brug haltu di Reina Juliana, no a wòrdu realisá te na 1974<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460883:mpeg21:a0127 Amigoe, "De geschiedenis van de brug" (29 april 1974)]</ref>. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Stuivenberg, Pieter van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] Pieter Anthonie van Stuivenberg (☆ 14 di aprel 1905, Geldermalsen, Hulanda – † 11 di aprel 1985, Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero hulandes ku a traha largamente na Kòrsou i Aruba. Su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den e Antianan Hulandes durante siglo binti. Bida i karera Van Stuivenberg a sigui su formashon na Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di e Bond Bouwkundigen Utrecht (B.B.U.). Despues el a studia ingenieria di awa pa tres aña. Na 1927 el a kuminsá traha pa e suministro di awa Provinsial di Nort-West Brabant. Dia 1 di mart 1928 el a wordo manda pa Kòrsou pa traha na e Landswatervoorzieningsdienst (LWV) di e Antianan Hulandes komo hefe di e departamentu tékniko. For di 1 di yanüari 1948 el a bira direktor di LWV, sucediendo R.J. Beaujon. Durante su periodo di trabou el a kontribuí fuertemente na modernisashon di e sistema di suministro di awa na Kòrsou i Aruba. Na 1953, durante su hubileo di 25 aña di servisio, el a wordo distingui komo Ridder den de Orde van Oranje-Nassau pa su merito profesional. Despues di su retiro oficial na 1955 el a bolbe Hulanda, pero algun aña despues el a regresá Kòrsou kaminda el a maneha un ofisina di konsultoria finansiero, tékniko i ekonómiko. El a fayesé na 11 di aprel 1985 na Hulanda, tres dia promé di su 80 aña di edat. Obra arkitektóniko Komo arkitekto, Van Stuivenberg tabata responsabel pa un gran cantidad di proyecto infrastructural i arkitektóniko, principalmente relashoná cu suministro di awa, pero tambe teatro, edifisionan komersial i residensial. Aruba Entre su obranan mas konosí na Aruba ta: Tanki di Kibaima (1932) Watertoren San Nicolas (Bernardstraat, 1939) Watertoren Oranjestad (J.G. Emanstraat, 1939) Varios edifisio tékniko di Landswatervoorzieningsdienst E torennan di awa na Aruba ta konsiderá komo ikononan di arkitektura moderno na e isla. Kòrsou Na Kòrsou su obranan inkluí: Fasilidat di almanamentu na Scharloo Tanki di awa na Seru di Ararat Edifisio KNSM (Breedestraat, Willemstad, 1939) Cinelandia (Hendrikplein, Pietermaai, 1941) Teatro West End (Plasa Brion, 1941; posteriormente desmantelá) Edifisio prinsipal di Aqualectra na Mundo Nobo (1952) Showroom Palais Royal na Salinja (1953) Diferente kasnan residensial na Kintjan Varios di e edifisionan aki tin status di monumento protehá òf ta riba lista di patrimonio. Estilo arkitektóniko Van Stuivenberg tabata influensiá pa arkitektura modernista, un movimiento ku a florecé na Oropa entre 1920 i 1940. E estilo ta enfoká riba: Funshonalidat Uso di beton i staal Forma simplifiká Elementonan geométriko Den su obranan na Karibe el a adapta e modernismo na klima tropikal, creando un meskla entre modernismo europeo i influensianan di Art Deco tropical. Su torennan di awa i teatronan ta mustra claramente e kombinashon aki di funshonalidat tékniko i ekspreshon arkitektóniko. Proyekto di túnel bou di bahia di Santa Ana Huntu ku Frans van Drimmelen, Van Stuivenberg a presenta na 1943 un plan pa un túnel bou di Bahía di Santa Ana na Willemstad. E proyecto lo a konektá Punda i Otrobanda sin dependé di e pontonbrug (Brug di Reina Emma) ni ferry. E plan no a wordo realisá. Finalmente, e konekshon permanente entre e dos banda di Willemstad a keda realidat cu e konstrushon di Brug di Reina Juliana, inaugura na 1974. Signifikashon historiko Van Stuivenberg su trabou a kontribuí significativamente na: Modernisashon di suministro di awa Desaroyo urbano Integrashon di arkitektura moderno den e Antianan Hulandes Su torennan di awa i edifisionan públiko ta te awe parte importante di e paisaje urbano di Aruba i Kòrsou. ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe | imagen = | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[]] [[1930?]] | periodo fin = | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = | sucesor = |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = |religion = |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernador, alkalde |partido = }} '''Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe''' (☆ [[31 di òktober]] [[1882]] na Schiedam – † [[28 di novèmber]] [[1956]] na [[Breda]]) tabata un gobernador kolonial y alkalde hulandes. == Biografia ==d Van Slobbe a nase den un famia katóliko. Su tata probablemente tabata manehá un destileria di gin. Bartholomeus a kuminsá su estudio na un skol di formashon di maestro i na edat di dieshete aña a boluntario pa e ehérsito hulandes. El a entrená komo un ofisial no-komisá na Breda i a bira un sargento promé ku el a wòrdu atmití na e Kurso Prinsipal pa Ofisialnan na Kampen na 1904. Dos aña despues, el a bira un di dos teniente den e di Seis Regimento di e Brigada di Infanteria, stashoná na Breda. Na 1910, el a wòrdu promové na promé teniente den e di Seis Regimento. Na òktober 1913, el a wòrdu nombrá komo un ofisial di servisio spesial pa e staf general den e departamentu stashoná na Breda debí na e menasa di guera. Na 1918, el a wòrdu transferí pa e staf general na Den Haag i a wòrdu sekundá na e Akademia Militar. Na 1919, el a bira kapitan i na 1924, el a bira dosente tambe na e Akademia Militar na Den Haag. Na aña 1930, el a keda nombrá gobernador di e kolonia di Kòrsou i Dependensianan. El a goberna excelentemente y lo kier a keda gobernador, pero despues di su prome periodo, el a pidi su regreso pa Hulanda pa sigui educacion di su yiunan. Na ougùstùs 1936, el a bira alkalde di Breda, un miembro di e Partido di Estado Katóliko Romano (RKSP). El a tene su mes durante guera, pero a wòrdu kita for di trabou dia 11 di mart 1944, pa òrdu di e forsanan di okupashon despues di a nenga di koperá den kompilá listanan pa trabou forsá na Alemania. Durante e último lunanan di guera, el a biba skondí. El a wordo reemplasa pa e miembro di NSB y miembro di SS Gerrit Coenraad Blom. Riba e dia ku Breda a wòrdu liberá, 26 di òktober 1944, el a reanudá su tareanan di alkalde, hibá triunfantemente na e kas di pueblo pa su konsiudadanonan. E tabata, sinembargo, bou di tutela di Baron Dirk van Boetzelaer, un ingeniero hidráulico i teniente coronel, komisario militar pa e distrito di Breda i emanacion di tantu e resistensia komo e forsanan armá hulandes formá na Inglatera. E tabata kere ku kualke hende ku a keda muchu largu durante e okupashon mester tabata konspirando ku e forsanan di okupashon i mester a wòrdu retirá. P’esei tambe e tabatin un opinion negativo di Van Slobbe i a sòru pa e keda suspendé i someté na un investigashon di purga riba su aktividatnan durante e okupashon. Esaki a dura for di kuminsamentu di desèmber 1944 te kuminsamentu di òktober 1945. Dia 2 di desèmber 1944, Van Slobbe a wòrdu informá verbalmente di e desishon pa wèlga, ku a drenta na vigor dia 10 di desèmber. Despues e mester a defendé su mes dilanti di un komishon di purga, loke el a hasi ku éksito. Dia 16 di october 1945, e Comisario di Reina a firma e decreto di disolucion, cu a wordo anuncia algun dia prome. Miéntras tantu, Van Slobbe a wòrdu forsá pa entregá su posishon komo alkalde suplente na alkalde E.L.H.M. van Mierlo, te ora cu e investigacion tabata favorable y e por a reanuda su funcion di alcalde. Dia 17 di òktober 1945, el a presidi e reunion di e Ehekutivo Munisipal pa promé bia. Van Slobbe a kasa ku Joanna Antonia Maria van Schendel na 1912. Nan tabatin shete yu, inkluyendo esun mayó, Maria Elisabeth van Slobbe (1913-2004), i e yu mas yòn i di dos, Wim van Slobbe (1925-2023). ------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario|variante = c |fecha fayecimento= |luga fayecimento = [[Kòrsou]] |region = [[Karibe Hulandes]] |pais = |alias = [[Kòrsou i Dependensianan]] |sucesion = Gobernador-general |periodo start = 1816 |periodo fin = 1819 |monarkia = |antecesor = |sucesor = Petrus Bernardus van Starckenborgh <!-- Seccion di sucesion 2 --> |sucesion2 = |periodo start2 = |periodo fin2 = |monarkia2 = |antecesor2 = |sucesor2 = |pareha = Anna Maria Cornelia van Uytrecht |tata = |mama = |yui = 4 |ofishi = ofisial di marina hulandes, atministradó kolonial, }} '''Albert Lambertsz Kikkert''' (☆ [[17 di novèmber]] [[1761]] na Vlieland - † [[18 di desèmber]] [[1819]] na [[Kòrsou]]), tabata un ofisial di marina hulandes, doño di plantashi na Kòrsou i gobernante durante e era kolonial. El a hunga un ròl importante den e [[Rebelion Grandi|lantamentu di Tula]] na [[1795]] i despues a okupá e funshon altu di Gobernador-General riba e Islanan ABC. == Biografia == Kikkert a nasé riba e [[isla]] di Vlieland na aña 1761. El a drenta marina hulandes na un edat hoben i a subi te na e rango di ofisial. Su entrenamentu marítimo trempan a pone e fundeshi pa su tareanan atministrativo despues na e [[kolonianan]] hulandes den Karibe. Despues di su transferensia pa Kòrsou, el a invertí den un plantashi. Na 1789 el a kasa ku Anna Maria Cornelia van Uytrecht (1768-1847) di Kòrsou, i huntu nan a hana kuater yu.<ref name=uytrecht>http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm. [https://web.archive.org/web/20210717231138/http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm Archivá] 17 di yüli 2021.</ref> Anna tabata e yu muhé di un shon di plantashi riku, [[Casper Lodewijk van Uytrecht]]. Dor di su matrimonio Kikkert a bira doño di e plantashinan, Jan Sofat (antes Jan Zoutvat) i San Juan. Na 1795, el a drenta den konflikto ora e lider di katibu [[Tula]] a dirigí un rebelion riba e isla. Kikkert a wòrdu akusá di ta un kómplise di e medidanan kontra e rebeldenan, loke a pon’é den un posishon kontroversial denter di e [[kolonia]]. == Okupashon ingles == Kikkert tabata na Korsou ora ku e patriotanan a tuma poder na [[Hulanda]] na aña 1795 cu ayudo di e Francesnan y a funda [[Repúblika di Batavia]]. Stadtholder Willem V a hui bai Inglatera i for di einan a ordená tur gobernador i ofisial kolonial pa entregá na e inglesnan, pa e teritorionan di ultramar no kai den man di franses (revolushonario). E gobièrnu nobo a kita mayoria di e ofisialnan, ku mayoria di nan tabata noble. E pregunta di ken pa sirbi a hiba na confusion y tambe intrankilidad riba e barconan Hulandes. Kikkert a scoge e banda di e gobernantenan nobo na Hulanda y asina a opera na servicio di e Francesnan. Su patriotismo tabata oportunista, pasobra despues el a mustra di ta un Orangista konvensí atrobe pa ku e inglesnan. === Konflikto ku Tula === Inspira pa e intrankilidad revolucionario na Europa y e lantamento exitoso di esclavo na Haiti Frances, un lantamento di esclavo tambe a brota riba Curaçao na 1795. E “capitan” di e rebeldenan, Tula, tabata propiedad di Kikkert su cuñado Casper Lodewijk van Uytrecht (1730-1855). Dos otro lider di e rebelion tabata propiedat di Kikkert mes, entre nan Pedro Wacao i Carpata. ‘Bastiaan’ Carpata tabata foreman òf ofisial pretu riba su plantashi San Juan. Parsialmente pa e motibu aki, Kikkert tabata determiná pa pone e rebelion abou. I asina el a hasi, usando e fragatanan Ceres i Medea. For di e Ceres, Kikkert a trese dos bateria di kañon na tera, i tambe munishon i otro suministronan. El a komandá e mariniernan ku a bringa banda di e milisia sivil riba kabai riba e isla. E rebelion a terminá ku un ehekushon brutal i ehemplar di e lidernan rebelde, den kua Kikkert tabata enbolbí aktivamente. El a nota friu den e registro di su barku ‘Den 3e’ (òktober 1795): “... dos negro a wòrdu kibra bibu riba e wiel i pretu, despues dekapitá i nan kabes poné riba e horka, un negro a haña su mannan kòrtá i su kabes kibra aden ku un martiu i despues a wòrdu kologá.” E kastigunan tabata di akuerdo ku e veredikto di Gobernador Johannes de Veer (1738-1796) cum suis.[3][4] == Regreso di gobernashon hulandes == Durante e gobernashon franses den añanan 1800, probablemente Kikkert a kolaborá ku outoridatnan bou di Louis Napoleon, ruman di Emperador Napoleon Bonaparte. Despues di e regreso di e gobièrnu hulandes bou di Rei Willem I, el a wòrdu nombrá Gobernador-General di e Islanan ABC. Den e funshon aki, e tabata responsabel pa e atministrashon sivil i protekshon di interesnan kolonial na Kòrsou, Aruba i Boneiru. El a hunga un ròl sentral den ehekushon di legislashon atministrativo i fiskal durante e periodo aki. Kikkert a fayesé inesperadamente dia 18 di desèmber 1819 na Kòrsou. Su morto a marka e fin di un karera influyente den tantu sírkulonan kolonial komo militar riba e islanan ABC. ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao k2txhz94aif76o8qgm7095qekcdbkpt 2 8967 187975 187595 2026-04-18T15:20:37Z Caribiana 8320 187975 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ ------------- {{Infobox futbol club| variante = c | nomber club = Pariba Little League | nomber completo = | alias = | funda = | Presidente = | entrenado = | manager = {{CUW|bandera}} | liga = Kampeonato Nashonal di Beisbòl Little League di Kòrsou }} '''Pariba Little League''' ta un organisashon di beisbòl di [[Kòrsou]] pa muchanan entre 4 i 16 aña. E asosiashon di deporte hubenil ta forma parti di e sistema internashonal di Little League Baseball i ta representá e área geográfiko di “Pariba” riba e isla. Den kompetensianan ofisial, Pariba Little League ta representá pa un ekipo selekshoná, ku ta konsistí di e mihó hungadónan di e liga, kende ta kompetí kontra otro liganan di e isla i den torneonan internashonal. == Historia i desaroyo == Pariba Little League ta un di e programanan importante di beisbòl hubenil na Kòrsou. Huntu ku Pabou Little League, e ta kontribuí na e desaroyo di talento lokal na Kòrsou, ku tin un reputashon fuerte den beisbòl internashonal. Desde 1980 Kòrsou ta partisipa regularmente den torneonan di Little League, ku resultado notabel, inkluyendo un kampeonato mundial na 2004 na Merka. == Struktura == Den sistema di Little League, un “Little League” no ta solamente un ekipo, sino un organisashon lokal ku timnan di diferente edat. Pa torneonan ofisial, kada liga ta selekshoná un ekipo representativo. E liganan aki ta kompetí pa determiná kende ta representá Kòrsou. (Curacao Region Tournament) == Kompetensia internashonal == Kòrsou ta partisipá den dos nivel di kompetensia: e torneo di region Karibe di Little League World Series (kualifikashon) i e Little League Baseball World Series (LLBWS) na Williamsport, Pennsylvania. ===Region Karibe (kualifikashon pa LLBWS) === Desde inisio di e torneo di region Karibe [[Little League World Series (Region Karibe)]] na 2001, Pariba Little League a titula kampeon di Karibe na kuater okashon: 2001, 2002, – kampion di region Karibe 2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo) 2016 konta komo un di e liganan mas kompetitivo di Curaçao. E liga a logra varios título regional, kualifikando pa e torneo mundial den e siguiente añanan: 2001 – kampion di region Karibe 2002 – kampion di region Karibe 2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo) 2016 – kampion di region Karibe (rekòrd perfekto den torneo) 2026 – kampion di Curaçao / klasifiká pa LLBWS E prestashonnan aki ta mustra ku Pariba ta un liga ku ta logra resultado konsistente na nivel regional, regularmente ganando derecho pa representá Curaçao den kompetensia internashonal. == Torneo Little League World Series == === Klasifikashon === Na 2026, e selekshon di Pariba Little League a logra un milestone importante ora ku el a kualifiká pa e Little League Baseball World Series (LLBWS). E klasifikashon a keda sigurá despues di ku Pariba a gana e kampionato di Curaçao kontra Pabou Little League den un seri di mihó di shete.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series Pariba Wins Regional Title, Qualifies for Little League World Series], Curacao Chronicle (13 di aprel 2026)</ref> Pariba a gana e seri ku 4-2, inkluyendo dos viktoria decisivo di 6-2 i 5-2. Durante e torneo, e tim a logra un rèkòrt general di 5-3. ===Partisipashon=== E aparishon di 2026 ta: e di sinku biaha ku Pariba Little League ta partisipá den LLBWS e promé aparishon desde 2016 e promé biaha ku un tim di Curaçao ta haña entrada direkto na e bracket internashonal Den total, lo ta e di 16 biaha ku un representashon di Curaçao ta partisipá den e torneo na Williamsport, Pennsylvania. == Hungadónan notabel == Diferente hungadónan yu di Korsou ku a pasa pa Pariba Little League òf su programa a yega na [[Major League Baseball]], inkluyendo: * [[Ceddanne Rafaela]] * [[Ozzie Albies]] {{Appendix}} -------------- '''Pariba Little League''' ta un ekipo hubenil di beisbol di [[Kòrsou]]. E di dos karchi pa e 2026 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presenta pa T-Mobile (LLBWS), a wòrdu ofisialmente konkistá ora ku Pariba Little League (Willemstad, Curaçao) a sali viktorioso den e Torneo di Region di Curaçao. E aña aki ta marka e promé biaha ku un tim di Kòrsou ta gana entrada direkto na e Bracket Internashonal di LLBWS, uniendo na Australia, Canada, Mexico, Hapon – i tambe e Kampionnan di Region di Asia-Pasífiko, Karibe, Europa i Afrika, i Latino Amérika – pa forma e tereno di 10 tim internashonal ku ta kompetí den e evento.<ref>https://www.littleleague.org/world-series/2026/llbws/news/pariba-little-league-to-represent-curacao-at-the-2026-little-league-baseball-world-series-presented-by-t-mobile/</ref> Durante henter e torneo, Pariba Little League a gana su korona ku un rèkòrt general di 5-3 pa gana su puesto na LLBWS despues di a gana e seri di kampionato di mihó di shete riba Pabao Little League pa reklamá e título di region. Esaki lo ta e di sinku biaha ku Pariba Little League ta aparesé den LLBWS, i e promé biaha den 10 aña, ku ta data for di 2016 ora el a kaba ku un rèkòrt di 1-2. Adicionalmente, lo ta e di 16 biaha cu un team di Curaçao lo realisa e biahe pa Williamsport, su prome aparicion cu ta data for di 1980. Atrabes di añanan, Curaçao a laga sinti su presencia den e torneonan di LLBWS. Ku 15 aparishon anterior ku ta data for di 1980, kuater subkampeon, i un viktoria di kampionato na 2004, nan programa ta sigui prosperá. Pariba LL tambe ta kas di un kantidat di hungadó i eks-alumnonan di MLB, mas notabelmente Ceddanne Rafaela (Boston Red Sox) i Ozzie Albies (Atlanta Braves). E skema ofisial i informashon di e wèpsait pa e LLBWS 2026 a wòrdu anunsiá, miéntras ku e enkuentronan di promé buèlta lo wòrdu kompartí meimei di yüni, ya ku e di 79 Little League Baseball World Series lo tuma lugá di 19-30 di ougùstùs 2026. Pa mas informashon tokante e LLBWS, inkluyendo rekursonan di bishitante, invitadonan spesial, i mas kòntròl largu di zomer LittleLeague.org/WorldSeries. Pa kuminsá plania bo bishita na Williamsport, bai na LittleLeague.org/Visit. ----- WILLEMSTAD – E ekipo di Little League di Pariba a keda koroná komo kampion regional i a sigurá klasifikashon pa Little League World Series, ganando e derecho di representá Kòrsou riba esenario internashonal.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series</ref> Pariba a gana e seri di mihó di shete ku un viktoria di 4-2 riba Pabou. E weganan desisivo a wòrdu hunga djasabra na Post 6, kaminda Pariba a entregá aktuashonnan fuerte, ganando tur dos partido 6-2 i 5-2. Cu e titulo regional, awor Pariba lo competi den e Little League World Series na Williamsport, cu ta programa pa tuma luga di 19 pa 30 di augustus. E tim ta kla pa sali dia 13 di ougùstùs i lo kuminsá ku preparashonnan djis despues di un periodo kòrtiku di sosiegu. E clasificacion ta marca otro logro pa baseball hubenil na Curaçao, cu tin un tradicion fuerte den e deporte y un historia di competi exitosamente na torneonan internacional. The Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.<ref>https://www.facebook.com/LigaPabouLittleLeague/about</ref> ------------ '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atletenan, entrenador, dirigente i otro figura ku a lassa un marka duradero den deporte lokal i regional. Historia E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi como un manera pa honrá e sportistanan i lideres ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den e Antias Hulandes. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organizashon sportivo máximo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inicio, e salon di fama a sigui rekonosé sportistanan ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidad deportiva. Na desember 2020, FDOK a agrega otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluindo 10 damanan i 75 homber. Signifikashon E Salon di Fama ta: un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan. -------------------- '''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo == Definishon == Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá. * inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin * 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou == Salon di fama == Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Aña ! Imagen ! Nomber ! Deporte ! Remarke |- | rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol || |- | || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] || |- | || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Hector Rosario<br><small>()</small> || || |- | || [[Juan Isa]]<br><small>()</small> || || |- | || Wilfred (Willie) Pieters<br><small>()</small> || || |- | || Mordy Maduro<br><small>()</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]] |- | || Benny Leito<br><small>()</small> || landamentu|| |- | rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>()</small> || Futbol || |- | ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>()</small> || Tenis || |- | || Clovis Lodewijks<br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel || || |- | || Julio Rooi<br><small>()</small> || || |- | || Guillaume (Sam) Buntin<br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol || |- | || Walter van Rosberg<br><small>()</small> || || |- | || Pedro Willems<br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu || |- | || Marcel Jose Betrian<br><small>()</small> || (hisamentu di peso) || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl || |- | || <br><small>()</small> || || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] || |- |} == Konmemorashon i evolushon == Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas. == Organisashon == E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama. ---------- * 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, * 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen). * 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin * 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems * 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl) * 1993 * 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol) * 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]]) futbol * 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?) * 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi * 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra * 2015: 2015 Maximo “Max” Paula + * 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman * 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales * 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman. * Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba * 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref> * [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate) * 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru) * 2023: [[Laicam How]] ([[karate]]) == Historia == For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/> FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero. * 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris. Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building. Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic. Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa. {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbol club| variante = c | nomber club = WildCats KJ74 | nomber completo = | alias = | funda = | Presidente = | entrenado = | manager = {{CUW|bandera}} Johnny Balentina | liga = [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Dòbel A]] }} '''WildCats KJ74''', antes konosí komo '''Wild Cats''', ta un di e timnan di [[beisbòl]] mas prominente den [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Liga Dòbel A]] na [[Kòrsou]]. Den añanan 1960 e tim tabata milita den liga klase A; durante di e siguiente dékada el a logra promove i, desde 1975, a bira un forsa dominante den e Liga Dòbel A, e nivel mas altu di kompetensia di beisbòl na e isla. WildCats a gana 17 título nashonal te ku 2024, loke ta hasié e tim mas viktorioso den historia di Liga Dòbel A. El a partisipá na 43 edishon di e [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|kampeonato di Liga Dòbel A]], i tambe a representá Kòrsou den kompetensianan internashonal, manera e Seri Latinomerikano i [[Seri di Karibe]].<ref>Marco Stoovelaar, [https://catcher.home.xs4all.nl/bb23-0402-wild-cats-curacao-nips-mexico-in-second-game-caribbean-baseball-series.htm WildCats Curaçao nips Mexico in second game Caribbean Series], international baseball headlines</ref><ref>David Venn, [https://www.mlb.com/news/curacao-team-brings-loaded-roster-to-2024-caribbean-series From Little League to Caribbean Series, Curaçao's roster has chemistry], mlb.com (2 di febrüari 2024)</ref> E kambio di nòmber di klup a tuma lugá pa honra [[Kenley Jansen]], un picher profeshonal di Kòrsou ku a hunga e mayor parti di su karera pa Los Angeles Dodgers, usando e kamisa ku número 74. == Lista di Honor == ===Liga Dòbel A=== '''Kampeon (17)''': * 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016, 2017, 2021, 2022 '''Supkampeon (11)''': * 1979, 1981, 1982, 1986, 1987, 2004, 2013, 2014, 2015, 2018, 2020 == (Eks)-pelotero konosí == * [[Ruderly Manuel]] * [[Diegomar Maxwell]] * [[Dudley Leonora]] == Link eksterno == * [https://www.flashscore.com/team/wildcats-kj74/YJuwLdD3/ Profil WildCats KJ74] {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] Mientras ku añanan spesífiko di nan viktorianan di kampionato i finalisashonnan di subkampeon no ta lista ampliamente den e fuentenan disponibel, ta tuma nota ku e Wild Cats tabata un forsa dominante den e liga for di su inisio na 1975. Nan a representá Curaçao tambe den kompetensianan internashonal, manera e Serie Latino Amerikano 2018 i e Serie di Karibe 2020. The '''Wild Cats''' baseball team, also known as WildCats KJ74, is one of the most successful clubs in the Curaçao National Championship AA League. They have secured 17 national championships, making them the team with the most titles in the league's history through 2022. ​ YouTube +4 Flashscore +4 Wikipedia +4 Baseball Reference While specific years of their championship victories and runner-up finishes are not comprehensively listed in the available sources, it's noted that the Wild Cats have been a dominant force in the league since its inception in 1975. They have also represented Curaçao in international competitions, such as the 2018 Latin American Series and the 2023 Caribbean Series. ​ ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ruderly Rubino Manuel''' (☆ [[26 di ougùstùs]] [[1990]] na [[Kòrsou]]) ta un picher profeshonal di beisbòl. E tabata miembro di e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda pa e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017.<ref>{{Cite web|url=http://mlb.mlb.com/wbc/2013/teams/index.jsp?team=ned&team_id=878|title = Team}}</ref> He was born on the 26th of August of 1990 in Willemstad, Curaçao. He's a local baseball star and started his career off by pitching for the Groot Kwartier Stars. He has also pitched for the Royal Scorpions in Curaçao and currently pitches for the Wildcats KJ74 Guardian Group. He has also pitched for 2 teams abroad, Sparta-Feyenoord from the Dutch Hoofdklasse in 2011 and for De Angelis North East Knights from the Italian Baseball League in 2012. He has also been part of the Kingdom of the Netherlands baseball team that played in the 2017 World Baseball Classic. Bonbini to Ruderly Manuel, who will also take part in Curaçao Baseball Week 2017!⚾️🇨🇼🔥 {{Appendix}} -------------- {{Databox}} '''Wimbleton''' ta un kompetensia internashonal di tènis, organisá pa e Federashon Internashonal di Tènis (ITF). {{Appendix}} [[Category:Deporte|Tènis]] --------------------- {{Databox}} '''Federashon di Atletismo di Kòrsou''' of '''Curaçao Atletiek Bond''' (CAB), Curaçao Athletics Federation, ta e órgano nashonal ku ta organisá atletismo na Kòrsou. E organisashon a wòrdu establesé originalmente na 1966, i e presidente di e asosiashon ta for di 2017 Willem Cordilia[1]. no.wiki:Federashon di Atletismo Kòrsou no ta miembro kompletu di CACAC, Konfederashon di Atletismo Sentroamerikano i Karibense, pero sí ta partisipá na Weganan CARIFTA. Curaçao tambe tabata e organisadó di e Weganan CARIFTA 2017.[2] == Klupnan == E Federashon di Atletismo di Kòrsou ta reuní diesdos klup di atletismo afiliá: Curacao Master Athletics, Batavus, Cheetah, Deportivo San Kristof, the Eagles, Go Fast, New Revolution, Olympic, Rising Stars, Sloke, Sparta i Trupial.[3] {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{infobox deportista | variante = c | nacionalidad = {{NLD}} | haltura = 1,88 m | peso = 77 kg | deporte = Atletismo | disciplina = 400 meter | entrenado = | debut = | nacionalidad deportivo = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|25px|border]] [[Antias Hulandes]]<br/ >{{NLD}} | wo = {{lista horizontal| *2020}} | bista medaya = {{bista medaya}} {{bista medaya rij|Weganan Olímpiko|0|1|0}} {{bista medaya rij|Weganan Mundial Indoor Atletismo|0|0|2}} }} '''Liemarvin Bonefacia''' (☆ [[16 di aprel]] [[1990]] na [[Willemstad]]) ta un atleta di Kòrsou i un atleta olímpiko. E ta spesialisá den 400 meter i a representá [[Antias Hulandes]] te su disolushon na 2010. Representando [[Hulanda]] Bonevacia a gana e medaya di plata den 4 x 400 m na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] 2020 na Tokyo, huntu ku [[Terrence Agard]], Tony van Diepen y Ramsey Angela. == Link eksterno == * [https://worldathletics.org/athletes/netherlands/terrence-agard-14180980 Terrence Agard riba World Athletics] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Agard, Terrence}} [[:Category:Deporte]] [[:Category:Hende]] [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Atleta Olimpico]] ----------------------- '''Randolph Benito (Johnny) Balentina''' (☆ [[8 di ougùstùs]] [[1971]] na [[Willemstad]]) ta un pelotero hulandes ku a kompetí na tres okashon konsekutivo den [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko]]. El a partisipa na ‘Atlanta 1996’, ‘Sydney 2000’ i ‘Atenas 2004’. Na e okashonnan ei, e catcher drechi di e klup di beisbol Neptunus a termina ku e [[tim nashonal di beisbòl hulandes|selekshon nashonal di Hulanda]], tambe konosí komo ''Tim di Reino'', na di seis (1996 i 2004) i e di sinku lugá (2000). {{Appendix|2= * [https://www.honkbalsite.com/ Nederlandse honkbalsite] * [https://web.archive.org/web/20161202214838/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/johnny-balentina-1.html Profil di Johnny Balentina] }} {{DEFAULTSORT:Balentina, Randolph}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Deporte na Aruba|Bela]] [[:Category:Atleta Olimpico|Bela]] -------------- == Aanvulling [[Seri di Karibe]] == === Kampeon segun wega final === Kuminsando ku e edishon di 2013 a introdusí un kampeonato kaminda e dos ekipo ku e mihó rekort di gana i pèrdè for di e promé etapa di e torneo di round-robin ta topa pa determiná e kampeon. Den edishon 2013, e promé buelta tabata konsistí di 12 wega i kada tim a enfrentá e otro timnan dos biaha, un komo home klup i e otro komo un ekipo di bishita; for di edishon 2014, ku e regreso di ekiponan di Cuba na e torneo, e promé etapa a ser kambia pa un round robin di 10 wega kaminda kada tim ta enfrentá e otro ekiponan un biaha. {|class="sortable wikitable" width="100%" !Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Manager |- |[[2013]] |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Yaquis de Obregón |style="text-align:center"|4–3 (18) |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Leones del Escogido |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Eddie Díaz |- |2014 |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Isla di Margarita]] |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Naranjeros de Hermosillo |style="text-align:center"|7–1 |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Indios de Mayagüez |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Matías Carrillo |- |2015 |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] [[San Juan]] |[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Vegueros de Pinar del Río |style="text-align:center"|3–2 |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Tomateros de Culiacán |[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Alfonso Urquiola |- |2016 |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] [[Santo Domingo]] |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Venados de Mazatlán |style="text-align:center"|5–4 |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Tigres de Aragua |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Juan José Pacho |- |2017 |{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas |style="text-align:center"|1–0 (10) |{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]] |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos |- |2018 |[[File:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Guadalajara]] |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas |style="text-align:center"|9–4 |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos |- |2019 |[[File:Flag of Panama.svg|25px]] [[Siudad di Panama|Siudat di Panama]] |[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Toros de Herrera |style="text-align:center"|3–1 |[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Leñadores de Las Tunas |[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Manuel Rodríguez |- |2020 |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Toros del Este |style="text-align:center"|9–3 |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Cardenales de Lara]] |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Lino Rivera |- |2021 |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mazatlán |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas |style="text-align:center"|4–1 |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Criollos de Caguas |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Félix Fermín |- | 2022 |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]] |[[File:Flag of Colombia.svg|25px|border]] Caimanes de Barranquilla |style="text-align:center"|4-1 |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Gigantes del Cibao |[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] José Mosquera |- |2023 |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Caracas]] i [[La Guaira]] |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey |style="text-align:center"|3−0 |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Leones del Caracas |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] José Offerman |- |2024 |{{flagicon|USA}} [[Miami]] |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Tiburones de La Guaira]] |style="text-align:center"|3−0 |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey |[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Ozzie Guillén |- |2025 |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mexicali | |style="text-align:center"| | | |- |2026 |[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]] | |style="text-align:center"| | | |- |2027 |[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo | |style="text-align:center"| | | |} {|class="sortable wikitable" !Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Mánager!!Rekort |- |2013 |{{MEX}} Hermosillo |{{MEX}} Yaquis de Ciudad Obregón |style="text-align:center"|4-3 (18) |{{DOM}} Leones del Escogido |{{DOM}} Eddie Díaz |style="text-align:center"|4-3 |- |2014 |{{VEN}} [[Isla Margarita]] |{{MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] |style="text-align:center"|7-1 |{{bandera|Puerto Rico}} [[Indios de Mayagüez]] |{{MEX}} Matías Carrillo |style="text-align:center"|4-2 |- |2015 |{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]] |{{bandera|Cuba}} [[Pinar del Río (béisbol)|Vegueros de Pinar del Río]] |style="text-align:center"|3-2 |{{bandera|México}} [[Tomateros de Culiacán]] |{{bandera|Cuba}} Alfonso Urquiola |style="text-align:center"|3-3 |- |[[Serie del Caribe 2016|2016]] |{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]] |{{bandera|MEX}} [[Venados de Mazatlán]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]] |style="text-align:center"|5-4 |{{bandera|VEN}} [[Tigres de Aragua]] |{{bandera|MEX}} Juan José Pacho |style="text-align:center"|6-0 |- |2017 |{{MEX}} Culiacán |{{bandera|Puerto Rico}} Criollos de Caguas |style="text-align:center"|1-0 (10) |{{bandera|MEX}} [[Águilas de Mexicali]] |{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos |style="text-align:center"|3-3 |- |[[Serie del Caribe 2018|2018]] |{{bandera|México}} [[Jalisco]]<ref>[https://www.jalisco.gob.mx/es/prensa/noticias/64267 Presenta Gobernador Serie del Caribe Jalisco 2018]</ref> |{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]] |style="text-align:center"|9-4 |{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] |{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos |style="text-align:center"|4-2 |- |[[Serie del Caribe 2019|2019]] |{{bandera|Panamá}} [[Panamá (ciudad)|Panamá]] |{{bandera|Panamá}} [[Toros de Herrera]] |style="text-align:center"|3-1 |{{bandera|Cuba}} [[Las Tunas (béisbol)|Leñadores de Las Tunas]] |{{bandera|Panamá}} Manuel Rodríguez |style="text-align:center"|4-1 |- |[[Serie del Caribe 2020|2020]] |{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]] |{{bandera|República Dominicana}} [[Toros del Este]] |style="text-align:center"|9-3 |{{bandera|VEN}} [[Cardenales de Lara]] |{{bandera|Puerto Rico}} Lino Rivera |style="text-align:center"|6-1 |- |[[Serie del Caribe 2021|2021]] |{{bandera|MEX}} [[Mazatlán]] |{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]] |style="text-align:center"|4-1 |{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]] |{{bandera|República Dominicana}} Félix Fermín |style="text-align:center"|7-0 |- |[[Serie del Caribe 2022|2022]] |{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]] |{{bandera|Colombia}} [[Caimanes de Barranquilla]] |style="text-align:center"|4-1 |{{bandera|República Dominicana}} [[Gigantes del Cibao]] |{{bandera|Colombia}} José Mosquera |style="text-align:center"|5-2 |- |[[Serie del Caribe 2023|2023]] |{{bandera|Venezuela}} [[Caracas]] y [[La Guaira]] |{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]] |style="text-align:center"|3-0 |{{bandera|Venezuela}} [[Leones del Caracas]] |{{bandera|República Dominicana}} José Offerman |style="text-align:center"|6-3 |- |[[Serie del Caribe 2024|2024]] |{{bandera|Estados Unidos}} [[Miami]] |{{bandera|Venezuela}} [[Tiburones de La Guaira]] |style="text-align:center"|3-0 |{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]] |{{bandera|Venezuela}} Oswaldo Guillén |style="text-align:center"|7-1 |- | 2025 |{{MEX}} [[Mexicali]] |colspan=5 align=center|'''Por disputarse''' |- |[[Serie del Caribe 2026|2026]] |{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]] |colspan=5 align=center|'''Por disputarse''' |- |[[Serie del Caribe 2027|2027]] |{{bandera|México}} [[Hermosillo]] |colspan=5 align=center|'''Por disputarse''' |} ==Partisipante== {| class="wikitable sortable" ! Pais ! Liga ! Promé edishon |- |{{CUW}} | Liga di Beisbòl Profeshonal Kòrsou |style="text-align:center"|2023 |- |bgcolor="#ccddff"|{{DOM}} |Liga di Beisbòl Profeshonal Dominikano |style="text-align:center"|1970 |- |bgcolor="#ccddff"|{{MEX}} | Liga di Mexico Pasifiko |style="text-align:center"|1971 |- |{{NCR}} | Liga di Beisbòl Profeshonal Nicaragua |style="text-align:center"|2024 |- |{{PAN}} | Liga di Beisbòl Profeshonal Panameño |style="text-align:center"|1949 |- |bgcolor="#ccddff"|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[Puerto Rico]] |Liga di Beisbòl Profeshonal Roberto Clemente |style="text-align:center"|1949 |- |bgcolor="#ccddff" |{{VEN}} | Liga di Beisbòl Profeshonal Venezuelano |style="text-align:center"|1949 |} * {{color box|#ccddff|border=silver}} miembro di Caribbean Professional Baseball Confederation === Partisipante den pasado === {| class="wikitable sortable" ! Pais ! Liga ! Prome edishon ! Ultimo edishon |- | rowspan=3 |{{CUB}} | Liga Cubano |style="text-align:center"|1949 |style="text-align:center"|1960 |- | Seri Nashonal Cubano |style="text-align:center"|2014 |style="text-align:center"|2019 |- |Liga Elite Cubano |style="text-align:center" colspan=2|2023 |- |{{CUW}} | Liga di Beisbòl Klase AA di Kòrsou |style="text-align:center" colspan=2|2023 |- |{{COL}} |Liga di Beisbòl Profeshonal di Colombia |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2023 |} ===Nota=== *{{note label|PAN|a|a}} After the [[1960 Caribbean Series|1960 tournament]], Panama would not appear in another Caribbean Series until [[2019 Caribbean Series|2019]]. *{{note label|VEN|b|b}} Venezuela's LVBP was replaced by the [[Liga Occidental de Béisbol Profesional]] for the 1960 tournament == Edishonnan == ==Series== {|class="wikitable" |- !Ana!!Luga!!Kampeon!!Manager!!Rekort |- |[[1949 Caribbean Series|1949]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]]||&nbsp; [[Mike Guerra|Fermin Guerra]] ||style="text-align:center;"|6–0 |- |[[1950 Caribbean Series|1950]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PAN}} [[Carta Vieja Yankees]]|| &nbsp; [[Wayne Blackburn]] &nbsp;|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1951 Caribbean Series|1951]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]]|| &nbsp; [[George Scales]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1952 Caribbean Series|1952]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Habana (Cuban League)|Leones del Habana]]|| &nbsp; [[Mike González (catcher)|Mike González]]|| style="text-align:center;"|5–0 |- |[[1953 Caribbean Series|1953]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (2)|| &nbsp; [[Buster Clarkson]]||style="text-align:center;"|5–0 |- |[[1954 Caribbean Series|1954]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]]||&nbsp; [[Mickey Owen]]|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1955 Caribbean Series|1955]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (3)||&nbsp; [[Herman Franks]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1956 Caribbean Series|1956]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]]||&nbsp; [[Oscar Rodríguez (baseball)|Oscar Rodríguez]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1957 Caribbean Series|1957]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]]||&nbsp; [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]]||style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1958 Caribbean Series|1958]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]] (2) ||&nbsp; [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1959 Caribbean Series|1959]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]] (2)||&nbsp; [[Clemente Carreras]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1960 Caribbean Series|1960]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]] (2)||&nbsp; [[Tony Castaño]]|| style="text-align:center;"|6–0 |- |1961–1969|| colspan="4" style="text-align:center;" | None held |- |[[1970 Caribbean Series|1970]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]]||&nbsp; [[Carlos Pascual (baseball)|Carlos Pascual]]||style="text-align:center;"|7–1 |- |[[1971 Caribbean Series|1971]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]]||&nbsp; [[Manny Mota]]|| style="text-align:center;"|6–0 |- |[[1972 Caribbean Series|1972]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Leones de Ponce (baseball)|Leones de Ponce]]||&nbsp; [[Frank Verdi]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1973 Caribbean Series|1973]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (2)||&nbsp; [[Tommy Lasorda]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1974 Caribbean Series|1974]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (2)||&nbsp; [[Bobby Wine]]|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1975 Caribbean Series|1975]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Vaqueros de Bayamón (baseball)|Vaqueros de Bayamón]]||&nbsp; [[José Pagán]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1976 Caribbean Series|1976]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] & [[Santiago de los Caballeros|Santiago]] &nbsp; ||{{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]||&nbsp; [[Cananea Reyes]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1977 Caribbean Series|1977]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (3)||&nbsp; [[Buck Rodgers]]|| style="text-align:center;"|6–0 |- |[[1978 Caribbean Series|1978]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]]||&nbsp; [[Rene Lachemann]]||style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1979 Caribbean Series|1979]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]] (2)||&nbsp; [[Willie Horton (baseball)|Willie Horton]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1980 Caribbean Series|1980]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (4)||&nbsp; [[Del Crandall]]|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1981 Caribbean Series|1981]]|| colspan="4" style="text-align:center;"|None held |- |[[1982 Caribbean Series|1982]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Leones del Caracas]]||&nbsp; [[Chico Carrasquel]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1983 Caribbean Series|1983]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Lobos de Arecibo]]||&nbsp; [[Ron Clark (baseball)|Ron Clark]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1984 Caribbean Series|1984]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]]||&nbsp; [[Rubén Amaro, Sr.|Rubén Amaro]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1985 Caribbean Series|1985]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (5)||&nbsp; [[Terry Collins]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1986 Caribbean Series|1986]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Maracaibo]]||{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]||&nbsp; [[Cananea Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1987 Caribbean Series|1987]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (3)||&nbsp; [[Ramón Avilés]]|| style="text-align:center;"|5–2 |- |[[1988 Caribbean Series|1988]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]|| {{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]]||&nbsp; [[Phil Regan (baseball)|Phil Regan]]|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1989 Caribbean Series|1989]]|||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]] (2)||&nbsp; [[Pete Mackanin]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1990 Caribbean Series|1990]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (2)||&nbsp; [[Felipe Alou]]||style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1991 Caribbean Series|1991]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (6)||&nbsp; [[John Roseboro]]|| style="text-align:center;"|5–0 |- |[[1992 Caribbean Series|1992]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]] (2)||&nbsp; [[Pat Kelly (catcher)|Pat Kelly]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1993 Caribbean Series|1993]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (4)||&nbsp; [[Mako Oliveras]]||{ style="text-align:center;"|5–2 |- |[[1994 Caribbean Series|1994]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (7)||&nbsp; [[Casey Parsons]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1995 Caribbean Series|1995]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI}} [[Senadores de San Juan]]||&nbsp; [[Luis Meléndez (baseball)|Luis Meléndez]]|| style="text-align:center;"|6–0 |- |[[1996 Caribbean Series|1996]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]]||&nbsp; [[Francisco Estrada]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[1997 Caribbean Series|1997]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]]||&nbsp; [[Mike Quade]]|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[1998 Caribbean Series|1998]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (2)||&nbsp; [[Tony Peña]]|| style="text-align:center;"|6–0 |- |[[1999 Caribbean Series|1999]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (8)||&nbsp; [[Dave Jauss]]|| style="text-align:center;"|5–2 |- |[[2000 Caribbean Series|2000]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (5)||&nbsp; [[Mako Oliveras]] (2)||style="text-align:center;"|6–0 |- |[[2001 Caribbean Series|2001]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (3)||&nbsp; [[Félix Fermín]] || style="text-align:center;"|4–2 |- |[[2002 in baseball|2002]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]] (2)||&nbsp; [[Francisco Estrada]] (2) &nbsp;|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2003 Caribbean Series|2003]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (4)||&nbsp; [[Félix Fermín]] (2)||style="text-align:center;"|6–1 |- |[[2004 Caribbean Series|2004]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (9)||&nbsp; [[Manny Acta]] || style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2005 Caribbean Series|2005]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlán]]||&nbsp; [[Juan José Pacho]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2006 Caribbean Series|2006]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Valencia, Carabobo|Valencia]] and [[Maracay]]||{{flagicon|VEN}} [[Leones del Caracas ]] (2)||&nbsp; [[Carlos Subero ]]||style="text-align:center;"|6–0 |- |[[2007 Caribbean Series|2007]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (5)||&nbsp; [[Félix Fermín]] (3)||style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2008 Caribbean Series|2008]]||{{flagicon|DOM}} [[Santiago de los Caballeros|Santiago]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (10)||&nbsp; [[Héctor de la Cruz]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2009 Caribbean Series|2009]]||{{flagicon|MEX}} [[Mexicali]]||{{flagicon|VEN}} [[Tigres de Aragua]] ||&nbsp; [[Buddy Bailey]]|| style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2010 Caribbean Series|2010]]||{{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (3)||&nbsp; [[Ken Oberkfell]] || style="text-align:center;"|5–1 |- |[[2011 Caribbean Series|2011]]||{{flagicon|PRI}} [[Mayagüez, Puerto Rico|Mayagüez]]||{{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]]||&nbsp; [[Yaquis de Obregón#History|Eddie Díaz]]|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[2012 Caribbean Series|2012]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (4)||&nbsp; [[Ken Oberkfell]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2 |- |[[2013 Caribbean Series|2013]] || {{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]] || {{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]] (2)||&nbsp; [[Yaquis de Obregón#History|Eddy Díaz]] (2)||style="text-align:center;"|4–3 |- |[[2014 Caribbean Series|2014]] || {{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]] || {{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] (2)||&nbsp; [[Matías Carrillo]]||style="text-align:center;"|4–2 |- |[[2015 Caribbean Series|2015]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] || {{flagicon|CUB}} [[Pinar del Río (baseball)|Vegueros de Pinar del Río]] ||&nbsp; [[Pinar del Río (baseball)#Past and present stars|Alfonso Urquiola]] ||style="text-align:center;"|3–3 |- |[[2016 Caribbean Series|2016]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlan]] (2)||&nbsp;[[Juan José Pacho]]||style="text-align:center;"|6–0 |- |[[2017 Caribbean Series|2017]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] || {{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (4) ||&nbsp;[[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]]||style="text-align:center;"|3−3 |- |[[2018 Caribbean Series|2018]]||{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] ||{{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (5) ||&nbsp;[[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]] (2)||style="text-align:center;"|4−2 |- |[[2019 Caribbean Series|2019]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]] ||{{flagicon|PAN}} [[Toros de Herrera]]||&nbsp;Manuel Rodríguez||style="text-align:center;"|4−1 |- |[[2020 Caribbean Series|2020]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] ||{{flagicon|DOM}} [[Toros del Este]] ||&nbsp;Lino Rivera ||style="text-align:center;"|6−1 |- |[[2021 Caribbean Series|2021]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (6) ||&nbsp;[[Félix Fermín]] (4) ||style="text-align:center;"|7−0 |- |[[2022 Caribbean Series|2022]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|COL}} [[Caimanes de Barranquilla]]||&nbsp;José Mosquera || style="text-align:center;" |5−1 |- |[[2023 Caribbean Series|2023]]||{{flagicon|VEN}} [[Caracas]] and [[La Guaira]] || {{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (11)||&nbsp;[[Jose Offerman]] || style="text-align:center;" |6−3 |- |[[2024 Caribbean Series|2024]] |{{flagicon|USA}} [[Miami]] |{{flagicon|VEN}} [[Tiburones de La Guaira]] |&nbsp;[[Ozzie Guillén]] |style="text-align:center;" |7−1 |} * Selekshon Curacao Suns 2024 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2024/01/29/zeventien-internationals-koninkrijksteam-met-curacao-suns-naar-serie-del-caribe/</ref> update: Jonathan Schoop; nieuw Jeremi Profar & Roger Bernadina (en.wiki) * Selekshon Korsou 2023 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2023/01/31/internationals-met-curacaose-kampioen-naar-caribbean-series/</ref> ------------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} {{DEFAULTSORT:Thode, Kiri}} [[Category:Hende]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Deporte]] * 2013:Kiri Thode is in Duitsland wereldkampioen geworden van de Professional Windsurfers Association (PWA) Freestyle Windsurfing. Het is voor het eerst dat een windsurfer uit Bonaire wereldkampioen is geworden van de Freestyle competitie. Het is ook de eerste wereldtitel voor Thode.<ref>Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2013/10/09/wereldkampioenen-bonaire-warm-onthaald/ Wereldkampioenen Bonaire warm onthaald], Caribisch netwerk, 9 di oktober 2013</ref> * 2020? video Children of the Wind ku rumanan Tonky i Taty Frans - dokumentario basa riba e bida di tres mucha homber Boneriano cu a conquista mundo cu nan teknika y trikinan innovativo riba nan plank di windsurf . E pelicula a gana premio na .... de.wiki: Kiri Thode (geboren 26 februari 1991 in Kralendijk ) is een windsurfer op Bonaire . Hij behoort tot de beste freestylesurfers van de afgelopen jaren en werd in 2013 wereldkampioen in deze discipline . ------------------------------ {{Databox}} '''Jurswailly (Ailly) Luciano''' (☆ [[25 di mart]] [[1991]] na [[Kòrsou]]) ta un eks-hungadó di "handbal" hulandes-kurasoleño i internashonalista. E tabata hunga den posicion derechista. == Bida == Ailly Luciano a nase na Korsou i te edat di kuater ana tabata biba na Boka Sami. Ku su mayornan el a muda pa [[Hulanda]]. Su promé klup di handball tabata Papendrechtse DES'72. Komo teenager e ta switch pa e klup HV Quintus, hungango den e division di honor hulandes.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Desde 2011 e ta milita pa e klup franses Metz Handball den e divishon femenino franses mas haltu. E ta konosi pa su rapides. Huntu ku su klup el a titula kampeon nashonal di Fransia na 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 i 2019. Na ana 2013, 2015, 2017 en 2019 e klup ta gana e Kopa di Fransia. Tambe na 2013 ta alkansa e final di e kampeonato oropea pero ta sufri un derota di e klup danes Team Tvis. Holstebro . Na 2021 e ta pone un fin na su karera deportivo pa dedika su mes na su In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière. Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro nl wiki:In maart 2016 tijdens het OKT in Metz (Frankrijk) is er een historisch hoogtepunt voor Luciano en het Nederlandse handbal, ze kwalificeerden zich voor het eerst voor de Olympische Spelen. Doordat de wedstrijd om het brons verloren werd van de huidige wereldkampioen Noorwegen (23-36), eindigden ze uiteindelijk op de vierde plaats. == Selekshon hulandes == Debuut Oranje 15 mei 2012 Nederland – Groot-Brittannië 40-15 in Panningen Komo internashonalista el a forma parti di e selekshon femenino di [[Hulanda]], hasiendo su debut durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. El a partisipa den 55 wega internashonal. Na 2016 el a representa Hulanda na e Weganan olimpiko na [[Rio de Janeiro]].<ref>https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-ex-international-ailly-luciano-stopt-met-handbal-eindelijk-tijd-om-te-puberen~a0830d73/ Papendrechtse ex-international Ailly Luciano stopt met handbal: ‘Eindelijk tijd om te puberen’], AD (9 di ougustus 2020)</ref> Ze maakte deel uit van het Nederlandse damesteam dat als vierde eindigde in handbal op de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro , Brazilië . Handbalster Ailly Luciano heeft besloten haar interlandcarrière te beëindigen en gaat daarom niet mee met het Nederlands damesteam naar het Europees kampioenschap handbal in Zweden. "Ik heb op de Olympische Spelen gestaan, dat vind ik prachtig, maar voor mijn idee zit er niet meer in. Om weer vier jaar te knokken richting de Spelen zie ik niet zitten. Ik vind het goed geweest. Ik wil mijn levensdoelen oppakken." De 25-jarige speelster uit Papendrecht kwam in augustus met het Nederlands damesteam uit op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro en eindigde als vierde. Luciano, die speelt voor het Franse Metz, speelde 56 interlands voor Oranje en scoorde daarin 115 keer.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/148285/handbalster-luciano-beeindigt-interlandcarriere Handbalster Luciano beëindigt interlandcarrière], Rijnmond (4 november 2016)</ref> == Link eksterno == * [[http://history.eurohandball.com/ec/cl/women/2020-21/player/536101/Jurswailly+Luciano Jurswailly Luciano na European Handball Association]] {{Appendix}} In 2011 verhuisde de 1,71 meter lange rechtsbuiten naar het Franse eersteklasser Metz Handball , met wie ze in 2013 het kampioenschap en de beker won en de finale van de EHF Cup bereikte , waar ze verloren van de Deense club Team Tvis. Holstebro . Een seizoen later won ze opnieuw het kampioenschap. Ze won ook de Franse beker in 2015, 2017 en 2019 en het Franse kampioenschap in 2016, 2017, 2018 en 2019. In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière. Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro . hunga den posishon derecho Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland) Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011 Nederlands international (56 caps) Voormalige club: HV Quintus (Nederland). Luciano a hasi su debut pa e selekshon hulandes durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. [3] speelt voor Metz Handbal in de LFH Division 1 Féminine en voorheen het Nederlands dameshandbalteam . Ze nam deel aan het WK handbal dames 2013 in Servië , samen met de rest van het Nederlands elftal. [1] [2] Luciano na nase na Korsou i a lanta na Boka Sami te edat di kuater ana. dorp Sint Michiel gewoond. Ku su mayornan el a muda pa Hulanda. Aki ta tabata hunga pa e klup HV Quintus.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland) Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011 Nederlands international (56 caps) Voormalige club: HV Quintus (Nederland). ------------------------ '''Robert (Joy) Hosé''' (☆ [[14 di febrüari]] [[1949]] na - [[23 di òktober]] [[2023]] na [[Willemstad]] ) tabata un hungadó di pinpòn di [[Kòrsou]] di fama legendario. E tabata kampeon di Kòrsou di 1966 te 1972 i a optené varios título na Antia i internashonalmente, entre otro na 1971 kampeon latinoamerikano na [[Paraguai|Paraguay]]. == Biografia == Joy Hosé a nase na Kòrsou den e famia Hosé-Pimentel. E tin un ruman muhé i dos ruman hòmber. Su ruman mayó [[Humphrey Hosé|Humphrey]] tabata aktivo komo tenista profeshonal i su omo [[Iyo Pimentel]] tambe tabata tenista internashonal. --------------- * Tim e Reino === Kampeonato Oropeo === {| class="wikitable" style=text-align:center ! Edishon | 1954 || 1955 || 1956 || 1957 || 1958 || 1960 || 1962 || 1964 || 1965 || 1967 || 1969 || 1971 || 1973 || 1975 || 1977 || 1979 || 1981 |1983 |- ! Resultado | * || * || {{oro}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{zilver}} || {{zilver}} || {{zilver}} ||{{goud}} |{{zilver}} |- | |- ! Edishon | 1985 || 1987 || 1989 || 1991 || 1993 || 1995 || 1997 || 1999 || 2001 || 2003 ||[[EK Honkbal 2005|2005]]||[[EK Honkbal 2007|2007]]||[[EK Honkbal 2010|2010]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2012|2012]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2014|2014]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2016]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2019]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2021]] |- ! Prestatie |{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}} |- | |- ! Editie | [[Europees kampioenschap honkbal 2023|2023]] |- ! Prestatie | {{brons}} |} : * <small>In 1954, 1955 en 1967 geen deelname.</small> === Kopa Interkontinental === {| class="wikitable" ! Editie | 1983 || 1999 || 2002 || 2006 || [[Intercontinental Cup honkbal 2010|2010]] |- ! Prestatie | 4e || 8e || 8e || {{zilver}} || {{zilver}} |} ---------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Pabao Little League''' ta un ekipo di beisbol hubenil (10-12 ana) di Korsou ku a titula kampeon di karibe na .. okashon i tabata kampeon mundial na 2004. E ta forma parti di e Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old. Winning the Caribbean Region Championship and making its 11th trip to Williamsport for the 2023 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presented by T-Mobile, is Pabao Little League (Willemstad, Curaçao) thanks to a 6-0 victory over the Dominican Republic in the championship game. With its victory, Pabao LL will be returning to the LLBWS with the country’s 15th overall appearance in hopes to defend its International Championship title earned in 2022. Since the country’s first tournament appearance in 1980, Curaçao has maintained a winning record, 46-25, with a World Series championship in 2004 and three runner-up finishes in 2005, 2019, and 2022. Pabao LL finished the Caribbean Region tournament with an unblemished 6-0 record, outscoring its opponents, 47-4, with four shutout performances. With the first-round matchups of the 2023 LLBWS announced on June 6, Pabao LL will play Australia, represented by Hills Little League, in Game 5 on Thursday, Aug. 17 at 1 p.m. ET at Volunteer Stadium. The 2023 Little League Baseball World Series, Presented by T-Mobile, is set to take place August 16-27. More information about the 2023 Little League World Series tournaments, including full schedules and downloadable brackets, can be found at LittleLeague.org/WorldSeries. WILLEMSTAD- Djaweps , 10 di ougùstùs 2023 den oranan di mèrdia, e selekshon di Little League Liga Pabou kampion di Karibe a biaha pa Williamsport (USA), pa partisipá den e Kampionato Mundial di Beisbòl Little League. E kampionato Mundial di hóbennan di 11 i 12 aña lo start dia 16 i lo terminá dia 27 di ougùstùs 2023. RBC Royal Bank, representá pa Sharier Dorand manera ta e kaso ku tur selekshon, tabata presente pa duna e selekshon sostén i deseá e delegashon éksito. E sigiente hungadónan ta forma parti di e selekshon. {{Appendix}} --------------------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Dudley Guniberto Josefa''' (☆ [[1958]]) ta un [[karate]]ka di [[Kòrsou]]. Deportista – Dirigente Tékniko. a nasé na aña 1958. Dudley na aña 1967 kuminsá práktika deporte di yudo ku su 9 aña serka .. == Bida i karera == .. a lanta na Kòrsou. == Medaya == * 1987: [[Image:Med 2.png|Plata]] - Kampeonato hulandes {{Appendix}} {{Commonscat|Didi Gregorius}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64548365|titulo=Didi Gregorius}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://web.archive.org/web/20111005161849/http://www.honkbalsite.com/nederlandsteam/marieksongregorius.html Profil riba Honkbalsite] * [https://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=gregor003mar Statistik Didi Gregorius] }} {{DEFAULTSORT:Gregorius, Didi}} [[Category:Hende]] [[Category:Beisbolista]] [[Category:Hulanda]] ---------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Sherry Sophia Veronica Howell''' (☆ [[]] na [[Kòrsou]]) tabata un atleta kurasoleño. Sherry Howell - Eckerd College, Softball and Volleyball Howell played four years of softball and volleyball for Eckerd College from 1990 to 1993. She graduated in 1993 with a double major of Business Management and Psychology. The native of Curacao, Neth. Antilles, was a pitcher, a shortstop and centerfielder. She was a four-time All-America in softball, was named to the South Region team four times and the All-SSC team four times. Howell won or shared player-of-the-year honors twice in the conference and concluded her athletic career by being selected the SSC female athlete-of-the-year for the 1992-93 season. Howell holds the NCAA, Division II career batting average in softball at .524, is third in career slugging average at .921, 13th in home runs with 29 and second in single season highest batting average at 629. She led the nation in hitting as a senior and also doubles percentage. Howell led the conference in batting average four different years. In 1999, she represented her country in the World Games in Japan. Howell, who is fluent in six languages, was named All-Conference in volleyball two of the four years she played. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Howell, Sherry}} [[Category:Hende]] --------------- {{Commonscat|Josh Palacios}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1131860420|titulo=Josh Palacios}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Palacios, Josh}} [[Category:Hende]] [[Category:Beisbolista]] ------------------------------- '''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] di 1958 te 2010 na wega y torneonan internacional. E tabata kai bou di [[Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie|NAVU]], ku tabata konsisti di [[Kòrsou]] i [[Boneiru]] despues ku [[Aruba]] a separa na 1986. en.wiki:The Netherlands Antilles national football team (Dutch, "Nederlands-Antilliaans voetbalelftal"; Papiamentu, "Selekshon Antiano di futbòl") was the national team of the former Netherlands Antilles from 1958 to 2010. It was controlled by the Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie. The NAVU consisted of Curaçao and Bonaire. Aruba split in 1986 and has its own team. The Netherlands Antilles team never qualified for the FIFA World Cup. The country managed to come third in the CONCACAF championships of 1963 and 1969; during the 1963 tournament they were unofficial football world champions for four days after beating Mexico and before losing to Costa Rica.[1] == Reforma di Antias Hulandes == Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues [[Boneiru]] a bira miembro interino di CFU i [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]]. == Mira tambe == * [[Seleccion nacional di futbol di Aruba|Selekshon nashonal di futbòl di Aruba]] * [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] * [[Selekshon boneriano di futbòl]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[Category:Futbòl]] [[Category:Antias Hulandes]] ------------- The '''Curaçao national football team''' ({{lang-nl|Curaçaos voetbalelftal}}; [[Papiamento language|Papiamentu]]: ''Selekshon di Futbòl Kòrsou'') represents [[Curaçao]] in [[FIFA|International]] [[association football|football]] and is controlled by the [[Curaçao Football Federation]] (Federashon Futbòl Kòrsou; FFK).<ref>{{cite web| url = http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta/| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20170714164913/http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta| archive-date = 2017-07-14| title = Curazao pierde a su capitán para el juego ante la Selecta {{!}} elsalvador.com}}</ref> Following a constitutional change that allowed its predecessor, the [[Curaçao and Dependencies|Colony of Curaçao and Dependencies]] to become a unified [[constituent state|constituent country]] consisting of several island territories as the [[Netherlands Antilles]] and its dissolution in 2010, Curaçao has played under a new constitutional status as a separate constituent country since 2011.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gg1hDgAAQBAJ&pg=PA121 |title=Football and the Boundaries of History: Critical Studies in Soccer |editor=Elsey, Brenda |editor2=Pugliese, Stanislao G. |year=2017 |page=121 |isbn=9781349950065 |publisher= Springer |access-date=25 June 2019}}</ref> Both FIFA and CONCACAF recognize the Curaçao national team to be the direct and sole successor of the dependant [[Territory of Curaçao national football team|Curaçao (1921–1958)]] and the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles national football]] teams.<ref>[https://web.archive.org/web/20190626032129/https://www.fifa.com/associations/association/cuw/about Curaçao] at [[FIFA]] official website</ref><ref>[https://www.concacaf.com/en/member-association/curacao Curaçao] at [[CONCACAF]] official website</ref><ref>[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html] at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]</ref> ==History== {{Further|Territory of Curaçao national football team|Netherlands Antilles national football team}} The first national football team to bear the name Curaçao was the [[Territory of Curaçao national football team]], which made its debut in 1924 in an away match against neighboring [[Aruba national football team|Aruba]], a match which the Territory of Curaçao won four to nil. ---------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta e ekipo di [[futbol]] cu ta representa [[Aruba]] na wega y torneonan internacional, manera na e weganan di cualificacion pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial]] y den Copa Caribe. Tur tramite pa e seleccion ta bou encargo di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]], funda na 1932 y afilia na [[Union Futbol di Caribe|CFU]], [[CONCACAF]] y [[FIFA]] desde 1988. The '''Aruba national football team''' ([[Dutch language|Dutch]]: Arubaans voetbalelftal; [[Papiamento language|Papiamento]]: Seleccion Arubano di futbol) is the national team of [[Aruba]], it was founded in 1932 and is affiliated with the Caribbean Football Union (CFU), CONCACAF and [[FIFA]] (since 1988) and is controlled by the [[Aruba Football Federation|Arubaanse Voetbal Bond]]. ==History== Between 1924 and 1933, Aruba only played against [[Curaçao national football team|Curaçao]], although these matches are not considered official.<ref>{{cite web |last1=Courtney |first1=Barrie |title=Aruba - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tablesa/aruba-intres.html |website=RSSSF}}</ref> Aruba participated in its first tournament at the [[1955 CCCF Championship]], where they finished in 5th place. In 1958, Aruba became part of the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles]] until their secession in 1986. Following its split from the Netherlands Antilles, the [[Aruba Football Federation]] was affiliated in 1988 with [[CONCACAF]] and [[FIFA]]. Aruba entered qualifying for the [[1989 Caribbean Cup]], and in its first group match it suffered the worst defeat in its history, at the hands of [[Trinidad and Tobago national football team|Trinidad and Tobago]], which crushed them 11–0. They played their first World Cup qualifying match against the [[Dominican Republic national football team|Dominican Republic]] as part of the [[1998 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|1998 World Cup qualifying]]. Aruba has participated in all the qualifying tournaments for the World Cup since, without being able to get past the first qualifying round. Aruba has also yet to qualify for the [[Caribbean Cup]]. However, they showed some progress in the preliminary round of the [[2014 Caribbean Cup]] by getting two wins against [[Turks and Caicos national football team|Turks and Caicos]] (1–0) and [[British Virgin Islands national football team|British Virgin Islands]] (7–0), the latter being the biggest victory in its history. These results allowed them to reach 120th place in the FIFA World Ranking for the month of June 2014, their best ranking to date. Following these victories, Aruba lost 2–0 against [[French Guiana national football team|French Guiana]] and were eliminated. Aruba began their [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|2018 World Cup qualification]] in the second round against [[Barbados national football team|Barbados]], losing 2–0 at home and 1–0 away, however FIFA ruled that Barbados had fielded an ineligible player, giving Aruba a 3–0 second leg victory and advancing them to the third round. Despite that, in the next round they were defeated again, this time by [[Saint Vincent and the Grenadines national football team|Saint Vincent and the Grenadines]] who won 3–2 on aggregate. Aruba failed to progress in the [[2022 FIFA World Cup qualification – CONCACAF First Round|2022 World Cup qualifiers]], finishing 4th in the first round. [[:Category:Futbòl]] [[:Category:Aruba]] E selekshon di Boneiru a kuminsa komo tim nashonal despues ku e tim antiano a keda disolbé na òktober 2010. E ta partisipa tur aña den e Torneo ABCS, kual na 2011 e ta gana sorpresivamente derotando Aruba 4-3 durante e tanda di penalty despues di un empate di 2:2 den final.[4] ------------------------------------- '''Selekshon nashonal di futbòl di Sürnam''' ta e tim di [[futbol|futbòlista]] ku ta representa [[Sürnam]]. E ta kai bou di .........., ku ta miembro di [[Caribbean Football Union|CFU]] i miembro asosiá di [[CONCACAF]]. == Historia == E selekshon di Sürnam a kuminsa komo tim nashonal ==== Torneo ABCS ==== {| class="wikitable collapsible" width=50% style="text-align: center;font-size:90%;" !colspan=8|Boneiru den torneo ABCS |- !width=45%|Aña !width=25%|Lugá !width=8%|W !width=8%|G !width=8%|E !width=8%|P !width=8%|GF !width=8%|GC |- bgcolor=#9acdff |{{CUW}} 2010||di kuater ||2||0||1||1||5||7 |- bgcolor=gold |{{SUR}} 2011||'''kampeón'''||2||1||1||0||5||3 |- bgcolor=#9acdff |{{ABW}} 2012||di kuater ||2||0||0||2||2||17 |- bgcolor=#cc9966 |{{CUW}} 2013||di tres ||2||1||0||1||2||3 |- bgcolor=#9acdff |{{SUR}} 2015||di kuater ||2||0||0||2||1||7 |- bgcolor=silver |{{CUW}} 2021||supkampeón||2||1||0||1||4||4 |- bgcolor=#9acdff |{{CUW}} 2022||di kuater ||2|| ?|| 0 || ? || 1 || 5 |- !'''Total'''||'''6/6'''||14||3||2||7||20||46 |} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =148545934|titulo=Selección de fútbol de Bonaire}} {{References}} }} [[:Category:Futbòl]] [[:Category:Surnam]] Na de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden van 10 oktober 2010 en na afronding van het kwalificatietoernooi van de Caribbean Cup 2010 ging het Nederlands-Antilliaans voetbalelftal over in het Curaçaos voetbalelftal. Bonaire werd een paar jaar later voorlopig lid van de Caraïbische Voetbalunie CFU en op 19 april 2012 geassocieerd lid van de CONCACAF, en kan daarom in de toekomst inschrijven voor de Caribbean Cup. Het Bonairiaans voetbalelftal is een team van voetballers dat Bonaire vertegenwoordigt. Bonaire is niet aangesloten bij de FIFA en kan daarom niet deelnemen aan het wereldkampioenschap. Bonaire doet jaarlijks mee aan het ABCS-toernooi, dat het in 2011 verrassend won. The '''Bonaire national football team''' ({{lang-nl|Bonairiaans voetbalelftal}}; {{lang-pap|Selekshon Bonerianu di futbòl}}) is the national football team of the [[Caribbean]] island of [[Bonaire]], a [[Public body (Netherlands)|public body]] of the [[Netherlands]]. It is under the control of the [[Bonaire Football Federation]]. It became a member of the [[Caribbean Football Union|CFU]] and an associate member of CONCACAF on 19 April 2013.<ref name="CFU Facebook">{{cite web|title=CFU Facebook|url=https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|publisher=Caribbean Football Union|access-date=13 June 2014|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207213742/https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|url-status=live}}</ref><ref name="Congress takes key step in transparency">{{cite web|title=Congress takes key step in transparency|url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~3150654,00.html|publisher=CONCAF|access-date=20 April 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423234254/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0%2C%2C12813~3150654%2C00.html|archive-date=23 April 2013}}</ref><ref name="Member Associations: Bonaire">{{cite web|title=Member Associations: Bonaire|url=http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|publisher=Caribbean Football Union|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193820/http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|archive-date=29 October 2013|url-status=dead}}</ref> after which it became a full CONCACAF member on 10 June 2014<ref name="Ordinary Congress finalized">{{cite web|title=Ordinary Congress finalized|url=http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|publisher=CONCACAF.com|access-date=10 June 2014|date=10 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612210312/http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|archive-date=2014-06-12|url-status=dead}}</ref> The team can participate in the [[CONCACAF Gold Cup]] and [[Caribbean Cup]] because of their membership in the confederation and sub-confederation.<ref name="Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership">{{cite web|title=Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership|date=20 April 2013|url=http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|publisher=Non-FIFA football|access-date=22 April 2013|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029203911/http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|url-status=live}}</ref> However, Bonaire is not a member of [[FIFA]] and therefore can not compete in the [[FIFA World Cup]] or other FIFA events.<ref name="Sport en spel">{{cite web|title=Sport en spel|url=http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|publisher=beautiful-bonaire.nl|access-date=22 October 2014|language=nl|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022212953/http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|url-status=live}}</ref><ref name="What is CONCACAF?">{{cite web|title=What is CONCACAF?|url=http://www.concacaf.com/page/History|publisher=CONCACAF|access-date=21 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031852/http://www.concacaf.com/page/History|archive-date=2013-04-06|url-status=dead}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =61824225|titulo=Miguel Pourier}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Pourier, Miguel}} [[:Category:Antias Hulandes]] [[:Category:Hende]] ----------------- '''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] na wega y torneonan internacional, manera na ....... == Reforma Antias Hulandes == Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl ]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues Boneiru a bira miembro interino di CFU i desde 19 di aprel [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]], i den futuro por inskribí pa [[Kopa di Oro]]. {{Appendix}} [[:Category:Beisbol]] [[:Category:Kòrsou]] ta kambio na selekshon nashonal di KorsouOorspronkelijk heette het "Honkbal Nederlandse Antillen Nationaal Team", maar op 10 oktober 2010 werd de Nederlandse Antillen als regering ontmanteld (details zijn " Nederlandse Antillen "), de naam van het nationale team werd ook gewijzigd in "Curaçao Nationaal Team ". en.wiki" The '''Netherlands Antilles national baseball team''' was a national team of the [[Netherlands Antilles]] and was controlled by the Netherlands Antillean Baseball Federation. It represented the former nation in senior-level men's international competition. The Netherlands Antilles team was distinct from the [[Netherlands national baseball team]]. The Netherlands Antilles were represented in twelve [[Baseball World Cup]]s. Their highest finish was 7th place.<ref name="bjarkman worldcup">[[#refBjarkman|Bjarkman 2005]], pp.416–39</ref> -------- '''Seleccion nacional di baseball di Aruba''' ta e team di [[Beisbòl|baseball]] cu ta representa Aruba na wega y torneonan internacional, manera na [[Weganan Panamericano]]. {{America baseball teams}} {{National sports teams of Aruba}} ----------- {{Variante|c}} {{Databox}} == Historisch overzicht == {| class="wikitable sortable" ! WK-jaar ! Gastland(en) ! Aantal deelnemers ! Wereldkampioen ! Uitslag van de finale ! 2e plaats ! 3e plaats ! 4e plaats |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1930|1930]]''' | {{UY}} | style="text-align: center;" | 13 | {{URU}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1930|4 – 2]] | {{ARG}} | {{USA}} | {{YUG}} |- | '''1934''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1934 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{ITA}} | style="text-align: center;" | 16 | {{ITA-1861f}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1934|2 – 1 <small>n.v.</small>]] | {{TCHf}} | {{GER-1935f}} | {{AUTf}} |- |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1938|1938]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1938 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{FRA}} | style="text-align: center;" | 15 | {{ITA-1861f}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1938|4 – 2]] | {{HUN}} | {{BRA}} | {{SWE}} |- | '''1942''' | colspan="7" | ''Kansela pa motibu di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]'' |-style="background: #D0E6FF;" |- | '''1946''' | colspan="7" | ''Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog'' |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1950|1950]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1950 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{BR-1889}} | style="text-align: center;" | 13 | {{URUf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1950|2 - 1]] | {{BRA}} | {{SWE}} | {{ESP}} |- | '''1954''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1954 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{CH}} | style="text-align: center;" | 16 | {{FRGf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1954|3 – 2]] | {{HUN-1949f}} | {{AUTf}} | {{URUf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1958|1958]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1958 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{SE}} | style="text-align: center;" | 16 | {{BRA-1889f}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1958|5 – 2]] | {{SWEf}} | {{FRAf}} | {{FRGf}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1962|1962]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1962 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{CL}} | style="text-align: center;" | 16 | {{BRAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1962|3 – 1]] | {{TCHf}} | {{CHIf}} | {{YUGf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1966|1966]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1966 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{EN}} | style="text-align: center;" | 16 | {{ENGf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1966|4 – 2 <small>n.v. </small>]] | {{FRGf}} | {{PORf}} | {{URS-1955f}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1970|1970]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1970 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{MX}} | style="text-align: center;" | 16 | {{BRA-1968f}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1970|4 – 1]] | {{ITAf}} | {{FRGf}} | {{URUf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1974|1974]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1974 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{DE-1949-WD}} | style="text-align: center;" | 16 | {{FRGf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1974|2 – 1]] | {{NEDf}} | {{POLf}} | {{BRA-1968f}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1978|1978]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1978 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{AR}} | style="text-align: center;" | 16 | {{ARGf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1978|3 – 1 <small>n.v. </small>]] | {{NEDf}} | {{BRA-1968f}} | {{ITAf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1982|1982]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1982 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{ES}} | style="text-align: center;" | 24 | {{ITAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1982|3 – 1]] | {{FRGf}} | {{POLf}} | {{FRAf}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1986|1986]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1986 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{MX}} | style="text-align: center;" | 24 | {{ARGf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1986|3 – 2]] | {{FRGf}} | {{FRAf}} | {{BELf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1990|1990]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1990 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{IT}} | style="text-align: center;" | 24 | {{FRGf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1990|1 – 0]] | {{ARGf}} | {{ITAf}} | {{ENGf}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1994|1994]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1994 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{US}} | style="text-align: center;" | 24 | {{BRAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1994|0 – 0 <small>n.v. (P: 3-2)</small>]] | {{ITAf}} | {{SWEf}} | {{BULf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1998|1998]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1998 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{FR}} | style="text-align: center;" | 32 | {{FRAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1998|3 – 0]] | {{BRAf}} | {{CROf}} | {{NEDf}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2002|2002]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{KR}}<br />{{JP}} | style="text-align: center;" | 32 | {{BRAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2002|2 – 0]] | {{GERf}} | {{TURf}} | {{KORf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2006|2006]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2006 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{DE}} | style="text-align: center;" | 32 | {{ITAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2006|1 – 1 <small>n.v. (P: 5-3)</small>]] | {{FRAf}} | {{GERf}} | {{PORf}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2010|2010]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2010 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{ZA}} | style="text-align: center;" | 32 | {{ESPf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2010|1 – 0 <small>n.v.</small>]] | {{NEDf}} | {{GERf}} | {{URUf}} |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2014|2014]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2014 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{BR}} | style="text-align: center;" | 32 | {{GERf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2014|1 – 0 <small>n.v. </small>]] | {{ARGf}} | {{NEDf}} | {{BRAf}} |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2018|2018]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2018 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{RU}} | style="text-align: center;" | 32 | {{FRAf}} | [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2018|4 – 2]] | {{CROf}} | {{BELf}} | {{ENGf}} |- |-style="background: #D0E6FF;" | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2022|2022]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2022 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{QA}} | style="text-align: center;" | 32 | | | | | |- | '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2026|2026]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2026 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small> | {{CA}}<br />{{MX}}<br />{{VS}} | style="text-align: center;" | 48 | | | | | |} ---------------- m56vkbim3630umf9onyard9kz0ym0py 10 13275 188033 187306 2026-04-19T10:37:45Z Kallmemel 14000 188033 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|{{if empty|<br>{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|<br>{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}|{{if empty|{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> 0lgmgf6lhjag2bq0uytclh6fjba4bj4 188035 188033 2026-04-19T11:32:52Z Kallmemel 14000 188035 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|<br>{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|<br>{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}|{{if empty|{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> j1ec2kkl2nloqsaj6745w38mkxa0vhe 188036 188035 2026-04-19T11:34:38Z Kallmemel 14000 188036 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|{{if empty|<br>{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|<br>{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}|{{if empty|{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> guzngwp9aq1qvoovhdjbrr7uf46wemk 188037 188036 2026-04-19T11:35:31Z Kallmemel 14000 188037 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|{{if empty|<br>{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|<br>{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> bt2fm0o5q3h9qaq2xciv59665si9854 188038 188037 2026-04-19T11:37:08Z Kallmemel 14000 188038 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|{{if empty|<br>{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|<br>{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> 2vx9bwu7asfsla3ry702a5shqmcma5q 188039 188038 2026-04-19T11:38:15Z Kallmemel 14000 188039 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}{{#property:P65}}|{{if empty|<br>{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|<br>{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> 4neh4g9w9x1x7swopx0ttaeuh8ndif3 188040 188039 2026-04-19T11:39:36Z Kallmemel 14000 188040 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|<br>{{if empty|{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> 37id9g23gltc59ikjmn5lmdh1y2gdaj 188041 188040 2026-04-19T11:40:57Z Kallmemel 14000 188041 wikitext text/x-wiki {{Infobox generiek | bgcolor = whitesmoke | kop = {{{nomber|}}} | image = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{if empty|{{{descripcion|}}}|{{wikidata|qualifier|P18|P2096}}}} | otherimage = {{{imagen2|}}} | othercaption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{Afbeelding gewenst}} | head1_1 = {{var|{{{variante|}}}|Simbolo|Símbolo}}&nbsp; | item1_1 = {{if empty|{{#if:{{{simbolo|}}}|[[Fail:{{{simbolo|}}}|24px|Simbolo]]}}|{{#if:{{#property:P367}}|[[Fail:{{wikidata|property|raw|P367}}|24px]]}}}}{{#if:{{{simbolo|}}}{{#property:P367}}|{{#if:{{{simbolo2|}}}|, [[Fail:{{{simbolo2|}}}|24px|Simbolo]]}}}} | head1_2 = Tipo&nbsp; | item1_2 = {{if empty|{{{tipo|}}}|{{wikidata|property|P31}}}} | head1_3 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrimento|Deskubrimentu}}&nbsp; | item1_3 = {{if empty|{{{fecha_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P575}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P575}}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{fecha_descubri|}}}{{#property:P575}}|<br>{{if empty|{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}|{{if empty|{{{sitio_descubri|}}}|{{#if:{{#property:P65}}|{{nowrap|{{wikidata|property|linked|P65}}}}}}}}}} | head1_4 = {{var|{{{variante|}}}|Descubrido|Deskubridó}} | item1_4 = {{{descubrido|}}} | head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Metodo|Método}} | item1_5 = {{if empty|{{{metodo_descubri|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1046}}}} | head1_6 = {{var|{{{variante|}}}|Obheto Messier|Opheto Messier}}&nbsp; | item1_6 = {{if empty|{{#if:{{{messier|}}}|M{{{messier|}}}}}|{{#if:{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|multilingual|P528|P972}}|Messier object}}|{{wikidata|property|P528}}}}}} | head1_7 = New&nbsp;General&nbsp;Catalogue&nbsp; | item1_7 = {{#if:{{{ngc|}}}|NGC {{{ngc|}}}}} | head1_8 = [[Uranometria|Bayeraanduiding]] | item1_8 = {{{bayer|}}} | head1_9 = [[Flamsteed-aanduiding|Flamsteed{{shy}}aanduiding]] | item1_9 = {{{flamsteed|}}} | head2_1 = Vernoemd naar | item2_1 = {{{vernoemdnaar|}}} | head2_2 = Voorlopige aanduiding | item2_2 = {{{voorlopig|}}} | head2_3 = Overige aanduidingen | item2_3 = {{{overig|}}} | breed3 = {{#if:{{{exoplaneet|}}}|[[Exoplaneet|Planeten]]<br />{{{exoplaneet|}}} }} | kop4 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica fisico|Karakterístika fisiko}} | head4_1 = {{var|{{{variante|}}}|Edad|Edat}}&nbsp; | item4_1 = {{{edad|}}} | head4_2 = {{var|{{{variante|}}}|Satelite|Satelit}}&nbsp; | item4_2 = {{{cantidad_satelite|}}} | head4_3 = Strea | item4_3 = {{{cantidad_strea|}}} | head4_4 = Type [[progenitor]] | item4_4 = {{{typeprogenitor|}}} | head4_5 = {{#if:{{{typeprogenitor|}}}|Progenitor|[[Progenitor]]}} | item4_5 = {{{progenitor|}}} | head4_6 = Restant | item4_6 = {{{restant|}}} | head4_7 = [[B-V-kleurindex]] | item4_7 = {{{bvkleurindex|}}} | head4_8 = {{var|{{{variante|}}}|Omtrek|Sirkunferensia}}&nbsp; | item4_8 = {{{omtrek|}}} | head4_9 = Diameter&nbsp; | item4_9 = {{#if:{{{diameter|}}}|{{{diameter|}}}|{{#if:{{#property:P2386}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2386}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2386}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head4_10 = [[Roodverschuiving]] | item4_10 = {{{roodverschuiving|}}} | head4_11 = [[Radiële snelheid]] | item4_11 = {{#if:{{{radiëlesnelheid|}}}|{{{radiëlesnelheid}}} km/s}} | head5_1 = Afmeting | item5_1 = {{#if:{{{afmeting|}}}|{{{afmeting|}}}[[boogminuut|']]}} | head5_2 = Masa&nbsp; | item5_2 = {{{masa|}}} | head5_3 = {{var|{{{variante|}}}|Acelaracion di gravedad|Aselarasion di gravedat}}&nbsp; | item5_3 = {{#if:{{{gravedad|}}}|{{{gravedad|}}} m/s²|{{#if:{{#property:P7015}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P7015}}|nl}}&nbsp;m/s²}}}} | head5_4 = [[Ontsnappingssnelheid|Ontsnappings{{shy}}snelheid]] | item5_4 = {{#if:{{{ontsnappingssnelheid|}}}|{{{ontsnappingssnelheid|}}} km/s}} | head5_5 = Temperatura ({{var|{{{variante|}}}|superficie|superfisie}}) | item5_5 = {{#if:{{{temp_superficie|}}}|{{{temp_superficie|}}}|{{#if:{{#property:P2076}}|{{wikidata|properties|raw|qualifier|format=%q:&nbsp;%p|P2076|P1480}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|kelvin|K|{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2076}}|grado Selsio|[[Celsius|°C]]}}}}}}}} | head5_6 = {{var|{{{variante|}}}|Densidad|Densidat}} (ρ) | item5_6 = {{#if:{{{densidad|}}}|{{formatnum|{{{densidad|}}}|nl}}&nbsp;g/cm³|{{#if:{{#property:P2054}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2054}}|nl}}&nbsp;g/cm³}}}} | head5_7 = Periodo ({{var|{{{variante|}}}|rotacion|rotashon}}) | item5_7 = {{{periodo_rotacion|}}} | head5_8 = [[Spectraalklasse]] | item5_8 = {{{spectraalklasse|}}} | head5_9 = [[Lichtkracht]] | item5_9 = {{{lichtkracht|}}} | head5_10 = [[Magnitude|Absolute helderheid]] | item5_10 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|{{{abshelderheid|}}} mag}} | head5_11 = [[Albedo]] | item5_11 = {{#if:{{{albedo|}}}|{{{albedo|}}}%}} | head6_1 = [[Omwentelingsas|Hoek omwentelingsas]] | item6_1 = {{#if:{{{omwentelingsas|}}}|{{{omwentelingsas|}}}[[booggraad|°]]}} | head6_2 = Fysische samenstelling | item6_2 = {{{fyssamenstelling|}}} | head6_3 = Samenstelling kern | item6_3 = {{{samenstellingkern|}}} | head6_4 = [[Afplatting]] | item6_4 = {{{afplatting|}}} | head6_5 = [[Veranderlijke ster|Veranderlijk]] | item6_5 = {{{veranderlijk|}}} | kop7 = {{var|{{{variante|}}}|Caracteristica di orbita|Karakterístika di órbita}} | breed7 = {{#if:{{{afbeeldingbaan|}}}|[[Fail:{{{afbeeldingbaan}}}|{{Infobox/afbeeldingbreedte}}px|{{{onderschriftbaan|}}}]]{{#if:{{{onderschriftbaan|}}}|<br /><small>{{{onderschriftbaan|}}}</small>}}}} | head7_1 = Type | item7_1 = {{#if:{{{baantype|}}}|{{{baantype}}}|{{#if:{{#Property:P522}}|{{wikidata|property|linked|P522}}}}}} | head7_2 = {{var|{{{variante|}}}|Straal|Stral}} | item7_2 = {{{straal|}}} | head7_3 = {{#switch: {{{typeperifocus|}}}|perigeum|Perigeum=[[Perigeum]]|perihelium|Perihelium=[[Perihelium]]|[[Apside|Periapsis]]}} | item7_3 = {{{perifocus|}}} | head7_4 = {{#switch: {{{typeapofocus|}}}|apogeum|Apogeum=[[Apogeum]]|aphelium|Aphelium=[[Aphelium]]|[[Apside|Apoapsis]]}} | item7_4 = {{{apofocus|}}} | head7_5 = [[Apsidenlijn|Halve lange as]] (a) | item7_5 = {{{halvelangeas|}}} | head7_6 = {{var|{{{variante|}}}|[[Eksentrisidat (astronomia)|Excentricidad]]|[[Eksentrisidat (astronomia)|Eksentrisidat]]}} (e) | item7_6 = {{#if:{{{excentricidad|}}}|{{{excentricidad}}}|{{#if:{{#Property:P1096}}|{{wikidata|property|P1096}}}}}} | head7_7 = [[Lengte van de klimmende knoop|Lengte klimmende knoop]] (Ω) | item7_7 = {{{knoop|}}} | head7_8 = [[Argument van het periapsis]] (ω) | item7_8 = {{#if:{{{argumentperi|}}}|{{{argumentperi|}}}°}} | head7_9 = Middelbare anomalie (M) | item7_9 = {{{anomalie|}}} | head8_1 = [[Lengte (meetkunde)|Lengte]] (L) | item8_1 = {{{lengte|}}} | head8_2 = [[Periodo di revolushon (astronomia)|Periodo]] (P)&nbsp; | item8_2 = {{#if:{{{periodo|}}}|{{{periodo}}}|{{#if:{{#Property:P2146}}|{{wikidata|property|linked|P2146}}}}}} | head8_3 = Dagelijkse beweging (n) | item8_3 = {{{beweging|}}} | head8_4 = {{var|{{{variante|}}}|Inclinacion|Inklinashon}} (i) | item8_4 = {{#if:{{{inclinacion|}}}|{{{inclinacion}}}°|{{#if:{{#Property: P2045}}|{{wikidata|property|P2045}}°}}}} | kop9 = Data di {{var|{{{variante|}}}|observacion|opservashon}} {{{waarneming|}}} | head9_1 = [[Epoche (astronomie)|Standaardepoche]] | item9_1 = {{#if:{{{epoche|}}}|J{{{epoche|}}}}} | head9_2 = [[Rechte klimming]] | item9_2 = {{{rechteklimming|}}} | head9_3 = [[Declinatie (astronomie)|Declinatie]] | item9_3 = {{{declinatie|}}} | head9_4 = [[Coördinatenstelsel#Lijst van coördinatenstelsels in de astronomie|Galactische coördinaten]] | item9_4 = {{{gcoord|}}} | head9_5 = [[Sterrenstelsel]] | item9_5 = {{{sterrenstelsel|}}} | head9_6 = [[Sterrenbeeld]] | item9_6 = {{#if:{{{sterrenbeeld|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{sterrenbeeld|}}}}}}} | head9_7 = [[Radiant]] | item9_7 = {{#if:{{{radiant|}}}|{{Infobox hemellichaam/Sterrenbeeld|id={{{radiant|}}}}}}} | head9_8 = [[Eigenbeweging]] (μ) | item9_8 = {{{eigenbeweging|}}} | head9_9 = {{#if:{{{abshelderheid|}}}|Schijnbare helderheid|[[Magnitude|Schijnbare helderheid]]}} | item9_9 = {{#if:{{{schhelderheid|}}}|{{{schhelderheid|}}} mag}} | head9_10 = {{nowrap|{{var|{{{variante|}}}|Distancia|Distansia}}&nbsp;{{#if:{{{distancia|{{#property:P2583}}}}}|for di {{{distancia_fordi|[[Tera (planeta)|Tera]]}}}}}}}&nbsp; | item9_10 = {{if empty|{{{distancia|}}}|{{#if:{{#property:P2583}}|{{formatnum|{{wikidata|property|raw|P2583}}|nl}}&nbsp;{{#ifeq:{{wikidata|property|unit|P2583}}|kilometer|[[kilometer|km]]}}}}}} | head9_11 = {{nowrap|Distancia {{#if:{{{distancia_fordi2|}}}|for di {{{distancia_fordi2|}}}}}}}&nbsp; | item9_11 = {{{distancia2|}}} | headA_1 = [[Dubbelster|Meervoudig]] | itemA_1 = {{{meervoudig|}}} | kopB = {{var|{{{variante|}}}|Atmosfeer|Atmosfer}} | headB_1 = {{var|{{{variante|}}}|Presion|Preshon}}&nbsp; | itemB_1 = {{#if:{{{presion_atm|}}}|{{{presion_atm|}}}&nbsp;hPa}} | headB_2 = {{var|{{{variante|}}}|Composicion|Komposishon}}&nbsp; | itemB_2 = {{{composicion_atm|}}} | headB_3 = Temperatuur | itemB_3 = {{#if:{{{atmtemperatuur|}}}|{{{atmtemperatuur|}}} K}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}} | other0 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba[[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox obheto celestial/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}<noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|obheto celestial]]</noinclude> 1u29sziw3go9xw4lkyaoqs6dbvxqxgk 10 13380 188034 187209 2026-04-19T10:38:35Z Kallmemel 14000 188034 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{utilisa Wikidata|P18|P31|P367|P373|P528|P575|P972|P1046|P2045|P2054|P2076|P2096|P2146|P2583}} {{den proceso|datum=09-2025}} <!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata --> == Uso == {{Infobox obheto celestial | nomber =nomber | imagen = | descripcion = | imagen2 = | descripcion2 = | simbolo = | tipo =tipo | fecha_descubri =fecha_descubri | sitio_descubri =sitio_descubri | descubrido =descubrido | metodo_descubri =metodo_descubri | messier =messier | edad =edad | cantidad_satelite =cantidad_satelite | cantidad_strea =cantidad_strea | omtrek =omtrek | diameter =diameter | masa =masa | gravedad =gravedad | temp_superficie =temp_superficie | densidad =densidad | periodo_rotacion=periodo_rotacion | albedo =albedo | periodo =periodo | inclinacion =inclinacion | distancia =distancia | distancia_fordi =distancia_fordi | distancia2 =distancia2 | distancia_fordi2 =distancia_fordi2 | presion_atm =presion_atm | composicion_atm =composicion_atm | atmtemperatuur =atmtemperatuur }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;">{{Infobox obheto celestial | nomber = | imagen = | descripcion = | imagen2 = | descripcion2 = | simbolo = | tipo = | fecha_descubri = | sitio_descubri = | descubrido = | metodo_descubri = | messier = | edad = | cantidad_satelite = | cantidad_strea = | omtrek = | diameter = | masa = | gravedad = | temp_superficie = | densidad = | periodo_rotacion = | albedo = | periodo = | inclinacion = | distancia = | distancia_fordi = | distancia2 = | distancia_fordi2 = | presion_atm = | composicion_atm = | atmtemperatuur = }} </syntaxhighlight> <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata --> }}</includeonly> <templatedata> { "params": {}, "format": "block" } </templatedata> 76pmqns6l8t0bws37e0gkvh97slozs2 0 13801 187969 187448 2026-04-18T14:50:37Z Kallmemel 14000 /* Ehèmpel */ 187969 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image | image1 = Astronomical unit.png | caption1 = E liña greis ta indiká e distansia entre [[Tera (planeta)|Tera]] i [[Luna]] ku un distansia promedio di 1 unidat astronómiko. | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} }} E '''unidat astronómiko''' (abreviá UA òf ua) ta un distansia ku ta kasi igual na e distansia promedio entre [[Tera (planeta)|Tera]] i [[Solo]], mas o ménos 149,6 mion [[kilometer]]. Desde sèptèmber 2012, e unidat astronómiko a wòrdu definí komo eksaktamente 149 597 870 700 meter. E definishon aki ta basá riba midimentu for di 2009. Den astronomia, e UA ta wòrdu usá pa representa klaramente distansianan den e [[sistema solar]] y mas aleu, dor di relashoná nan ku e órbita di Tera rònt di Solo. Pa aplikashonnan ku ta rekerí presishon, manera den biahe espasial interplanetario, e deskripshon "distansia promedio di Tera-Solo" no ta sufisientemente presis. E órbita di Tera ta kambia gradualmente bou di influensia di e gravedat di otro planetanan. Komo resultado e distansia promedio di Tera-Solo ta mas o ménos 16 kilometer mas grandi ku un unidat astronómiko, i e distansia aki ta oumenta ku mas o ménos 15 centimeter pa aña. Ademas, e órbita di Tera no ta un sírkulo sino un elíptiko, loke ta nifiká ku e distansia entre Tera i Solo ta varia durante e aña. Pa e motibunan aki, e unidat astronómiko den astronomia a wòrdu definí diferente di 1976 en adelante, prinsipalmente via Kepler su di tres lei. Esaki tabata basá riba un opheto imaginario ku un masa negligente chikitu ku ta move den un órbita sirkular rònt di Solo. E velosidat angular di un órbita asina ta depende di e stral di órbita. Ora e velosidat angular ta eksaktamente <math>k=0,017 202 098 95</math> radial pa dia, pa definishon e órbita tin un stral di 1 UA. Na sèptèmber 2012, e definishon dinámiko aki a wòrdu bandoná i remplasá pa un distansia fiho i sin kambio. Otro unidatnan komunmente usá pa distansianan grandi den astronomia ta e [[Aña lus|aña-lus]] i parsec. == Ehèmpel == * [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] ta un promedio di 39,5 UA for di Solo. * [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]] ta mas o ménos 5,2 UA for di Solo. * [[Luna]] ta mas o ménos 0,0027 UA for di Tera. === Kombershon === * 1 UA = 149 597 870 700 meter * 1 UA = 8,317 minüt-lus * 1 UA = 499 seconde-lus * 1 [[Aña lus|aña-lus]] = 63 241 UA * 1 parsec = 206 265 UA {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia |idioma=nl |titel=Astronomische eenheid |oldid=69810068}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] be9oyul5yvfd4ckc2yeu6hexym6vyo7 0 14257 187970 186978 2026-04-18T14:51:12Z Kallmemel 14000 /* Structura */ wikilink 187970 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Sistema solar''' ta e sistema planetario cu ta consisti di [[Solo]] y e curpanan celestial mara na dje pa medio di [[Gravedat|gravedad]].<ref name="l783">{{citeer web | auteur=Michael Boulter | taal=de | titel=SOLAR SYSTEM Definition und Bedeutung | werk=Collins Englisch Wörterbuch | datum=2025-07-07 | url=https://www.collinsdictionary.com/de/worterbuch/englisch/solar-system }}</ref><ref name="n787">{{cite web | title=Features of our Solar System guide for KS3 physics students | website=BBC Bitesize | date=June 6, 2022 | url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/zxyw7yc | access-date=}}</ref> Solo ta un strea di secuencia principal di tipo G2 (G2V), cu un diameter di mas o menos 1,39 miyon kilometer. E masa solar ta conta pa aproximadamente 99,86% di e masa total di sistema solar, loke ta haci cu tur otro curpa ta orbita rond dje. Sistema solar ta contene ocho planeta, cinco planeta enano, mas cu 1,2 miyon asteroide conoci, mas cu 700 luna di planeta, y miles di cometa conoci. Mayoria di e obhetonan aki ta sigui orbitanan eliptico rond di Solo, cu un inclinacion chikito relaciona cu e plano eliptico. Entre e planetanan tin materia interplanetario, manera polvo y particulanan di gas. E limite externo di sistema solar ta defini pa e heliopausa, e frontera di heliosfera, situa na aproximadamente 120 [[Unidat astronómiko|UA]] (alrededor di 16,6 ora luz) for di Solo. == Structura == E sistema solar por wordo dividi den varios parti principal: [[File:Zonnestelsel 108.540au.png|thumb|250px|Sistema solar mira for di un distancia di 108.540 UA for di [[Solo]].]] * sistema solar interno: cu ta inclui planetanan terestre; [[Merkurio (planeta)|Mercurio]], [[Venus (planeta)|Venus]], [[Tera (planeta)|Tera]] y [[Mars (planeta)|Mars]] * faha di asteroide: un region entre Mars y [[Yùpitèr (planeta)|Jupiter]] cu ta contene hopi asteroide. * sistema solar externo: cu ta inclui e gigantenan di gas y ijs; Jupiter, Saturno, [[Uránùs (planeta)|Urano]] y [[Neptuno (planeta)|Neptuno]]. * region trans-neptuniano: inclui Faha di Kuiper, unda hopi planeta enano y cometa ta origena. * Nubia di Oort: un region hipotetico hopi leu for di Solo, considera como fuente di cometanan di duracion largo. Entre planetanan enano mas conoci tin [[Pluto (planeta enano)|Pluto]], Ceres, Eris, Haumea y Makemake. == Formacion y evolucion == {{multiple image | total_width = | align = right | direction = horizontal | image1 = Solar system orrery inner planets.gif | caption1 = Animacion di planetanan interno: cada cuadro ta representá 2 dia di movecion. | image2 = Solar system orrery outer planets.gif | caption2 = Animacion di planetanan externo: 100 biaha mas lihe cu e animacion di planeta interno. | caption_align = center }} E sistema solar a forma por lo menos 4.568 biyon aña pasá for di un colapso gravitacional di un region cu un nubia molecular grandi.<ref name="Arizona">{{Cite web |last=Zabludoff |first=Ann |title= Lecture 13: The Nebular Theory of the origin of the Solar System |url=http://atropos.as.arizona.edu/aiz/teaching/nats102/mario/solar_system.html |url-status=live |access-date=27 December 2006 |website=NATS 102: The Physical Universe |publisher=University of Arizona}}</ref> E nubia inicial tabata consisti principalmente di [[Hidrógeno|hidrogeno]] y [[helium]], cu cantidadnan chikito di elementonan mas pisa, fuciona door di strea generacionnan previo.<ref name=":3">{{Cite web|last=Irvine |first=W. M. |date=1983 |title= The chemical composition of the pre-solar nebula |volume=1 |pages=3 |bibcode= 1983coex....1....3I |book-title=Cometary exploration; Proceedings of the International Conference}}</ref> Ora e nubia a cuminsa collapse, el a forma un disco rotacional (protoplanetario) cu un protostrea cayente y denso den su centro. Den e disco aki, particulanan a clompi hunto y forma planetesimal cu despues a crea e planetanan, algun luna y otro curpanan celestial. Solo a cuminsa briya ora cu fusion nuclear a inicia den su nucleo. Despues di degradacion di e disco protoplanetario, e modelo Nice a ropone cu interaccionnan di gravedad entre planetesimal y gigantenan di gas a zorg cu e planetanan a mirga pa diferente orbita. E proceso aki a causa un periodo di instabilidad dynamico den sistema solar, caminda planetesimal a wordo plama, y gigantenan di gas a migra nan orbita actual. Segun hypotesis ''Grand Tack'', e migracion final di Jupiter pa mas paden di sistema solar a influencia e distribucion pa cu faha di asteroide. E ta accepta cu e evento aki a contribui na e Late Heavy Bombardment (LHB, "Bombardeo Intenso Laat") di planetanan interno. Awe, e sistema solar ta den un estado relativamente stabiel cu ta evoluciona pocopoco door di orbitanan isola, mara door di gravedad cu e orbita rond di Solo. Aunke sistema solar ta bastante stabiel pa biyones di aña, e ta tecnicamente caotico, y eventualmente lo desorganisa. == Observacion y estudio == E estudio di e sistema solar ta forma parti di astronomia y planetologia. Danki na telescop moderno y misionnan espasial, manera Voyager 1 y Voyager 2, [[Siensia|ciencia]] a haya mas comprondemento di e structura y limite di e sistema solar. == Mira tambe == * [[Planeta clasico]] * [[Planeta gigante]] {{Appendix}} [[Kategoria:Astronomia]] 6olnnk38e1i04ulw26pair9wip88ryj 0 14260 187968 187416 2026-04-18T14:50:16Z Kallmemel 14000 wikilink 187968 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{multiple image |image1=Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg |caption1=''Integrity'' (nave espasial Orion di [[NASA]]) ta aserká Luna durante mishon di [[Artemis II]]. |image2=Ida-approach.gif |caption2=''Galileo'' su pasahe aereo di asteroide ''243 Ida''. |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Pasahe aereo''' ([[ingles]]: ''flyby'') ta un operashon astronóutiko den kua un nave espasial ta pasa serka di un orbe, manera planeta, luna, of kometa sin bai den órbita.<ref name=":0" /> E orbe aki mayoria bes ta un blanku pa ku un mishon di eksplorashon espasial, i tambe por funshona komo fuente di asistensia di gravedat pa slengu e nave den direkshon di un otro blanku, e maniobra aki ta konosí komo un ''swing-by''. E término tambe ta wòrdu usá pa deskribí e pasamentu di orbenan kant'i [[Tera (planeta)|Tera]], manera di asteroide. Parameternan importante ta tempu i e distansia di proksimashon mas aserka. Pasahe aereo ta wòrdu konsiderá un método ekonomikamente efektivo i ku riesgo relativamente abou pa eksplorá espasio i kolektá dato i imáhennan di un orbe, kompará ku módulonan tipo ''orbiter'' i ''[[Lander (astronóutiko)|lander]]''.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.space-glossary.com/cms/glossary/15-glossary-f/2225-flyby.html|titel=Flyby|bezochtdatum=2026-04-08|werk=www.space-glossary.com}}</ref> [[Fail:Animation of Cassini trajectory around Saturn.gif|thumb|Trayektorio di Cassini rònt di Saturno<br>{{legend|magenta|''Cassini''}}{{legend|Lime|Saturno}}{{legend|OrangeRed|Enceladus}}{{legend|Gold|Titan}}{{legend|Cyan|Iapetus}}|left]]Un ehèmpel di un pasahe aereo ta e mishon ''Cassini-Huygens'', lansa na 1997, ku a orbitá Saturno for di aña 2004 pa 2017. El a hasi numeroso pasahe aereo di e lunanan, inkluso Titan. Su promé buelo di Titan a tuma lugá na òktober 2004. Cassini a logra pasahenan aereo di e lunanan di Saturno na vários distansia. En total, el a kumpli 126 pasahe aereo di Titan. E ùltimo pasahe aereo di serka tabata dia 22 di aprel 2017, poko promé ku e sonda espasial a wòrdu retirá. Otro ehèmpel di mishonnan pasahe aereo ta inkluí:<ref name=":0" /> * ''Mariner 2'', e promé sonda espasial ku a bula pasa [[Venus (planeta)|Venus]] na 1962. * ''Pioneer 10'' i ''11'', e promé sonda espasial ku a bula pasa [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]] i su lunanan den añanan 1970. * ''Vogager 1'' i ''2'', a bula pasa Jupiter, Saturno, Uránùs i Neptuno den añanan 1970 i 1980. * ''Galileo'', a bula pasa Jupiter i su lunanana múltiple biaha den añanan 1990. * ''New Horizons'', a bula pasa [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] na 2015. * ''Hayabusa2'', a bula asteroide ''Ryugu'' na 2018 i kolektá muestra promé ku a regresá Tera. {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Flyby (spaceflight)|oldid=1347746240}} {{References}} }} [[Kategoria:Astronóutiko]] apnsug1ynjldpf55efggb0jduhjvvbs 187999 187968 2026-04-18T17:29:05Z Kallmemel 14000 187999 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{multiple image |image1=Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg |caption1=''Integrity'' (nave espasial Orion di [[NASA]]) ta aserká Luna durante mishon di [[Artemis II]]. |image2=Ida-approach.gif |caption2=''Galileo'' su pasahe aereo di asteroide ''243 Ida''. |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Pasahe aereo''' ([[ingles]]: ''flyby'', literalmente "(bula) pasa") ta un operashon astronóutiko den kua un nave espasial ta pasa serka di un orbe, manera planeta, luna, of kometa sin bai den órbita.<ref name=":0" /> E orbe aki mayoria bes ta un blanku pa ku un mishon di eksplorashon espasial, i tambe por funshona komo fuente di asistensia di gravedat pa slengu e nave den direkshon di un otro blanku, e maniobra aki ta konosí komo un ''swing-by''. E término tambe ta wòrdu usá pa deskribí e pasamentu di orbenan kant'i [[Tera (planeta)|Tera]], manera di asteroide. Parameternan importante ta tempu i e distansia di proksimashon mas aserka. Pasahe aereo ta wòrdu konsiderá un método ekonomikamente efektivo i ku riesgo relativamente abou pa eksplorá espasio i kolektá dato i imáhennan di un orbe, kompará ku módulonan tipo ''orbiter'' i ''[[Lander (astronóutiko)|lander]]''.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.space-glossary.com/cms/glossary/15-glossary-f/2225-flyby.html|titel=Flyby|bezochtdatum=2026-04-08|werk=www.space-glossary.com}}</ref> [[Fail:Animation of Cassini trajectory around Saturn.gif|thumb|Trayektorio di Cassini rònt di Saturno<br>{{legend|magenta|''Cassini''}}{{legend|Lime|Saturno}}{{legend|OrangeRed|Enceladus}}{{legend|Gold|Titan}}{{legend|Cyan|Iapetus}}|left]]Un ehèmpel di un pasahe aereo ta e mishon ''Cassini-Huygens'', lansa na 1997, ku a orbitá Saturno for di aña 2004 pa 2017. El a hasi numeroso pasahe aereo di e lunanan, inkluso Titan. Su promé buelo di Titan a tuma lugá na òktober 2004. Cassini a logra pasahenan aereo di e lunanan di Saturno na vários distansia. En total, el a kumpli 126 pasahe aereo di Titan. E ùltimo pasahe aereo di serka tabata dia 22 di aprel 2017, poko promé ku e sonda espasial a wòrdu retirá. Otro ehèmpel di mishonnan pasahe aereo ta inkluí:<ref name=":0" /> * ''Mariner 2'', e promé sonda espasial ku a bula pasa [[Venus (planeta)|Venus]] na 1962. * ''Pioneer 10'' i ''11'', e promé sonda espasial ku a bula pasa [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]] i su lunanan den añanan 1970. * ''Vogager 1'' i ''2'', a bula pasa Jupiter, Saturno, Uránùs i Neptuno den añanan 1970 i 1980. * ''Galileo'', a bula pasa Jupiter i su lunanana múltiple biaha den añanan 1990. * ''New Horizons'', a bula pasa [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] na 2015. * ''Hayabusa2'', a bula asteroide ''Ryugu'' na 2018 i kolektá muestra promé ku a regresá Tera. {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Flyby (spaceflight)|oldid=1347746240}} {{References}} }} [[Kategoria:Astronóutiko]] 9m9t1ebp1aq85ibp22ksdrxhzc7g96r 0 14272 187941 187933 2026-04-18T12:49:34Z Kallmemel 14000 /* Rotashon */ 187941 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E inklinashon di as ta 28,32°, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 39lrn3tghxp4vnabwnnrbcg2fj4r44l 187942 187941 2026-04-18T12:52:51Z Kallmemel 14000 /* Rotashon */ 187942 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E inklinashon di as ta 28,32°, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 388foj2z2nft4p4useb3100g13xccgk 187943 187942 2026-04-18T12:55:58Z Kallmemel 14000 /* Rotashon */ 187943 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs tainkliná ku 28,32° relativamente ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] d2srw3o1c5che7m3bzuxhcc7qa2naf0 187944 187943 2026-04-18T12:56:08Z Kallmemel 14000 /* Rotashon */ 187944 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativamente ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] j9zvbzqj0ip2eh4az49h6f5n43pu2at 187945 187944 2026-04-18T12:56:27Z Kallmemel 14000 /* Rotashon */ 187945 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 0wmk2g70sz1xfai8hfb9td3lhlj4tsc 187946 187945 2026-04-18T13:07:17Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187946 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs , a pasa e mas resien for di 1979 pa 1999. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 0e7afj5th0wmhv1zfwhewb8tdcofmdd 187947 187946 2026-04-18T13:10:50Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187947 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == Nèptünùs ta konta [[Luna di Nèptünùs|16 luna]]. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 080dxfmf4dex23vy0ujlu307n7a77de 187949 187947 2026-04-18T13:17:48Z Kallmemel 14000 /* Satelit natural */ 187949 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários dios inferior di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] kbtj72eq6mians3ezh07jakui7d5qac 187950 187949 2026-04-18T13:19:22Z Kallmemel 14000 /* Satelit natural */ 187950 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] kdvjg4mnhpivqezjk9apt40u9brft03 187952 187950 2026-04-18T13:25:43Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187952 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E repitishon di patronchi aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 7lzgkapp2ow9wr48xptko56popb3vtz 187953 187952 2026-04-18T13:27:22Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187953 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid su eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] qzq06xg6qbxk0guiistjhehbf5ianod 187954 187953 2026-04-18T13:41:38Z Kallmemel 14000 /* Satelit natural */ 187954 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 1p1e5jja5txwnpktw7369e5v3f0me6d 187956 187954 2026-04-18T13:55:07Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187956 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos (resonansia 2:3). E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] dwjklqyy9i88egog92vppzznfcscz7o 187957 187956 2026-04-18T13:56:06Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187957 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos (resonansia 3:2). E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] fu9t13ht62sc2zx2np8y69lfx6hmrh7 187959 187957 2026-04-18T13:59:05Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187959 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 4gf6e3ktmjikfqlujx8fnz215lesy9t 187960 187959 2026-04-18T13:59:25Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187960 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] iuhq56a0rygltqzv8nev9j0801aboye 187961 187960 2026-04-18T13:59:45Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 187961 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano Pluto. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] h2h82xiialcymecc9pzvclnx7jomswk 187967 187961 2026-04-18T14:49:26Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ wikilink 187967 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i opservashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 77dmh4t49zmfy70d2i76plp198z3jri 188019 187967 2026-04-19T09:00:20Z Kallmemel 14000 /* Òrbita i opservashon */ 188019 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] mj5o73t6eiva0gze4680bf5vl3woulb 188020 188019 2026-04-19T09:11:30Z Kallmemel 14000 188020 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Galle, ku a proponí e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 15gjavc1i6pv84lkfx300m4esl65dmw 188021 188020 2026-04-19T09:23:41Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188021 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Galle, ku a proponí e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nòmbra pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] makdvf11lco9uigkrjog4hxd8nyxn5a 188022 188021 2026-04-19T09:25:16Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188022 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nòmbra pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] pyja5xm0cdhw8b5gtm3f6oash23dcgy 188023 188022 2026-04-19T09:27:05Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188023 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] c2ic98gkwv3w2h5m2o0qzxkboexofoi 188024 188023 2026-04-19T09:29:11Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188024 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=William Herschel |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber Nèptünùs. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] l8mgzqo2ypvgeatbhlx2sv9iv97nh2n 188025 188024 2026-04-19T09:30:58Z Kallmemel 14000 188025 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber Nèptünùs. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] azcsxu9dc0j0pjjgvc3hgh8qs9b8p27 188026 188025 2026-04-19T09:40:58Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188026 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber Nèptünùs. Den òktober di 1846, ku sosten di François Arago, el a purba di duna e planeta su nòmber (Le Verrier). E proposishon aki a topa ku opisishon fuerte pafó di Fransia. Álmanaknan franses a introdusí rapidamente e nòmber ''Herschel'' pa Uránùs, na e deskubridó William Herschel, i ''Leverrier'' pa e planeta nobo. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 0dlvw7y71ip82j5t7g0snbyxpf412rs 188027 188026 2026-04-19T09:41:59Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188027 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber ''Nèptünùs''. Den òktober di 1846, ku sosten di François Arago, el a purba di duna e planeta su nòmber (''Le Verrier''). E proposishon aki a topa ku opisishon fuerte pafó di Fransia. Álmanaknan franses a introdusí rapidamente e nòmber ''Herschel'' pa Uránùs, na e deskubridó William Herschel, i ''Leverrier'' pa e planeta nobo. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] ew9wp08vcj6iziajkeh6uy8fev3kgoo 188028 188027 2026-04-19T09:42:24Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188028 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber ''Nèptünùs''. Den òktober di 1846, ku sosten di François Arago, el a purba di duna e planeta su nòmber (''Le Verrier''). E proposishon aki a topa ku resistensia fuerte pafó di Fransia. Álmanaknan franses a introdusí rapidamente e nòmber ''Herschel'' pa Uránùs, na e deskubridó William Herschel, i ''Leverrier'' pa e planeta nobo. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nombramentu di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan klásiko. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] ix2y8lcgbpksh25j9fh8ntu8hetnjpa 188029 188028 2026-04-19T09:51:54Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ 188029 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber ''Nèptünùs''. Den òktober di 1846, ku sosten di François Arago, el a purba di duna e planeta su nòmber (''Le Verrier''). E proposishon aki a topa ku resistensia fuerte pafó di Fransia. Álmanaknan franses a introdusí rapidamente e nòmber ''Herschel'' pa Uránùs, na e deskubridó William Herschel, i ''Leverrier'' pa e planeta nobo. Friedrich Georg Wilhelm von Struve a sostené e nòmber Nèptünùs públikamente riba 29 di desèmber 1846, pa e koló di e planeta opserva dor di un teleskop. Pronto, Nèptünùs a bira e nòmber internashonalmente aseptá. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nomenklatura di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan den mitologia griego i romano. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera. === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 5p59n37hcglzdxyxwiwl7fcf90z6elr 188030 188029 2026-04-19T09:57:57Z Kallmemel 14000 188030 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber ''Nèptünùs''. Den òktober di 1846, ku sosten di François Arago, el a purba di duna e planeta su nòmber (''Le Verrier''). E proposishon aki a topa ku resistensia fuerte pafó di Fransia. Álmanaknan franses a introdusí rapidamente e nòmber ''Herschel'' pa Uránùs, na e deskubridó William Herschel, i ''Leverrier'' pa e planeta nobo. Friedrich Georg Wilhelm von Struve a sostené e nòmber Nèptünùs públikamente riba 29 di desèmber 1846, pa e koló di e planeta opserva dor di un teleskop. Pronto, Nèptünùs a bira e nòmber internashonalmente aseptá. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nomenklatura di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan den mitologia griego i romano. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon di tamaño pa ku Tera i Nèptünùs]] === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora. === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] t5xwas4g70zxn4g5k8qbz38g8ykvjje 188031 188030 2026-04-19T10:00:58Z Kallmemel 14000 /* Renchi planetario */ 188031 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber= Nèptünùs |imagen=Neptune Voyager2 color calibrated.png |descripcion=Nèptünùs kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2'' dia 25 di ougùstùs 1989 |simbolo2=Neptune monogram (fixed width).svg |tipo=planeta<br>(gigante di eis) |descubrido=Johann Galle<br>Urbain Le Verrier<br>John Couch Adams |cantidad_satelite=[[Luna di Nèptünùs|16]] |diameter=49.528 [[kilometer|km]]<br>(≈3,9 x Tera) |temp_superficie=-201 [[Celsius|°C]] (72 K)<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/18707-uranus-temperature.html |titel=What is the Temperature of Uranus? |achternaam=Tillman |voornaam=Nola Taylor |datum=2022-02-09 |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=Space |taal=en}}</ref> |masa={{nowrap|1,024092×10²⁶ kg<ref>{{Citeer web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |titel=Planetary Physical Parameters |bezochtdatum=2026-04-12 |werk=ssd.jpl.nasa.gov}}</ref>}}<br>(≈17 x Tera) |periodo=60.195 [[dia]]<br>(164,8 aña) |distancia=4,3x10⁹ [[kilometer|km]] |distancia2=4,498×10⁹ [[kilometer|km]]<br>(30,06 [[Unidat astronómiko|UA]]) |distancia_fordi2=[[Solo]] }} '''Nèptünùs''' ta e di ocho planeta i esun mas leu for di [[Solo]]. Nèptünùs ta di kuater planeta mas grandi kua diameter, di tres mas masivo, i esun mas denso di [[planeta gigante|planetanan gigante]]. Meskos ku [[Urano (planeta)|Uránùs]], Nèptünùs ta wòrdu klasifiká komo un gigante di eis, pero mas chikitu i denso. Nèptünùs ta konsistí prinsipalmente di gas i líkido, dor di esei su superfisie no ta sòlido i indifiní. == Nomber == Un poko despues di su deskubrimentu, Nèptünùs tabata wòrdu referí simplemente komo "e planeta eksterior di Uránùs" òf komo "Le Verrier su planeta". E promé sugerensia pa un nòmber a bin di Johann Gottfried Galle, ku a proponé e nòmber ''Janus''. Na Inglatera, James Chalis a proponé e nòmber ''Oceanus''. Urbain Le Verrier, kende a reklamá su derecho di nombra su deskubrimentu, a proponé e nòmber ''Nèptünùs''. Den òktober di 1846, ku sosten di François Arago, el a purba di duna e planeta su nòmber (''Le Verrier''). E proposishon aki a topa ku resistensia fuerte pafó di Fransia. Álmanaknan franses a introdusí rapidamente e nòmber ''Herschel'' pa Uránùs, na e deskubridó William Herschel, i ''Leverrier'' pa e planeta nobo. Friedrich Georg Wilhelm von Struve a sostené e nòmber Nèptünùs públikamente riba 29 di desèmber 1846, pa e koló di e planeta opserva dor di un teleskop. Pronto, Nèptünùs a bira e nòmber internashonalmente aseptá. E planeta ta karga nòmber di dios romano di laman, ku ta identifiká ku dios griego Poseidon, i ta wòrdu representá ku símbolo astronómiko ([[fail:Neptune symbol (fixed width).svg]]) di Nèptünùs su tridente.{{Efn|Un di dos símbolo arkaiko, ku nunka a wòrdu usa pafó di [[Fransia]], ta un monogram "LV" ([[fail:Neptune monogram (fixed width).svg]]) pa ''Le Verrier'', análogo ku monogram "H" ([[fail:Uranus monogram (fixed width).svg]]) pa [[Uránùs (planeta)|Uránùs]].}} E adopshon di un nòmber mitológiko tabata konsistente ku nomenklatura di otro planetanan, ku tambe tabata nombrá pa deidatnan den mitologia griego i romano. == Katakterístika físiko == Nèptünùs tin un masa di 1,024 x 10²⁶ kg, su masa ta mas o ménos 17 biá mas masivo ku Tera, i mas o ménos 1/19 masa di [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]]. E gravedat superfisial ta 11,27 m/s², kua ta rònt di 1,15 be di Tera. Nèptünùs su stral ekueteriano ta 24.764 kilometer, kasi kuater be di Tera.[[Fail:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb|Komparashon pa ku tamaño di [[Tera (planeta)|Tera]] i Nèptünùs]] === Rotashon === E as di Nèptünùs ta inkliná ku 28,32° relativo ku e plano di òrbita rònt di Solo, kua ta similar ku e inklinashon di [[Tera (planeta)|Tera]] (23°) i [[Mars (planeta)|Mars]] (25°). Komo resultado, Nèptünùs ta eksperensia kambio di temporada similar ku esun nan di Tera. E [[Periodo di revolushon (astronomia)|periodo largu di revolushon]] di Nèptünùs ta nifiká ku kada temporada ta dura 40 aña. Un dia (periodo di rotashon) ta dura mas o ménos 16 ora. === Renchi planetario === Nèptünùs tin un renchi planetario, aunke un ménos supstansial ku di [[Saturno (planeta)|Saturno]] i Uránùs. E sistema di renchi a wòrdu detektá den 1968 pa un tim dirigí dor di Edward Guinan. E sistema ta konsistí di tres renchi prinsipal; esta, Adams (63.000 km for di sentro di Nèptünùs), Le Verrier (53.000 km ), i esun mas bago, Galle (42.000 km).[[Fail:New Webb Image Captures Clearest View of Neptune’s Rings in Decades.png|thumb|Renchi planetario di Nèptünùs opserva den ínfrakòrá dor di teleskop espasial James Webb (2022).]]Opservashon di opservatorionan a mustra ku renchinan di Nèptünùs ta mas instabil ku a kere anteriormente. Na 2002 i 2003, imágen kapturá dor di opservatorio W.M. Keck ta indiká dekadensha den renchinan kompará ku imágen kapturá dor di sonda espasial ''Voyager 2''. == Òrbita i rotashon == Nèptünùs ta kompletá un revolushon rònt di Solo kada pasa 164,8 aña na un distansia promedio di 30 [[Unidat astronómiko|UA]] (≈ 4,5 bion kilometer). E distansia mas serka di Solo (''periapsis'') ta mas o ménos 29,81 UA, i distansia mas leu (''apoapsis'') ta mas o ménos 30,31 UA. Nèptünùs su [[eksentrisidat (astronomia)|eksentrisidat]] ta 0,008678, loke ta hasi'e e di dos planeta den [[sistema solar]] ku un òrbita mas sirkular, despues di [[Venus (planeta)|Venus]]. E òrbita di Nèptünùs ta inkliná pa 1,77 grado. Tin biaha Nèptünùs ta asta mas leu for di Solo ku planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]]. Pluto su òrbita ta sumamente ekséntriko, su òrbita den forma oval ta tres'é paden Nèptünùs su òrbita pa un periodo di 20 aña, kada 248 aña. E bòltumentu aki, kaminda Pluto ta mas serka di Solo ku Nèptünùs, a pasa resientemente for di 1979 pa 1999. Pluto no lo bòts den Nèptünùs, pasobra Pluto ta den un resonansia 3:2 ku Nèptünùs, esaki ta nifiká ku pa kada tres revolushon di Nèptünùs rònt di Solo, Pluto ta hasí dos. E patronchi repetitivo aki ta prevení aserkamentu di e dos orbe. == Opservashon == Nèptünùs ta muchu bago pa por wòrdu mirá ku wowo, su klase di magnitut ta aktualmente den rango di 7,67 pa 7,89 ku un promedio di 7,78. E ta e úniko planeta den sistema solar ku su eksistensia i posishon a wòrdu pronustiká na promé instante matemátikamente, en bes di deskubrí pa medio di opservashon direkto. E planeta a wòrdu opserva ku teleskop riba dia 23 di sèptèmber 1846 dor di astrónomo aleman, Johann Gottfried Galle, serka di e lokashon pronustiká. Opservashon detayá a bira posibel ku teleskopnan avansá, manera teleskop espasial Hubble i opservatorionan riba tera ku ta hasi uso di óptika adaptivo. E sonda espasial ''Voyager 2'' ta keda e úniko mishon ku un [[pasahe aereo]] riba dia 25 di ougùstùs 1989. == Satelit natural == {{Wak articulo|Página prinsipal: [[Luna di Nèptünùs]]|rand=no}} Nèptünùs ta konta 16 luna. E lunanan ta nòmbra pa vários deidat di laman i nimfanan for di mitologia griego. Triton ta su luna mas grandi, i su masa ta konta pa mas ku 99,5% di e satelitnan natural ku ta sirkulá Nèptünùs. Triton ta e úniko luna grandi den sistema solar ku ta sirkulá su planeta den un direkshon opuesto ku e planeta su rotashon (un òrbita ''retrogado''), loke ta sugerí ku e lo por tabata un opheto independiente ku Nèptünùs a kapturá.<ref>{{Citeer web|url=https://science.nasa.gov/neptune/neptune-facts/|titel=Neptune: Facts - NASA Science|bezochtdatum=2026-04-17|datum=2017-11-10|taal=en}}</ref> E di dos luna deskubrí, ta un luna iregular, yamá Nereid. E tin un di e òrbitanan mas ekséntriko di kualke satelit natural den sistema solar. Nereid tin un eksentrisdat di 0,7512; su distansia mas leu (''apoasis'') ta 7 biá su distansia mas serka (''periapsis'') di Nèptünùs. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Neptune|oldid=1348054124}} {{References}} ;Nota {{References|group=lower-alpha}} }} [[kategoria:astronomia]] 8bhvrmzxtajdfv1lpcfkz6144hlvdgm 10 14277 187983 187864 2026-04-18T15:58:34Z Kallmemel 14000 187983 wikitext text/x-wiki {{Nabegacion | naam = Nabegacion sistema solar | titel = [[Sistema solar]] | inhoud = {{Nabegashon/Tabèl | R1C1 = | R1C2 = [[Solo]] | R2C1 = '''Planeta:''' | R2C2 = [[Merkurio (planeta)|Merkurio]] · [[Venus (planeta)|Venus]] · [[Tera (planeta)|Tera]] · [[Mars (planeta)|Mars]] · [[Yùpitèr (planeta)|Yùpitèr]] · [[Saturno (planeta)|Saturno]] · [[Uránùs (planeta)|Uránùs]] · [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs ]] | R3C1 = '''Planeta enano:''' | R3C2 = [[Ceres (planeta enano)|Ceres]] · [[Orcus (planeta enano)|Orcus]] · [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] · [[Haumea (planeta enano)|Haumea]] · [[Quaoar (planeta enano)|Quaoar]] · [[Makemake (planeta enano)|Makemake]] · [[Gonggong (planeta enano)|Gonggong]] · [[Eris (planeta enano)|Eris]] · [[Sedna (planeta enano)|Sedna]] | R4C1 = '''Luna di:''' | R4C2 = [[Luna|Tera]] · [[Luna di Mars|Mars]] · [[Luna di Nèptünùs|Nèptünùs]] · [[Luna di Pluto|Pluto]] | R5C1 = <!--'''[[Planetoïde]]n:''' | R5C2 = [[planetoïdengordel]] · [[Planetoïdemaan|planetoïdemanen]] · [[Centaur-planetoïden|centaurs]] | R6C1 = '''Diversen:''' | R6C2 = [[meteoroïde]]n · [[Transneptunisch object|TNO's]] ([[Kuipergordel]] · [[scattered disk object|scattered-disk object]]) · [[Komeet|kometen]] ([[Oortwolk]]) · [[interplanetaire materie]]--> }} }}<noinclude> [[Kategoria:Wikipedia templates navegacion|Sistema solar]] </noinclude> 2uicdmtr3y0rf1q06f6lrqk7y66l2pn 0 14285 187986 187918 2026-04-18T16:03:42Z Kallmemel 14000 187986 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Phobos deimos diff rotated.jpg |caption1=Phobos (robes) i Deimos (drechi) |width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Den ougùstùs di 1877, un atronómo merikano, Asaph Hall, tabata na e punto di bandoná su buskedá frustrante pa ku lunanan di Mars, pero ta su kasa a enkurash'é pa perseverá. El a deskubrí Deimos e siguiente anochi, i Phobos seis anochi despues di esei.<ref>{{Citeer web |url=https://science.nasa.gov/mars/moons/facts/ |titel=Mars Moons: Facts - NASA Science |datum=2017-11-15 |bezochtdatum=2026-04-17 |taal=en}}</ref> {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Mars (planeta)|Mars]] |- !colspan="2"|[[Union Astronómiko Internashonal|UAI]] !rowspan="2"|Deskubrí !rowspan="2"|Diskubridó |- !Etikèt !Nòmber |- |Mars I||[[Phobos]]||1877||A. Hall |- |Mars II||[[Deimos]]||1877||A. Hall |} {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix}} [[Kategoria:Astronomia]] 00lr9k8me0vpi9ikjlpaq3j5t0k0ohk 0 14297 187951 187935 2026-04-18T13:22:01Z Caribiana 8320 187951 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=AB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || Futbòl || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || || |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=AB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens || || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael Martha || || || |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. Anasagasti || || || |- | Sylvanie Elaine Clarke || || || |- | Henk (Henky) d’Arnault || || || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=BB9000 | '''2021''' || [[Jeanne Lopes]] || || Tiru || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=AB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || Futbòl || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 73sohv79feo4ex40sqmb9nnnusxojz7 187955 187951 2026-04-18T13:50:39Z Caribiana 8320 ampliashon 2021 187955 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=AB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=AB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens || || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. Anasagasti || || || |- | Sylvanie Elaine Clarke || || || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || || |- | Frts Meursing || || || |- | Anthony Leito || || || |- | Seichnar Djaoen || || || |- | Hubert Janzen || || || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=AB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || Futbòl || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 03h09fnqqm7k87s2gtrtuh4q3x5f0zr 187958 187955 2026-04-18T13:58:09Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 187958 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=AB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=AB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens || || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. Anasagasti || || || |- | Sylvanie Elaine Clarke || || || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || || |- | Seichnar Djaoen || || || |- | Hubert Janzen || || || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=AB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 6dgrw5laai11o4yklltzp5it1462un1 187962 187958 2026-04-18T14:07:29Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 2021 187962 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=AB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=AB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens || || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. Anasagasti || || || |- | Sylvanie Elaine Clarke || || || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=AB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 5wpgnao4j78pox1tw0nhbplffmyhqvu 187963 187962 2026-04-18T14:18:56Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 187963 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=AB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=AB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens || || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=AB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=AB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=AB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] kdv0pxhhf8y8j8s3wpmz3760rbrtwom 187964 187963 2026-04-18T14:35:35Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 187964 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 7vifxx84okswyr1xshabxnq99cljytq 187971 187964 2026-04-18T14:53:03Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 187971 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || || || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] b92qemn3qp0sewr3sfew1pnqduifpet 187977 187971 2026-04-18T15:25:13Z Caribiana 8320 187977 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | Portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || Dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || || || |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || Hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || Medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || Verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || Póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || Póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || Póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || Dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || Póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || Dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || Póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || Dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || Dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | Póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ssm492xq3re4naywvhukc2p4wkvnhjq 187998 187977 2026-04-18T16:45:35Z Caribiana 8320 187998 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || verspringen |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || || |- | Wilhelm Keman || || || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || || || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || Futbòl || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 1cneaw5tzymof9xq1emh46erffcre1r 188000 187998 2026-04-18T17:43:15Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188000 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Urnic (Randy) Wiel || || || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || || póstumo |- | Victor Copra || || || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || || || |- | Celsio Victor Polinet || || || póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 8y6a05fm8xsmkxnchapzxrhgdclqsi6 188006 188000 2026-04-18T18:36:34Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188006 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 2vm6tds4esw6c36oz7ckyiyq8ieh4w4 188008 188006 2026-04-18T20:44:18Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188008 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || ||Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || ||Atletismo|| |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || ||[[Karate]]|| |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula || 1933-2017 || Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || --|| prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage ||1952-2022|| [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] f6peoi7nyay3v37s27988azdoeaamkl 188009 188008 2026-04-18T21:13:23Z Caribiana 8320 188009 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || ||Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || ||Atletismo|| |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || ||[[Karate]]|| |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula || 1933-2017 || Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || --|| prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage ||1952-2022|| [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] tp0qicu1ro4qt0z1n7v60eufpzahqmh 188011 188009 2026-04-19T07:20:46Z Caribiana 8320 188011 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tenis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony Minguel || || || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || || |- | Marguerite de Rooy-Sprock || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 2vm6tds4esw6c36oz7ckyiyq8ieh4w4 188012 188011 2026-04-19T07:28:04Z Caribiana 8320 188012 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon || || || |- | Heraclio Henriquez || || || póstumo |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo (Max) Paula || || [[Karate]] || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] k54xzxdsq97yuhqoqpw4u5cjw00zus0 188013 188012 2026-04-19T07:31:15Z Caribiana 8320 188013 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula ||1933-2017|| Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet || || [[Futbol|Futbòl]] || póstumo |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || || || |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Elhage || || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ots4u9zk0eoi86wlk01628llpeff7fc 188014 188013 2026-04-19T07:35:11Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188014 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula ||1933-2017|| Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || ||-- || prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage || 1952-2022 || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] k2kjmluhsjcxzdpgekwgiq85qzsnyei 188015 188014 2026-04-19T07:42:41Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188015 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || [[Beisbòl]] || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || || || |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || || |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula ||1933-2017|| Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || ||-- || prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage || 1952-2022 || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] lq43ov1hy9ptba5jdh3c3paououxs2a 188016 188015 2026-04-19T07:49:11Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188016 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || [[Beisbòl]] || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | Walter van Rosberg || ||[[futbol|Futbòl]] || |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || [[futbol|Futbòl]]|| |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula ||1933-2017|| Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || ||-- || prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage || 1952-2022 || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ihdwpnd9mjvmjiar9zhmrh7f4tghmu2 188017 188016 2026-04-19T07:54:24Z Caribiana 8320 /* Lista di miembro */ 188017 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || [[Beisbòl]] || |- | Guillaume (Sam) Buntin || || || |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | [[Walter van Rosberg]] || 1921-2001 ||[[futbol|Futbòl]] || árbitro i dirigente (CVB, CBVS) |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || [[futbol|Futbòl]]|| |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula ||1933-2017|| Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || ||-- || prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage || 1952-2022 || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 9zd4j267axgahr6a53x2uckg9xaa6ls 188018 188017 2026-04-19T08:03:23Z Caribiana 8320 188018 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' (SdF) ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu póstumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte, loke a resulta ku den aña 2024 tur 10 miembro nobo a wòrdu honrá postumamente.<ref>[https://nu.cw/2024/12/03/postume-eer-voor-curacaose-sporthelden/ Posthume eer voor Curaçaose sporthelden], nu.cw (3 di desèmber 2024)</ref> == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro == {| class="wikitable sortable" width="97%" ! Aña !! width="35%"| Nòmber !! align= center width="12%" | Na bida: !! width="17%"| Deporte !! Remarke |- | bgcolor=BB9000 rowspan="10" | '''1985''' || [[Antoine Maduro]] ||1909–1997 || [[futbol|Futbòl]] || |- | [[Myrna Anselma]] ||1936–2008 || [[Esgrima]] || |- | [[Ergilio Hato]] ||1926–2003 || Futbòl || | portero legendario |- | Ernest Smith || || Futbòl || |- | Guillermo Haseth || || Futbòl || |- | Hector Rosario ||1925-2008 || || |- | [[Juan Isa]] ||1913-1993 || Beisbòl || dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | [[Mordy Maduro]] ||1921-1982 || Futbòl || dirigente (NAVU, FFK, [[FIFA]]); póstumo |- | Wilfred (Willie) Pieters || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-1978 || [[Beisbòl]]|| póstumo |- | Juan (Benny) Leito || || Landamentu || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1986''' || [[Bèto Adriana]] || 1926–2003 || Futbòl || |- | [[Iyo Pimentel]] || 1933-2017 || Tènis || |- | Clovis Lodewijks || || Sòfbòl || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1987''' || Hector Curiel || 1936-2022 || hisamentu di peso || |- | Julio Rooi || || [[Beisbòl]] || |- | Guillaume (Sam) Buntin || ||[[Beisbòl]]|| |- | rowspan="1" | '''1988/1989''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1990''' || Guillermo Pardo || || Futbòl || |- | [[Walter van Rosberg]] || 1921-2001 ||[[futbol|Futbòl]] || árbitro i dirigente (CVB, CBVS) |- | Pedro Odulio (Doe) Willems || || [[futbol|Futbòl]]|| |- | rowspan="1" | '''1991''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1992''' || [[Enith Brigitha]] || || Landamentu || medayista olímpiko |- | Marcel José Betrian || || Hisamentu di peso || |- | José Maria (Jo) Mathilda || || Futbòl || |- | rowspan="1" | '''1993''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1994''' || Edmundo (Sol) Confesor || ||Futbòl || |- | Henry Prince || || Atletismo || |- | Rafael (Raffy) Josefa || || [[Beisbòl]] || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="3" | '''1995''' || Edgard Ravenstein || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | [[Randy Wiel|Urnic (Randy) Wiel]] || 1951-2025 ||Basketbòl || |- | [[Jan Boutmy]] || || [[Esgrima]] || |- | rowspan="1" | '''1996''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="3" | '''1997''' || Geoffrey Goede || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Romoldo Martis || || Futbòl || |- | [[Wilhelm Canword]] || || Futbòl || |- | '''1998/2008''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1">[https://www.deportekorsou.com/posts/historia-di-salon-di-fama-di-deporte-di-korsou Historia di Salon di Fama di Deporte di Kòrsou], deportekorsou.com</ref> |- | bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2009''' || Soraida Juliana || || Sòftbòl || |- | Julius Hellburg || || || |- | Ricardo Elhage || || || |- | Niels Liberia || || Basketbòl || |- | Errol Rooi || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | '''2010/2013''' || align=center colspan=4| no tabatin ingreso den SdF<ref name=:"1"/> |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2014''' || Anthony (Tonchi) Minguel || || Atletismo || |- | [[Cor van Aanholt]] || || Bela || |- | Esther (Jet) Jansen || || Sòftbòl || |- | Dudley Josepa || || [[Karate]] || |- | Marguerite (Maggy) Sprock-de Rooy || || Tènis di mesa || |- | Andres de Constancia || || || |- | Edwin Leonard (Eddy) Solomon ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2025|| || |- | Heraclio M.P. (Aco) Henriquez ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| || |- | Hubert (Ibi) Schoop || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Victor Antonio Copra ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2022|| Bodybuilding || |- | bgcolor=BB9000 | '''2015''' || Maximo Rufino (Max) Paula ||1933-2017|| Tènis || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="8" | '''2016''' || Alvin (Fichi) Fléming || ||[[Beisbòl]] || |- | Celsio Victor Polinet ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-2018|| [[Futbol|Futbòl]] || |- | Franklin Wilfred Mathilda || || || dirigente (CSF) |- | Harold Daniel Laurens ||1940-2018 || || póstumo |- | Johnny Hellmund || || Biyar || |- | Raymond Rafael (Remo) Martha || || [[Volleyball|Vòlibòl]]|| |- | Wendell Prince || || Atletismo || yu di Henry Prince |- | Wilhelm (Wim) Keman || || Waterpolo || entrenadó i árbitro |- | bgcolor=BB9000 rowspan="9" | '''2017''' || Antonio Pedro Keller || ||[[Beisbòl]] || |- | Antonio José (Papy) Martina || ||[[Futbol|Futbòl]] || |- | Efigenio Adriano (Penpen) Braafhart || || Yudo || |- | Francisco Romualdo (Shon Ma) Gomez || 1933-2020 || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Gladwin Lumeno de Lanoi || || Landamentu || |- | Lupe Acasia Leito || || Bodybuilding || |- | [[Pedro Matrona|Pedro Basiano Matrona]] || 1927-2019 || Futbòl || |- | Stanley Maria Francisca || || Bodybuilding || |- | Orlando Felipe Cuales || ||-- || prensa |- | rowspan="1" | '''2018''' || align=center colspan=4| no tin dato |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2019''' || Renato G. (Nato) Anasagasti || ||[[Beisbòl]]|| |- | Sylvanie Elaine Clarke || || Sòftbòl || |- | Henk (Henky) d’Arnault || ||[[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Wenfrid (Wenny) Jakoba || || [[Beisbòl]] || |- | Hubert Dominicus Jansen || || Futbòl || dirigente (CVB, NAOC) |- | Nazario Martijn || 1958-2019 || Landamentu || póstumo |- | Eric Ogenia || || Vòlibòl || dirigente |- | Eva Marie Tujeehut-Suriel || || [[Taekwondo]] || |- | Gilbert (Gibi) Snijders || || Bowling || |- | Hubert (Ibi) Zimmerman || || Bòkseo || |- | bgcolor=BB9000 rowspan="11" | '''2020''' || [[William Millerson]] || 1953-2020 || [[Karate]] || |- | Raoul Alias || || Dam || |- | Michael Arvelo || || Biyar || |- | Marcel Brigitha || || [[Beisbòl]] || |- | Wilfrido Coffi || || Futsal || |- | Philip Saad (Lipo) Elhage || 1952-2022 || [[Beisbòl]] || |- | Magdalena Faneyt || || Sòftbòl || |- | Eelco Gonet || || Basketbòl || |- | Gustavo (Taffy) de Jongh || || Sòftbòl || |- | Erwin Martis || || Atletismo || |- | Ivonne Leito-Senff || ||Karate || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="7" | '''2021''' || [[Jeanne-Yvette Lopes]] || || Tiru || |- | Aminta Sprockel || || [[Volleyball|Vòlibòl]] || |- | Frits Meursing || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Anthony Leito || || [[Karate]] || |- | Seichnar Djaoen || || Lantamentu || |- | Hubert Janzen || || [[Futbol|Futbòl]] || |- | Sherry Howell || || Sòftbòl || |- | rowspan="1" | '''2022'''|| align=center colspan=4| no tin dato |- |bgcolor=BB9000 rowspan="6" | '''2023''' || [[Laicam How]] || || Karate || |- | Stanley Coffy || || Futbòl || dirigente (CVB, FFK, CSF) |- | Stanley Ignacio || || Paso fino || |- | Alejandra (Ninita) Rumai || || Bodybuilding || |- | Norma Boeldak-Carolina || ||Sòftbòl || |- | Mirro Sabina || || Hisamentu di peso || |- | bgcolor=DB9000 rowspan="10" | '''2024''' || Adelbert (Adel) Toppenberg || || [[Futbol|Futbòl]] || rowspan="10" | póstumo |- | Hubert Fleming || || Beisbòl |- | Henry Jones || || Beisbòl |- | [[Jaime Felipa|Jaime (Giant) Felipa]] ||1944-2011 || Yudo |- | Antonius Jessurun || || [[Esgrima]] |- | [[Roberto Lindeborg|Roberto (Chikitín) Lindeborg]] || 1942-2016 || Hisamentu di peso |- | Corva Nebra Lourens || 1955-2021 || Sòftbòl |- | [[Robert Hosé]] || 1949-2023 || Tènis di mesa |- |Edwin (Fighting Mack) Alberto || 1946-2023 || Bòkseo |- | Theodorus (Ted) Koetsier || 1926-2015 || Futbòl |- |bgcolor=BB9000 rowspan="5" | '''2025''' || Franklin Veeris || || Bodybuilding || |- | Grada Gosepa || || Sòftbòl || |- | Samir Daou || || Bowling || |- | Renick Malcolm Jamanika || || [[Karate]] || |- | Ulvic Jamanika || || Karate || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] az3lw37hivhufnhun8qucj8azt0rh7y 0 14298 187987 187923 2026-04-18T16:04:07Z Kallmemel 14000 187987 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=New Webb Images Capture Rare View of Neptune’s Rings (Labeled).png |caption1=Un imágen anotá den infrákòrá ku algun luna di Nèptünùs kapturá dor di teleskop espasial James Webb |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]] tin 16 luna, tur ta nombrá pa vários deidat di laman i nimfanan den metologia griego. Tur luna, ménos dos, a wòrdu nombrá. Solamente dos luna a wòrdu deskubrí ku teleskop riba tera, promé ku NASA su sonda espasial ''Voyager 2'' a bishita e sistema di Nèptünùs. E luna mas grandi den e sistema ta Triton, deskubrí pa William Lassell den 1846. Mas ku un sigel<!--variante di "siglo"--> a pasa promé ku astronómo hulandes Gerard Kuiper a deskubrí e di dos satelit natural, Nereid, den 1949. Un otro 40 aña a surpasa promé ku Proteùs, e di dos luna mas grandi di Nèptünùs, a wòrdu deskubrí den 1989. Kasi mita pa ku deskubrimentu di Nèptünùs su lunanan a okurí dekadanan despues di ''Voyager 2'' a [[Pasahe aereo|slengu pasa]] e sistema di Nèptünùs.<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/22222-neptunes-moons.html |titel=Neptune's Moons: 14 Discovered So Far |datum=2016-06-30 |bezochtdatum=2026-04-18 |werk=Space |taal=en}}</ref> {{Sticky header}} {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]] |- !Etikèt !Nòmber !Deskubrí |- |Nèptünùs I||Triton||1846 |- |Nèptünùs II||Nereid||1949 |- |Nèptünùs III||Naiad||1989 |- |Nèptünùs IV||Talassa||1989 |- |Nèptünùs V||Despina||1989 |- |Nèptünùs VI||Galatea||1989 |- |Nèptünùs VII||Larissa||1981 |- |Nèptünùs VIII||Proteùs||1989 |- |Nèptünùs IX||Halimede||2002 |- |Nèptünùs X||Sámaté||2003 |- |Nèptünùs XI||Sao||2002 |- |Nèptünùs XII||Laomedeia||2002 |- |Nèptünùs XIII||Neso||2002 |- |Nèptünùs XIV||Hipokampùs||2013 |- |Nèptünùs XV||S/2002 N 5||2002 |- |Nèptünùs XVI||S/2021 N 1||2021 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix}} [[Kategoria:Astronomia]] repusddeacg41rei158n7n6rp9pxfq4 187989 187987 2026-04-18T16:08:25Z Kallmemel 14000 187989 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=New Webb Images Capture Rare View of Neptune’s Rings (Labeled).png |caption1=Un imágen anotá den infrákòrá ku algun luna di Nèptünùs kapturá dor di teleskop espasial James Webb |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]] tin 16 luna, tur ta nombrá pa vários deidat di laman i nimfanan den metologia griego. Tur luna, ménos dos, a wòrdu nombrá. Solamente dos luna a wòrdu deskubrí ku teleskop riba tera, promé ku NASA su sonda espasial ''Voyager 2'' a bishita e sistema di Nèptünùs. E luna mas grandi den e sistema ta Triton, deskubrí pa William Lassell den 1846. Mas ku un sigel<!--variante di "siglo"--> a pasa promé ku astronómo hulandes Gerard Kuiper a deskubrí e di dos satelit natural, Nereid, den 1949. Un otro 40 aña a surpasa promé ku Proteùs, e di dos luna mas grandi di Nèptünùs, a wòrdu deskubrí den 1989. Kasi mita pa ku deskubrimentu di Nèptünùs su lunanan a okurí dekadanan despues di ''Voyager 2'' a [[Pasahe aereo|slengu pasa]] e sistema di Nèptünùs.<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/22222-neptunes-moons.html |titel=Neptune's Moons: 14 Discovered So Far |datum=2016-06-30 |bezochtdatum=2026-04-18 |werk=Space |taal=en}}</ref> {{Sticky header}} {|class="wikitable sortable" |+Satelit natural di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]] |- !class="unsortable"|Etikèt !class="unsortable"|Nòmber !Deskubrí |- |Nèptünùs I||Triton||1846 |- |Nèptünùs II||Nereid||1949 |- |Nèptünùs III||Naiad||1989 |- |Nèptünùs IV||Talassa||1989 |- |Nèptünùs V||Despina||1989 |- |Nèptünùs VI||Galatea||1989 |- |Nèptünùs VII||Larissa||1981 |- |Nèptünùs VIII||Proteùs||1989 |- |Nèptünùs IX||Halimede||2002 |- |Nèptünùs X||Sámaté||2003 |- |Nèptünùs XI||Sao||2002 |- |Nèptünùs XII||Laomedeia||2002 |- |Nèptünùs XIII||Neso||2002 |- |Nèptünùs XIV||Hipokampùs||2013 |- |Nèptünùs XV||S/2002 N 5||2002 |- |Nèptünùs XVI||S/2021 N 1||2021 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix}} [[Kategoria:Astronomia]] fi1ykswq2qjxxulkszawbqhasdejt3m 187990 187989 2026-04-18T16:09:54Z Kallmemel 14000 Undid revision [[Special:Diff/187989|187989]] by [[Special:Contributions/Kallmemel|Kallmemel]] ([[User talk:Kallmemel|talk]]) 187990 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=New Webb Images Capture Rare View of Neptune’s Rings (Labeled).png |caption1=Un imágen anotá den infrákòrá ku algun luna di Nèptünùs kapturá dor di teleskop espasial James Webb |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]] tin 16 luna, tur ta nombrá pa vários deidat di laman i nimfanan den metologia griego. Tur luna, ménos dos, a wòrdu nombrá. Solamente dos luna a wòrdu deskubrí ku teleskop riba tera, promé ku NASA su sonda espasial ''Voyager 2'' a bishita e sistema di Nèptünùs. E luna mas grandi den e sistema ta Triton, deskubrí pa William Lassell den 1846. Mas ku un sigel<!--variante di "siglo"--> a pasa promé ku astronómo hulandes Gerard Kuiper a deskubrí e di dos satelit natural, Nereid, den 1949. Un otro 40 aña a surpasa promé ku Proteùs, e di dos luna mas grandi di Nèptünùs, a wòrdu deskubrí den 1989. Kasi mita pa ku deskubrimentu di Nèptünùs su lunanan a okurí dekadanan despues di ''Voyager 2'' a [[Pasahe aereo|slengu pasa]] e sistema di Nèptünùs.<ref>{{Citeer web |url=https://www.space.com/22222-neptunes-moons.html |titel=Neptune's Moons: 14 Discovered So Far |datum=2016-06-30 |bezochtdatum=2026-04-18 |werk=Space |taal=en}}</ref> {{Sticky header}} {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]] |- !Etikèt !Nòmber !Deskubrí |- |Nèptünùs I||Triton||1846 |- |Nèptünùs II||Nereid||1949 |- |Nèptünùs III||Naiad||1989 |- |Nèptünùs IV||Talassa||1989 |- |Nèptünùs V||Despina||1989 |- |Nèptünùs VI||Galatea||1989 |- |Nèptünùs VII||Larissa||1981 |- |Nèptünùs VIII||Proteùs||1989 |- |Nèptünùs IX||Halimede||2002 |- |Nèptünùs X||Sámaté||2003 |- |Nèptünùs XI||Sao||2002 |- |Nèptünùs XII||Laomedeia||2002 |- |Nèptünùs XIII||Neso||2002 |- |Nèptünùs XIV||Hipokampùs||2013 |- |Nèptünùs XV||S/2002 N 5||2002 |- |Nèptünùs XVI||S/2021 N 1||2021 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix}} [[Kategoria:Astronomia]] repusddeacg41rei158n7n6rp9pxfq4 0 14300 187965 2026-04-18T14:42:40Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pl..." 187965 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 0vm907yzl7yvlvrsrpo73n05ju5slz0 187966 187965 2026-04-18T14:48:52Z Kallmemel 14000 187966 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] q5fnrxkbddoqqx3xom6gvpjxidpm1p8 187972 187966 2026-04-18T14:54:47Z Kallmemel 14000 187972 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano |descubrido=CLyde W. Tombaugh }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] s5xx6cls0evfd72tpcfqgu1oo5vjnu6 187973 187972 2026-04-18T15:03:00Z Kallmemel 14000 187973 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano |descubrido=CLyde W. Tombaugh }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. Similar na orbenan den zona di Kuiper, Pluto ta konsistí prinsipalmente di eis i piedra, i ta mucho mas chikitu ku planteranan interno. Pluto tin mas o ménos un di seis parti e masa di [[Luna]] i un di tres parti su volúmen. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] q72k5jtycg6bgq41pgdceab307rtfqd 187974 187973 2026-04-18T15:12:41Z Kallmemel 14000 187974 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano |descubrido=CLyde W. Tombaugh }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. Similar na orbenan den zona di Kuiper, Pluto ta konsistí prinsipalmente di eis i piedra, i ta mucho mas chikitu ku planteranan interno. Pluto tin mas o ménos un di seis parti e masa di [[Luna]] i un di tres parti su volúmen. Originalmente konsiderá un "planeta", su státùs a kambia ora ku astrónomonan a adoptá un definishon nobo ku kriterionan aktualisá. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] ipcqznetr921ng22rb0631jwv210qc9 187976 187974 2026-04-18T15:25:00Z Kallmemel 14000 187976 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano |descubrido=Clyde W. Tombaugh |cantidad_satelite=5 |diameter=2.376 [[kilometer|km]]<br>(1/5 [[Tera (planeta)|Tera]])<br>(2/3 [[Luna]]) |masa=1,3025 x 10²² kg<br>(≈0,00218 x Tera)<br>(≈0,177 x Luna) }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. Similar na orbenan den zona di Kuiper, Pluto ta konsistí prinsipalmente di eis i piedra, i ta mucho mas chikitu ku planteranan interno. Pluto tin mas o ménos un di seis parti e masa di [[Luna]] i un di tres parti su volúmen. Originalmente konsiderá un "planeta", su státùs a kambia ora ku astrónomonan a adoptá un definishon nobo ku kriterionan aktualisá. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] e6v36xkz4npsgs6zl0yo2x2mm1bmp0p 187984 187976 2026-04-18T15:59:03Z Kallmemel 14000 187984 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano |descubrido=Clyde W. Tombaugh |cantidad_satelite=[[Luna di Pluto|5]] |diameter=2.376 [[kilometer|km]]<br>(1/5 [[Tera (planeta)|Tera]])<br>(2/3 [[Luna]]) |masa=1,3025 x 10²² kg<br>(≈0,00218 x Tera)<br>(≈0,177 x Luna) }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. Similar na orbenan den zona di Kuiper, Pluto ta konsistí prinsipalmente di eis i piedra, i ta mucho mas chikitu ku planteranan interno. Pluto tin mas o ménos un di seis parti e masa di [[Luna]] i un di tres parti su volúmen. Originalmente konsiderá un "planeta", su státùs a kambia ora ku astrónomonan a adoptá un definishon nobo ku kriterionan aktualisá. {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] rd2pgmqom9s5yy6fsj1557ce4u8dsl6 188032 187984 2026-04-19T10:30:22Z Kallmemel 14000 188032 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox obheto celestial|variante=c |nomber=Pluto |tipo=Planeta enano |descubrido=Clyde W. Tombaugh |cantidad_satelite=[[Luna di Pluto|5]] |diameter=2.376 [[kilometer|km]]<br>(1/5 [[Tera (planeta)|Tera]])<br>(2/3 [[Luna]]) |masa=1,3025 x 10²² kg<br>(≈0,00218 x Tera)<br>(≈0,177 x Luna) }} '''Pluto''' (designashon di planeta menor: '''134340 Pluto''') ta un planeta enano den zona di Kuiper, un renchi di orbe parib'ayá di e òrbita di [[Nèptünùs (planeta)|Nèptünùs]]. E ta e di nuebe orbe mas grandi i esun di dies mas masivo pa direktamente drai rònt di [[Solo]]. Similar na orbenan den zona di Kuiper, Pluto ta konsistí prinsipalmente di eis i piedra, i ta mucho mas chikitu ku planteranan interno. Pluto tin mas o ménos un di seis parti e masa di [[Luna]] i un di tres parti su volúmen. Originalmente konsiderá un "planeta", su státùs a kambia ora ku astrónomonan a adoptá un definishon nobo ku kriterionan aktualisá. E nòmber ''Pluto'' ta di e dios romano di baho mundu, i tambe ta un epíteto pa Hades (e ekivalente griego di Pluto). {{Nabegacion sistema solar}} {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Pluto|oldid=1347058210}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] gofluzv5sh1iyw4drwev0f58ovdexas 0 14301 187978 2026-04-18T15:55:16Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su..." 187978 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=50}} {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 0vfmwufd11c6der5p3pdrein2ajnciu 187979 187978 2026-04-18T15:55:30Z Kallmemel 14000 187979 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=75}} {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] ak51kufro0yyisu17tv26w05w7hp11x 187980 187979 2026-04-18T15:55:45Z Kallmemel 14000 187980 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 7bnal5dadwfeyba4wsbjbxtdrz5r8ve 187981 187980 2026-04-18T15:57:57Z Kallmemel 14000 Kallmemel moved page [[Luna di pluto]] to [[Luna di Pluto]] 187980 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 7bnal5dadwfeyba4wsbjbxtdrz5r8ve 187985 187981 2026-04-18T16:03:07Z Kallmemel 14000 187985 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] difr0makc6dj3x0er2iqjey51h5teoz 187988 187985 2026-04-18T16:07:39Z Kallmemel 14000 187988 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable sortable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !class="unsortable"|Etikèt !class="unsortable"|Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 6lvmst82usv6kutxdk0nk3wl23dmlmj 187991 187988 2026-04-18T16:10:04Z Kallmemel 14000 Undid revision [[Special:Diff/187988|187988]] by [[Special:Contributions/Kallmemel|Kallmemel]] ([[User talk:Kallmemel|talk]]) 187991 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] difr0makc6dj3x0er2iqjey51h5teoz 187992 187991 2026-04-18T16:15:32Z Kallmemel 14000 187992 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |image2=PIA20052-SmallMoonsOfPluto-Animation-20151110.webm |caption2=Rotashon pa ku lunanan di Pluto. |direction=vertical |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 40b7vgnlad6wk30p0v5bpgl4479stre 187993 187992 2026-04-18T16:15:50Z Kallmemel 14000 187993 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |image2=PIA20052-SmallMoonsOfPluto-Animation-20151110.webm |caption2=Rotashon pa ku lunanan di Pluto. |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] ci5iacyrb8bpxvgprya12xyti6nw693 187994 187993 2026-04-18T16:16:06Z Kallmemel 14000 187994 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |image2=PIA20052-SmallMoonsOfPluto-Animation-20151110.webm |caption2=Rotashon pa ku lunanan di Pluto. |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, tin mutuamente un rotashon sinkróniko ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] jj260y4warql6vfd3kxncu3qggmeh8b 187995 187994 2026-04-18T16:22:06Z Kallmemel 14000 187995 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |image2=PIA20052-SmallMoonsOfPluto-Animation-20151110.webm |caption2=Rotashon pa ku lunanan di Pluto. |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, ta den un rotashon mutuamente sinkronisá ku Pluto, i ta bastante masivo ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] 6eeoxedtvznxyncs9tq7zwgx6n2o97p 187996 187995 2026-04-18T16:22:27Z Kallmemel 14000 187996 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |image2=PIA20052-SmallMoonsOfPluto-Animation-20151110.webm |caption2=Rotashon pa ku lunanan di Pluto. |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, ta den un rotashon mutuamente sinkronisá ku Pluto, i ta masivo sufisiente ku Pluto i Charon tin biaha ta konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] gb0f05wq0toymb0g5f6cjixep8ixi29 187997 187996 2026-04-18T16:22:43Z Kallmemel 14000 187997 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=Nh-pluto moons family portrait.png |caption1=E lunanan chikitu na eskala aproksima kompará ku Charon. |image2=PIA20052-SmallMoonsOfPluto-Animation-20151110.webm |caption2=Rotashon pa ku lunanan di Pluto. |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} Planeta enano [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] tin sinku luna konosí. Esakinan ta ensera, den orden di distansia for di Pluto, Charon, Styx, Nix, Kerberos, i Hydra. Charon, esun mas grandi, ta den un rotashon mutuamente sinkronisá ku Pluto, i ta masivo sufisiente ku Pluto i Charon tin biaha ta wòrdu konsiderá komo un planeta binario enano. {|class="wikitable" |+Satelit natural di [[Pluto (planeta enano)|Pluto]] |- !Etikèt !Nòmber !Diskubrí |- |I||Charon||1978 |- |II||Nix||2005 |- |III||Hydra||2005 |- |IV||Kerberos||2011 |- |V||Styx||2012 |} {{Panorama|image=Pluto and Charon system new.png|caption=Pluto i su sinku luna na eskala, inkluí e lokashon di e sistema su barisentro (sentro di gravedat).|height=65}} {{Nabegacion sistema solar}} {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Moons of Pluto|oldid=1344983744}} {{References}} }} [[Kategoria:astronomia]] oug343ado1fk6ferpn3gbq4ycpsuw6d 0 14302 187982 2026-04-18T15:57:57Z Kallmemel 14000 Kallmemel moved page [[Luna di pluto]] to [[Luna di Pluto]] 187982 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Luna di Pluto]] jn0or78klh2rosm18yhtqpg14o8g8kb