Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 10 3555 188896 171431 2026-04-26T18:49:41Z Kallmemel 14000 188896 wikitext text/x-wiki <!--{{Refimprove}} begin-->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Kategoria:Página ku malchi inkorekto|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | type = content | image = [[Image:Logo Wiederverwendung von Einzelnachweisen Technische Wünsche (cropped).png|link=|50px]] | text = '''E {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|artíkulo}} aki no ta [[:nl:Help:Referenties en voetnoten|referí]] na ningun [[:nl:Wikipedia:Bronvermelding|fuente]] di publikashon akreditá.''' Por fabor yuda mehorá e [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} artíkulo] aki dor di añadi fuentenan konfiabel i verifikabel. {{#ifeq:{{{diskushon|}}}|si|Mira [[{{TALKPAGENAME}}|e página di diskushon]] pa mas detaye.|}} <br/>{{#if:{{{fecha|}}}|<small>'' ({{{fecha}}})''</small>}} }}{{DMCA|Artíkulo ku falta di referensia|from|{{{fecha|}}}}}<div style="margin-bottom:0.5em;"></div><!--{{Refimprove}} end--><noinclude>{{Documentation}} [[Kategoria:Wikipedia templates]]<!-- Please add categories and interwikis to the /doc subpage, thanks --></noinclude> 7vrhsuihz02bk262dmf44ja7q454cay 0 6549 188944 184073 2026-04-26T22:40:18Z CROIX 16029 188944 wikitext text/x-wiki {{infopais | variante = c | nomber_nativo = [[Ingles]]: ''Antigua and Barbuda''</br>[[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: ''Aanteega an' Baabyuuda'' | himno_nashonal = ''God Save the King''<br/>("Dios Salba e Rei")<br/> <br/>'''Himno lokal:''' ''Fair Antigua, We Salute Thee''<br/>("Bunita Antigua, Nos ta Saludá Bo")<br/>[[File:Antigua and Barbuda National Anthem.ogg]] | idiomanan_ofisial = [[Ingles]] (''de facto'') | tipo_di_soberania = Paisnan independiente | persentahe_awa = 0 | gentilisio = Habitante di Antigua i Barbuda | moneda = Ost-Karibe Dollar | kodigo_moneda = XCD | utc_offset = -4 }} [[File:Antigua and Barbuda - Location Map (2013) - ATG - UNOCHA.svg|thumb|250px|Antigua and Barbuda]] '''Antigua i Barbuda''' ta un [[pais insular]] den e parti ost di [[Laman Karibe]], na rand di [[Oséano Atlántiko]] i ku ta konsistí di e [[isla]]nan: [[Antigua (isla)|Antigua]], [[Barbuda]] i [[Redonda]]. E islanan ta forma parti di [[Antia Menor]]. Pasùit di Antigua i Barbuda tin e isla franses di [[Guadeloupe]], na sùitwèst e [[Montserrat]] britániko, na wèst [[Sint Kitts i Nevis]] i na nortost e teritorio franses di [[Sint Barth]]. E [[kapital]] di e pais ta e [[Saint John's]]. Antigua i Barbuda tin un área di 440 [[kilometer kuadrá]] i un [[poblashon]] di 91.295 (2014). E di dos siudat ta [[All Saints (Antigua i Barbuda)|All Saints]]. Antigua i Barbuda ta un miembro di e Mankomunidat di Nashonnan i a bira independiente di [[Reino Uni]] dia [[1 di novèmber]] [[1981]]. E pais independiente denter di e Mankomunidat ku [[Carlos III]] komo hefe di estado. E pais ta papiá ingles i [[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]. {{Antigua i Barbuda}} [[Category:Laman Karibe]] [[Category:Antigua y Barbuda| ]] lfxivsafpi0tb07r5v23w0xzdbigq2t 0 7333 188858 188765 2026-04-26T12:34:29Z Kallmemel 14000 wikilink 188858 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox| variante = c | tipo = mata | imagen = Acacia tortuosa br.jpg | descripcion = | reino = ''[[Matanan|Plantae]]'' | division = ''[[Angiosperms]]'' | clase = ''[[Eudicots]]'' | orden = ''[[Fabales]]'' | famia = ''[[Fabaceae]]'' | genero = ''[[Vachellia]]'' | subfamia = ''[[Mimosoideae]]'' | autor = (L.) Seigler & Ebinger | fecha = | imagen2= | descripcion2= }} '''Wabi''' òf '''Hobada''' (nòmber sientífiko: '''''Vachellia tortuosa''''' òf '''''Acacia tortuosa''''') ta un [[espesie]] di palu chikitu ku ta pertenesé na famia ''Fabacaea''. Su nòmber di antaño tabata "kashang".<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462762:mpeg21:a0104 Sambumbu], Amigoe, 12 di novèmber 1969</ref> E ta presensia den [[naturalesa]] na [[Aruba]], [[Kòrsou]] i [[Boneiru]]. Na Aruba e ta konosí solamente komo "hobada" òf "hubada". == Distribushon i deskripshon == Wabi ta wòrdu enkontra den habitat tropikal i [[Wustèin|desierto]], ku ta ekstende di [[Florida]], Karibe, [[Mexico]] sentral i parti panort-pabou te kosta nort di [[Sur Amérika]]. E ta un mata di mondi of palu chikito ku por alkansá un altura di 3 pa 6 meter.<ref>Jacques Fournet, Flore illustrée des phanérogames de Guadeloupe et de Martinique, Gondwana editions, Cirad, 2002 Tomo 1 (ISBN 2-87614-489-1); Tomo 2 (ISBN 2-87614-492-1)</ref> Su stèk i stelchinan tin sumpiña diki den forma silíndriko i angular di 0,5 te 4 cm. E mata ta distinguí su mes pa su ramanan kòrkobá manera su nòmber ta indiká. Den temporada di sekura e wabi ta saka flor. Su flor ta den forma di un bola chikitu koló hel ku un diameter di 10 mm. Su fruta ta den forma di bon baliña. == Uso == E obra "[[katedral di sumpiña]]" di e artista [[Herman van Bergen]] ta traha ku tak'i sumpiña di e mata wabi. == Galeria == <gallery widths="160"> Acacia tortuosa 9zz.jpg|Bista riba e palu di wabi image:Kathedraal van doornen 6.jpg|[[Katedral di sumpiña]] na Lanthùis Bloemhof image:Acacia_tortuosa_fr.JPG|Peulnan di wabi image:Acto_001_lhp.jpg|Pipita di simia </gallery> {{Commonscat|Wabi}} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno *[http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Acacia+tortuosa&mode=sciname&submit.x=12&submit.y=7 USDA Profile for ''Vachellia tortuosa'' (also ''Acacia tortuosa'')] }} [[Category:Flora]] s52ssm3fwr9mxyt97rsnfkhzo3e6s54 2 8178 188870 187767 2026-04-26T16:06:52Z Caribiana 8320 188870 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber = Amado Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Römer''', saserdote sosial di Jan Doret Amado Römer a nase na 1921 i a fayesé na edat di 88 aña na 2010. E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un co-fundador di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e Promé Krus di Mérito, e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di Universidat di Antia Hulandes (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario, e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} bqgyaj408tmw4gra1b7tqewa1fmwfto 188872 188870 2026-04-26T16:12:18Z Caribiana 8320 188872 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret Amado Römer a nase na 1921 i a fayesé na edat di 88 aña na 2010. E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un co-fundador di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e Promé Krus di Mérito, e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di Universidat di Antia Hulandes (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario, e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} alhwt6gtbkvzvijznay7rfkfeibxgq9 188873 188872 2026-04-26T16:16:41Z Caribiana 8320 188873 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret Hij stond te boek als eigenzinnige, humanistische en kritische priester. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0">https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> Amado Römer a nase na 1921 i a fayesé na edat di 88 aña na 2010. E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un co-fundador di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e Promé Krus di Mérito, e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di Universidat di Antia Hulandes (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario, e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} a9q09vqgpnxhwcn6hhlntyr46870gm7 188875 188873 2026-04-26T16:23:47Z Caribiana 8320 188875 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret Hij stond te boek als eigenzinnige, humanistische en kritische priester. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0">https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un co-fundador di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e Promé Krus di Mérito, e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di Universidat di Antia Hulandes (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario, e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 6h6md7kshbduu201i54vtoh9y3io7ms 188876 188875 2026-04-26T16:25:01Z Caribiana 8320 188876 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret Hij stond te boek als eigenzinnige, humanistische en kritische priester. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0">https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un co-fundador di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e Promé Krus di Mérito, e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di Universidat di Antia Hulandes (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario, e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} n2i6b4v3io0euc220hgw3evnfli3ddl 188877 188876 2026-04-26T16:27:20Z Caribiana 8320 188877 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret. Hij stond te boek als eigenzinnige, humanistische en kritische priester. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e Promé Krus di Mérito, e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di Universidat di Antia Hulandes (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario, e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} bs6d6xxe68bucy7vqpb64olop1efkx8 188878 188877 2026-04-26T16:31:25Z Caribiana 8320 188878 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret. Hij stond te boek als eigenzinnige, humanistische en kritische priester. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 8wyglxuj61mw8r0gdh94bu10n2hksmr 188879 188878 2026-04-26T16:32:01Z Caribiana 8320 188879 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''', saserdote sosial di Jan Doret. Hij stond te boek als eigenzinnige, humanistische en kritische priester.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} nvkzd61q02sdqahnjajn39conlwwvdl 188880 188879 2026-04-26T16:39:11Z Caribiana 8320 188880 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} d2cqav5hdip16rrm3ivkqxytv8fwodx 188881 188880 2026-04-26T16:43:46Z Caribiana 8320 188881 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} q94jl2t6hl8skb4t6do2elpqjg5xnt1 188882 188881 2026-04-26T16:48:06Z Caribiana 8320 188882 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 3c38ngqja1gcjzk8wleratxs5k1zoqd 188883 188882 2026-04-26T16:58:28Z Caribiana 8320 188883 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 1921 i tabata yu di [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957), un prominente polítiko antiano. Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} pt73to3tqgehswr584a2ujkfaf1t0gt 188884 188883 2026-04-26T17:11:26Z Caribiana 8320 188884 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di .. Romer-Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 0xr893o3ngjrypiy70f4afdtwvixrnt 188885 188884 2026-04-26T17:14:38Z Caribiana 8320 188885 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} jvb653t0v2rikjmj5ej4i152r6r3gss 188946 188885 2026-04-26T23:10:10Z Caribiana 8320 188946 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]], [[Curaçao]] – 17 di aprel 2010, Curaçao) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui su edukashon na St. Thomas College na Willemstad i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eclesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di mons. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> == Karera eklesiástiko == Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> == Trabou sosial == Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morte == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} boc68jdhl8intwrotkc771ppeu7wapb 188947 188946 2026-04-26T23:19:20Z Caribiana 8320 188947 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]], [[Curaçao]] – 17 di aprel 2010, Curaçao) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di mons. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> === Karera eklesiástiko === Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} kdc6oavykxdj93q7u1vd1odw5k96wvj 188948 188947 2026-04-26T23:23:45Z Caribiana 8320 188948 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]], [[Curaçao]] – 17 di aprel 2010, Curaçao) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di mons. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> === Karera eklesiástiko === Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco, the union for commerce employees in 1969; CCV, the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA, the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 9cy5804qs6fatcgq3yexa9vqpku23kc 188949 188948 2026-04-26T23:27:25Z Caribiana 8320 188949 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di mons. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> === Karera eklesiástiko === Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco, the union for commerce employees in 1969; CCV, the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA, the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ?? {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 46ossb3ytgqtrtxrnoelkxtibddq2lo 188951 188949 2026-04-26T23:35:17Z Caribiana 8320 188951 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di mons. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> === Karera eklesiástiko === Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco, the union for commerce employees in 1969; CCV, the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA, the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 6z5h6i7f38hpb5q4q6e3aggjisu4296 188956 188951 2026-04-27T10:13:36Z Caribiana 8320 /* Biografia */ 188956 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco, the union for commerce employees in 1969; CCV, the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA, the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 7mw60oendbnjk4qphq17jta1x7k2vbw 188957 188956 2026-04-27T10:20:33Z Caribiana 8320 188957 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco, the union for commerce employees in 1969; CCV, the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA, the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal), the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} t8omuhvkpab2v3z9dnead425d19nkm4 188958 188957 2026-04-27T10:22:59Z Caribiana 8320 188958 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer O.P.''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco, the union for commerce employees in 1969; CCV, the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA, the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} s8g8oyqcwwig5jt4eygtgyvxb9hb2fz 188959 188958 2026-04-27T10:35:40Z Caribiana 8320 188959 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], kaminda el a haña un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana.<ref>Archief Katholieke Kerk Curaçao.</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} r91d8mhuxh8ylgog2dr1d6tl7vecun4 188962 188959 2026-04-27T10:46:33Z Caribiana 8320 /* Biografia */ 188962 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na spano ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} gz3p227ly7m7f505wmjw1aifhi3ieeb 188963 188962 2026-04-27T11:01:09Z Caribiana 8320 188963 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na spano ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} rk9tpivjvt0col4cx2roofhmbvh6g2e 188964 188963 2026-04-27T11:01:31Z Caribiana 8320 188964 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensó di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i Elias (Jai) Römer, un polítiko prominente di Kòrsou.<ref name="bio1" /> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na spano ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá su trabou komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Morto == Amado Römer a fayesé riba 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kortiko.<ref name="bio1" /> == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 84xj43g5esumnkw4yhbzf4n62gh2vz6 188965 188964 2026-04-27T11:10:21Z Caribiana 8320 188965 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} kewb43rgipfwh4awmkgfsvcwdjx9827 188966 188965 2026-04-27T11:12:07Z Caribiana 8320 188966 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} p6v9fpec92ia09io0kjdtqyi9z3n7xt 188967 188966 2026-04-27T11:15:52Z Caribiana 8320 188967 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 6g2z45hexlhy2tkkde2xulz5hv210ys 188968 188967 2026-04-27T11:23:16Z Caribiana 8320 188968 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 (dia di labor)<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ebmbxigsaspu3n0dr7xtghm72kdh7eb 188969 188968 2026-04-27T11:32:52Z Caribiana 8320 188969 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.<ref>{{citeer |url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}</ref> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)<ref name="blog">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.<ref name="blog"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 460nkhf33jib0adpr2bj2ogppu7xfzo 188970 188969 2026-04-27T11:35:31Z Caribiana 8320 /* Biografia */ 188970 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}</ref> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)<ref name="blog">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.<ref name="blog"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ii6iee4n164gnt6ae0qssjlilys1csc 188971 188970 2026-04-27T11:40:16Z Caribiana 8320 188971 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}</ref> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)<ref name="blog">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 * Jan Boessenkool & Marijke Swank, ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.<ref name="blog"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 6bbytdn4hz997yche87xd000kgaxs3a 188972 188971 2026-04-27T11:41:52Z Caribiana 8320 /* Literatura */ 188972 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}</ref> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)<ref name="blog">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 * Jan Boessenkool & Marijke Swank (2012), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.<ref name="blog"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} tiwsdivq4wtgsw3cs81um3njmuv3lf4 188973 188972 2026-04-27T11:42:47Z Caribiana 8320 188973 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}</ref> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> monseigneur un nomber di karino?? Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)<ref name="blog">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 * Jan Boessenkool & Marijke Swank (2012), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.<ref name="blog"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} aq2y3cormof8xowu4btjdl89ykw2tol 188975 188973 2026-04-27T11:55:45Z Caribiana 8320 188975 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] ------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = |nomber completo = Amado Emilio José Römer |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento = |religion = Katóliko |pais = }} '''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.<ref name="bio1">Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.</ref> == Biografia == Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}</ref> un polítiko prominente di Kòrsou. Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}</ref> El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.<ref>{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}</ref> E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma. Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].<ref name="bio1" /> Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.<ref name="bio1" /> monseigneur un nomber di karino?? Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .<ref name="bio1" /> === Trabou sosial === Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan. El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.<ref name="bio1" /> Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)<ref>Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003</ref>, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.<ref>Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014</ref> Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé. == Influensia i legado == Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial. El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko. == Distinshon == Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor: * Krus di Mérito di Kòrsou (2004) * Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008) Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un "liber amicorum".<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16</ref> Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje. * estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)<ref name="blog">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}</ref> na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen. == Literatura == * Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 * Jan Boessenkool & Marijke Swank (2012), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5 Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.<ref name="blog"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] --------- '''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.<ref name=:"0">[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org</ref> == Biografia == Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),<ref>BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003</ref> un prominente polítiko antiano. Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer, die te Caracas studeerde, wijden. De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.<ref name=:"1">Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003</ref> Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.<ref name=:"1"/> Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.<ref name=:"0"/> E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret. * saserdote sosial di Jan Doret. Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid. Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.<ref>[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]</ref> ---- Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk. Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011</ref> El a fayesé na edat di 88 aña na 2010. == Honor == Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber. Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal); vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai. De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao. == Literatura == * Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Römer, Amado}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao. The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad. Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58. He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings. He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions. The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor. ------------ Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, "Krus di Mérito" na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. "Kabes no ta pa peña so" tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí. ---------------- {{Variante|a}} '''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]]. E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII. Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.<ref name=:"1">[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org</ref> == Historia == E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634. E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.<ref name=:"1"/> == Organisacion == E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene: * 38 parokia * 1 mision * 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso) * 8 diacono permanente * 7 religioso masculino * 28 religioso femenino E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.<ref name=:"1"/> E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. == Distribucion == Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.<ref name=:"1"/> == Monumento religioso == E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.<ref>[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com</ref> Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad. {{Appendix}} == Caribe Hulandes == Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.<ref>https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html</ref> E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.<ref>https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/</ref> Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.<ref>[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]</ref> ----------------- {{Infobox dignatario| variante = c |imagen = |tamaño imagen = 270 |descripcion = | sucesion = di 6° obispu di Willemstad |escudo = External Ornaments of a Bishop.svg <!-- Seccion di informacion personal--> |nomber completo = Jacobus van Baars |fecha nacemento = |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento = [[1910]] |luga fayecimento = {{NLD}} |region = |pais = <!-- Seccion di sucesion --> | sucesion = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]] | periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] | periodo fin = [[4 di ougùstùs]] [[1930]] | antecesor = [[Jacobus van Baars]] | sucesor = [[Michael Vuylsteke]] | distincion = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949) }} '''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org</ref> El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. == Biografia == Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.<ref name=:"1"/> Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]]. == Honor == Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''. == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}</ref> Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.<ref name=:"1"/> El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei. E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].<ref name=:"1"/> Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}</ref> Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.<ref name=:"0"/> Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}} [[:Kategoria:Iglesia Katóliko]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] [[:Kategoria:Hende]] Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895. Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].<ref name=:"1"/> Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda. komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.<ref name=:"0"/> komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. Su nombrashon a tuma luga Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.<ref name=:"1"/ Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930. Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.<ref name=:"0"/> Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater. Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931. Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.<ref>Sociaal Werk.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006</ref> ----- {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2 = | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = misa | funcion_actual = kerki | propietario = | monumento = desde 2016 | monumentnummer = 04-004 }} '''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.<ref name="Jubileum">[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}</ref> == Historia == E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] ----------------------- '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 7wu8hs9krrwnxdtikrvj1zknn2dogki 0 8234 188874 174043 2026-04-26T16:18:42Z Caribiana 8320 /* Kondekorado */ 188874 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Krus di Mérito''' ta un kondekorashon ofisial di gobièrnu di [[Kòrsou]], otorgá pa aktonan meritorio ku tin impakto positivo riba komunidat i desaroyo di e pais. E ta konsiderá komo e distinshon sivil mas prestigioso di pais Kòrsou. Anualmente, durante e selebrashon di [[Dia di Bandera (Kòrsou)|Dia di Bandera]], e kondekorashon ta wòrdu otorgá na sinku persona ku merito distingui riba diferente tereno den komunidat. E kondekorashon ta konsistí di un medaya representando un krus ku korona riba dje, i un plakat ofisial. == Historia == E kondekorashon a wòrdu instituí formalmente na 2004 pa [[Kolegio Ehekutivo]] di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] i e promé otorgamento tabata e mesun aña.<ref>Landsverordening Kruis van Verdienste Curaçao (AB 1999 nr. 30)</ref><ref>{{nl}}[https://web.archive.org/web/20211125154707/https://knipselkrant-curacao.com/10-jaar-kruis-van-verdienste/ 10 jaar kruis van verdienste], [[Amigoe]] (14-04-2014). Rekuperá 25-11-2021.</ref> E idea original a surgi na 1997, proponé pa Rignald Lak, miembro di [[Konseho Insular]] di Kòrsou. Su intenshon tabata pa honrá hende ku a dediká nan bida na bienestar komun, partikularmente den trabou boluntario. == Kriterio i prosedura == E Krus di Mérito ta dediká spesífikamente na residente di Kòrsou mayó di 50 aña, ku a kontribuí pa largo tempu na benefisio di e komunidat, mayoritariamente den forma di boluntarismo. E kondekorashon ta abarká nuebe tereno di mérito: * kultural-edukativo * hubentut * ekonómiko * [[Sindikato|sindikal]] * sosial-kurativo * komersio * grandinan * medionan di komunikashon * iglesia y komunidat religioso Kualkier residente di Kòrsou ku ta di edat legal i ku tin nashonalidat [[Reino Hulandes|hulandes]], por propone kandidatonan pa e Krus di Mérito. Proposishonnan ta wòrdu entregá na e Komishon di Kondekorashon, via e Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (sektor Kultura i Deporte). == Kondekorado == * 2004 - Maria (Riet) Rozendal-Meeuwesen, [[Elis Juliana]], [[Amado Römer]] * 2005 * 2006 * 2007 * 2008 - Jamilie Haile; Cornellie Schoonhoven-Muntslag; Imelda Agostien-Zimmerman; Lucio Romero; Ruben Roosberg. * 2009 * 2010 * 2011 - [[Lio Capriles]]; Clovis Lodewijks; Oscar Semerel; Juan ‘Victo’ Bartholomeus; Melva Leito * 2012 * 2013 - Joyce Da Costa Gomez; Jeanette Juliet-Pablo; Aubrey Errington Linzey; Liledone Hayes Macaulay-Nicholls; Serapio Augustin Pinedo * 2014 - [[Pedro Celestino Hooi ( Shon Pe)|Pedro Celestino (Shon Pe) Hooi]] * 2015 - [[Jeanne Henriquez]]; Thomas Aquino Martina; Teresa Koeiman-Doran; Ludwig Samson; Gladys do Rego-Kuster * 2016 - Ossandra Lewis-Nieuw; Noris Doran; Imelda Kroon; Hugo Rafaela; Diodela van Weissenbruch-ter Haar * 2017 - Chaldwin (Broertje) Marshall * 2018 - Juan de Palm; Bentley Ronald Leonora, Gildo Brigitha, Isaira Gomes-Mauricia, Myrla Rodrigues, Rignald Lak, Jeannette Kroes-van Leeuwaarde.<ref>{{nl}}[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/17810-genomineerden-krus-di-merito Genomineerden Krus di Merito], Antilliaans Dagblad (20-06-2018). Rekuperá 25-11-2021.</ref> * 2019 - [[Ange-Marie Jessurun]], [[Chin Behilia|Oswin (Chin) Behilia]], Swinda Albertus, Iva Hooghuis-Martina, Wendell Prince. * 2020 - Benedicto Marte, [[Eligio Melfor]], Gladwin de Lanoi, Lionel Jules Janga * 2021 - Cesario La Croes, Ludwig Muyden, Maria Diwan, [[Ced Ride]], Grace Goede, [[Rina Penso]] * 2022 - [[Dinah Veeris]], Martinus (Mario) Kleinmoedig, Violeta (Viola) Ravenstein-Lourens, Pablo Cova; Roberto Rico. * 2023 - Curd Evertz, Angelina de Ron-Tromp, Haydee Clementina, Ryan de Jongh; Pedro (Hermanito) Narvaez; Judith Mauris, Els-Marie (Tante Emma) Eman-Bradshaw, [[Rose Mary Allen]], [[Doble-R|Rignald (Doble-R) Recordino]], Joyce Adoptie-Treurniet. * 2024 - Meyrtha M. Leetz-Cijntje, Martin H. den Dulk, Jeanine Li Fong Ng, Ezequel A. Calmes, Anthony B. Curial; [[Mafalda Minguel|Mafalda Salsbach-Minguel]]. * 2025 - Harold E. Corasol, Romeo R. Heije, Ruthsel G. Martina, Yvette E. Rojer, Ella Z. Snijders, [[Emily de Jongh-Elhage]], [[Lizanne Richards-Dindial]]. {{Appendix}} [[Category:Kòrsou]] gydpxzfaow1gitcia2pofpu09kmasoh 2 8649 188945 188674 2026-04-26T22:58:57Z Caribiana 8320 188945 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe]] - [[Albert Kikkert]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] --------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Marshe | nomber = Marshe Nobo | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = | perrow = 2 |border = infobox |image1 = |caption1 = |image2 = |caption2 = }} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = {{CUW}} | adres = Plasa Wilson Papa Godett 1 | fecha_funda = | estilo = | architect = | encarga = | status = | funcion_original = | funcion_actual = | propietario = Fundashon Marshe? | fecha_construccion = 1971? | inaugura = | cera = | renova = 2024-2026 | restaura = | website = https://www.fundashonmarshe.com/home }} '''Marshe Nobo''' (tambe konosí komo '''Plasa Rondó''' òf den bok'i pueblo komo '''Plasa Nobo''') ta un merkado habrí situá na Punda, den sentro históriko di Willemstad, Curaçao. E ta sirbi komo un sentro importante pa empresario chikito i komersio lokal. E merkado ta situá na banda nort di [[Waaigat]], i ta konektá ku bario [[Scharloo]] via un brug di peaton, e Prinses Amaliabrug, ku a remplasá e anterior Van den Brandenburgbrug na 2016.[1] == Deskripshon == Marshe Nobo ta un merkado popular unda por haña un gran variedat di produkto i servisionan. Den e piso abou, bendedónan ta ofresé kuminda lokal, inkluyendo platonan krioyo ku por wòrdu konsumí riba sitio. Den e piso ariba, tin stèntnan ku paña, kosmétika, artesania i souvenirs.[2] E merkado ta forma parti di un ret di merkadonan manehá pa Fundashon Marshe, ku tambe ta responsabel pa Plasa Bieu i e merkado flotante na Sha Caprileskade.[3] == Historia == Marshe Nobo a wòrdu establesé na 1975 komo parti di un inisiativa pa stimulá ekonomia lokal. E edifisio a wòrdu finansiá dor di Fondo Oropeo pa Desaroyo i entregá na gobièrnu di Kòrsou. E merkado a krea espasio pa aproksimadamente 300 empresario chikitu, ofresiendo oportunidatnan pa negoshi ku tarifanan di hür pagabel. Esaki a kontribuí na un gran variedat di produkto, manera remedi natural, matanan, kuminda kayente, paña i artesania.[4] Na 1997, Fundashon Marshe a wòrdu establesé bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko pa manehá e merkadonan públiko di e isla, inkluyendo Marshe Nobo.[5] == Edifisio == E edifisio di Marshe Nobo ta un struktura ikóniko ku forma rondó, kubrí ku un dak grandi sostené pa 32 kolumna. E diseño habrí ta fasilitá ventilashon natural i interakshon entre bendedó i bishitantenan. Entre 2024 i 2026, e merkado a pasa pa un renobashon ekstenso pa mehora seguridat, higiena i infrastruktura, inkluyendo dak, sistema di riool i instalashonnan eléktriko. Durante e periodo aki, bendedónan a muda temporalmente pa otro lokashonnan den Willemstad. E merkado a bolbe habri na mei 2026, ku plan pa reaktivá e área komo un sentro vibrante den e siudat.[6] == Nifikashon == Marshe Nobo ta un lugá importante pa bida sosial i ekonómiko di Willemstad. E ta ofresé oportunidadnan pa empresario chikitu i ta sirbi komo un punto di enkuentro pa residente i turista. Ademas, e merkado ta kontribuí na preservashon di kultura lokal dor di benta di kuminda tradishonal i produkto artesanal. {{Appendix}} [[:Kategoria:Kòrsou]] ---------------- '''Marshe Nobo''' òf '''Plasa Rondó''', den bok'i pueblo '''Plasa Nobo''', ta un marshe habrí na [[Punda]], den sentro di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta sirbi komo un lugá pa benta dor di empresario chikito. E sala di merkado di Marshe Nobo ta situá na e parti nort di Waaigat i riba ... kaminda. Un brug di peaton, Prinses Amaliaburg (ku na 2016 a remplasa e antiguo Van den Brandenburgbrug), ta konektá e parti ei di Punda ku Scharloo.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/14733-ophaalbrug-officieel-geopend|taal=nl|titel= Ophaalburg officieel geopend|werk= [[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-11-10|bezochtdatum=2026-04-24}}</ref> [[File:Curaçao - Willemstad - 49411091773.jpg|thumb|220px|Prinses Amaliabrug?]] Cuminda ta wordo bendi eynan, inkluso platonan crioyo cu bishante i turista por wordo consumi eynan mes na un mesa.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/19172-plasa-bieu-in-volle-glorie-hersteld Plasa Bieu in volle glorie hersteld]</ref> Tambe ta bende souvenirs. Na aña 1975 Fondo Europeo pa Desaroyo a regala e edificio di dos piso aki na gobierno di Curaçao pa yuda stimula economia. E edifisio aki ta akomodá alrededor di 300 espasio di merkado pa empresarionan por manehá nan negoshi na /ofresiendo tarifanan di hür pagabel. Esaki a kondusí na un variedat grandi di produktonan pagabel riba merkado, manera remedi natural, matanan orgániko, platonan kayente, paña, kosmetika, artesania, i vários kuriosidat. E ta wòrdu maneha pa Fundashon Marshe, huntu ku Plasa Bieu i merkado flotante na Sha Caprileskade.<ref>https://www.fundashonmarshe.com/our-gems</ref> Fundashon Marshe a wordu establesé na 1997 bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko, Fundashon Marshe ta manehá e merkadonan ikoniko di Kòrsou, inkluyendo Plasa Bieu, Marshe Rondo, Plasa di Arte, i e merkadonan na aire liber na Sha Caprileskade, Otrabanda, i Punda.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/home-new About Fundashon Marshe] </ref> == Edifisio == Marshe Nobo komo un obra di arte. E mercado rondo aki, cu su dak unico den forma di fan, normalmente ta aloha negoshinan local. E merkado ta den renobashonnan aktualmente, pues a move e bendedónan pafó i rònt di e merkado. Esaki ta krea un impreshon hopi desordená, i spesialmente pober. Bunita potrèt. Fotógrafo deskonosí. E ta un edifisio ikoniko ku tin un forma rondo ku un dak plegabel sostené pa 32 kolumna. Despues di un renobashon ekstenso den 2025, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko, e edifisio a bolbe habri na mei 2026. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/32261-marshe-nobo-in-mei-gereed|titel= Marshe Nobo in mei gereed|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-01-09|bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> Marshe Nobo a wòrdu renobá completamente na 2025/2026, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1"/> In 1975, the European Development Fund gifted this two-floor building to the government of Curaçao to help stimulate the economy. This building accommodates around 300 market spaces for entrepreneurs to run their businesses at /offering affordable rental fees. This has led to a wide variety of affordable products to the market, such as natural medicine, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/our-gems Marshe Nobo (Plasa Rondó)], fundashonmarshe.com</ref> Address: Plasa Wilson Papa Godett 1 Marshe Nobo, also known as Plasa Nobo, is a circular-shaped market located in Willemstad, Curacao. Established in 1975, it has long served as a vibrant hub for local entrepreneurs, offering a diverse array of products and services. The market features two floors filled with stalls selling natural medicines, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities. In August 2024, the market began renovations aimed at modernizing the facility and enhancing safety and hygiene standards. During this period, vendors temporarily relocated to various locations, including Sha Capriles Kade, Plenchi Wilson Papa Godett, and others. The renovation is expected to take about a year, with plans to revitalize the city center and attract visitors throughout the day and evening.<ref>https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/marshe-nobo/at-UE8mu3NA</ref> Marshé Nobo is a vibrant and bustling market that offers a wide range of products and souvenirs. As you explore the market, you’ll find colorful stalls filled with local crafts, artwork, jewelry, and clothing. It’s a great place to find unique souvenirs to take home as a reminder of your trip to Curaçao. The market is divided into two floors, with different sections dedicated to specific types of products. The ground floor is known for its local food stalls, where you can sample traditional cuisine and tropical fruits. Don’t miss the chance to try some delicious local snacks like pastechi (savory pastries) and batidos (fruit smoothies). Upstairs, you’ll find more stalls selling clothing, accessories, and handicrafts. Local artists and artisans showcase their work, including hand-painted ceramics, woven baskets, and hand-carved wooden items. You can also find traditional Caribbean spices, hot sauces, and herbal remedies. The market is conveniently located in Punda, the historical center of Willemstad. After exploring the market, take some time to wander through the colorful streets of Punda and admire the UNESCO World Heritage-listed architecture. You’ll find charming cafes, shops, and museums along the way. If you’re visiting Curaçao, a trip to Marshé Nobo is a must-do. Whether you’re looking for souvenirs, trying local delicacies, or simply immersing yourself in the vibrant atmosphere, this market offers a unique experience that shouldn’t be missed.<ref>[https://curacaovisitors.com/events-sights/markets/ Ma rshe Nobo]</ref> {{Appendix}} ------------------- == Tot 2021 == Na e momentu aki tin 85 persona den SdF. Si nos inkluí e 7 nan aki den SdF nos ta yega na un total di 92 persona di kual 13 ta dama i 79 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 23 tin un òf mas miembro den Salon di Fama. E repartishon ta lo siguiente: Futbòl 19 Beisbòl 12 Sòftbòl 10 Natashon 7 Vòlibòl 7 Atletismo 5 Karate 4 Peso 3 Bodybuilding 3 Basketbòl 3 Tènis di mesa 2 Esgrima 2 Tènis 2 Sailing 1 Bòkseo 2 Biyar 2 Prensa 2 Yudo 1 Bowling 1 Taekwondo 1 Dam 1 Futsal 1 Tiru 1 Tin dos tata ku yu den e mesun SdF: • Jose i Frank Mathilda. • Henry i Wendell Prince. == Miembro segun deporte == {| class="wikitable sortable" ! !!Deporte !! Total !! Femenino !! Maskulino |- | [[File:Flag Football pictogram.svg|25px]] ||[[Futbol|Futbòl]] ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;35 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;35 |- |[[File:Baseball pictogram.svg|25px]] || [[Beisbòl]] ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;15 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;15 |- | [[File:Softball pictogram.svg|25px]] || Sòftbòl ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;11 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;8 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3 |- |[[File:Karate pictogram.svg|25px]]||[[Karate]] ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;7 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;5 |- | [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|25px]] || [[Volleyball|Vòlibòl]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;7||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;6 |- |[[File:Swimming pictogram.svg|25px]] || Landamentu ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;6 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;5 |- | [[File:Bodybuilding pictogram.svg|25px]] || Bodybuilding ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;5 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3 |- | [[File:Athletics pictogram.svg|25px]] || Atletismo ||&nbsp;&nbsp;&nbsp; 5||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;5 |- |[[File:Weightlifting pictogram.svg|25px]] ||Hisamentu di peso ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;4 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 4 |- | [[File:Fencing pictogram.svg|25px]] || Esgrima ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Table tennis pictogram.svg|25px]] || Ténis di mesa ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Basketball pictogram.svg|25px]] || Basketbòl ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3 |- |[[File:Judo pictogram.svg|25px]] || Yudo ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Tennis pictogram.svg|25px]] || Ténis ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Boxing pictogram.svg|25px]] || Bòkseo ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2|| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Bowling pictogram.svg|25px]] || Bowling ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Shooting pictogram.svg|25px]] || Tiru ||&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 |- |[[File:Billiards pictogram.svg|25px]] || Biyar || &nbsp;&nbsp;&nbsp; 2||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | [[File:Taekwondo pictogram.svg|25px]] || Taekwondo ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 |- | [[File:Sailing pictogram.svg|25px]] || Bela ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0|| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 |- | [[File:Equestrian pictogram.svg|25px]] || Paso fino || &nbsp;&nbsp;&nbsp; 1||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 |- | [[File:Draughts pictogram.svg|25px]] || Dam || &nbsp;&nbsp;&nbsp; 1||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 |- | [[File:Futsal pictogram.svg|25px]] || Futsal ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1 |- | || ''Prensa'' ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 0||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2 |- | || '''Total''' ||'''123''' ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''18''' ||&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''105''' |} ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta un galeria di honor dediká na deportista, entrenadó, dirigente i otro personanan ku a kontribuí signifikativamente na desaroyo di deporte na [[Kòrsou]]. E salon di fama ta atministrá pa [[Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou]] (FDOK), ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF). E promé grupo di miembronan a wordo instalá na 1985, ku e meta di duna rekonosementu públiko na figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i internashonal. == Historia == E inisiativa pa krea un salon di fama na Kòrsou a surgi den añanan 1980 bou di liderasgo di Curaçao Sport Federatie (CSF). Na 1985, bou di presidensia di Franklin Mathilda, a instalá e promé dies baluartenan deportivo. Desde esei, e salon di fama a sigui ekspandé pa inkluí deportistanan ku a logra prestashon sobresaliente, manera partisipashon [[Weganan Olimpico|olímpiko]], kampeonato internashonal i kontribushonnan importante na komunidat deportivo. Na 2017, FDOK a asumí e organisashon di e salon di fama. Na desèmber 2020, dies miembro nobo a wordo agregá, elevando e total na 85 persona (10 dama i 75 hòmber). Di esnan, un parti importante a wòrdu honrá postumamente. Di e 38 federashon ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> Den añanan resiente, FDOK a introdusí reglanan pa permití rekonosementu postumo, pa asina preservá legado di figura históriko di deporte. == Organisashon == FDOK ta responsabel pa e proseso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha hunto ku federashonnan deportivo afiliá pa proponé i evaluá kandidatonan, basá riba nan logro deportivo, influensia i kontribushon na deporte. == Nifikashon == E Salon di Fama tin varios funshon: * preservá historia deportivo di Kòrsou * inspirá generashonnan hóben di deportista * duna rekonosementu formal na kontribushonnan sobresaliente E lista di miembronan ta inkluí representante di diferente deporte, manera futbòl, beisbòl, atletismo, landamentu, [[karate]] i otro disiplinanan. == Lista di miembro (inkompleto )== {| class="wikitable sortable" ! Aña !! Nomber !! Deporte !! Remarke |- | 1985 || Antoine Maduro || Futbòl || |- | 1985 || Myrna Anselma || Esgrima || |- | 1985 || Ergilio Hato || Futbòl || Portero legendario |- | 1985 || Ernest Smith || Futbòl || |- | 1985 || Guillermo Haseth || Futbòl || |- | 1985 || Hector Rosario || — || |- | 1985 || Juan Isa || Beisbòl || Dirigente (FEBEKO, NAOC, FIBA) |- | 1985 || Mordy Maduro || Futbòl || Presidente di NAVU i FFK |- | 1985 || Wilfred “Willie” Pieters || — || |- | 1985 || Juan “Benny” Leito || Natashon || |- | 1986 || [[Bèto Adriana]] || Futbòl || |- | 1986 || [[Iyo Pimentel]] || Tenis || |- | 1986 || Clovis Lodewijks || Sòfbòl || |- | 1987 || Hector Curiel || Hisamentu di peso || |- | 1987 || Julio Rooi || — || |- | 1987 || Guillaume “Sam” Buntin || — || |- | 1989 || Guillermo Pardo || Futbòl || |- | 1989 || Walter van Rosberg || — || |- | 1989 || Pedro Willems || — || |- | 1992 || [[Enith Brigitha]] || Natashon || Medayista olímpiko |- | 1992 || Marcel José Betrian || Hisamentu di peso || |- | 1992 || José Maria “Jo” Mathilda || Futbòl || |- | 1994 || Edmundo “Sol” Confesor || Futbòl || |- | 1994 || Henry Prince || Atletismo || Verspringen |- | 1994 || Rafael “Raffy” Josefa || Beisbòl || |- | 1995 || Edgard Ravenstein || — || |- | 1995 || Urnic “Randy” Wiel || — || |- | 1995 || [[Jan Boutmy]] || Esgrima || |- | 1997 || Geoffrey Goede || Futbòl || |- | 1997 || Romoldo Martis || Futbòl || |- | 1997 || Wilhelm Canword || Futbòl || |- | 2009 || Soraida Juliana || — || |- | 2009 || Julius Hellburg || — || |- | 2009 || Ricardo Elhage || — || |- | 2009 || Niels Liberia || — || |- | 2009 || Errol Rooi || — || |- | 2014 || Anthony Minguel || — || |- | 2014 || Cor van Aanholt || Bela || |- | 2014 || Esthel “Jet” Jansen || — || |- | 2014 || Dudley Josepa || — || |- | 2014 || Marguerite de Rooy-Sprock || — || |- | 2014 || Andres de Constancia || — || |- | 2014 || Edwin Solomon || — || |- | 2014 || Heraclio Henriquez || — || Postumo |- | 2014 || Hubert “Ibi” Schoop || — || Postumo |- | 2014 || Victor Copra || — || |- | 2015 || Maximo “Max” Paula || Karate || |- | 2016 || Alvin “Fichi” Fléming || — || |- | 2016 || Celsio Victor Polinet || — || Postumo |- | 2016 || Franklin Wilfred Mathilda || — || |- | 2016 || Harold Daniel Laurens || — || Postumo |- | 2016 || Johnny Hellmund || — || |- | 2016 || Raymond Rafael Martha || — || |- | 2016 || Wendell Prince || — || |- | 2016 || Wilhelm Keman || — || |- | 2017 || Antonio Pedro Keller || — || |- | 2017 || Antonio José “Papy” Martina || — || |- | 2017 || Efigenio Adriano Braafhart || — || |- | 2017 || Francisco Romualdo Gomez || — || Postumo |- | 2017 || Gladwin Lumeno de Lanoi || — || |- | 2017 || Lupe Acasia Leito || — || |- | 2017 || Pedro Basiano Matrona || Futbòl || |- | 2017 || Stanley Maria Francisca || — || |- | 2017 || Orlando Felipe Cuales || — || |- | 2019 || Renato G. Anasagasti || — || |- | 2019 || Sylvanie Elaine Clarke || — || |- | 2019 || Henk “Henky” d’Arnault || — || |- | 2019 || Wenfrid “Wenny” Jakoba || — || |- | 2019 || Hubert Dominicus Jansen || — || |- | 2019 || Nazario Martijn || — || Postumo |- | 2019 || Eric Ogenia || — || |- | 2019 || Eva Marie Tujeehut-Suriel || — || |- | 2019 || Gilbert Snijders || — || |- | 2019 || Hubert Zimmerman || — || |- | 2020 || William “Junior” Millerson || — || |- | 2020 || Raoul Alias || — || |- | 2020 || Michael Arvelo || Biyar || |- | 2020 || Marcel Brigitha || Beisbòl || |- | 2020 || Wilfrido Coffi || Futsal || |- | 2020 || Philip Elhage || Beisbòl || |- | 2020 || Magdalena Faneyt || Sòfbòl || |- | 2020 || Eelco Gonet || Basketbòl || |- | 2020 || Gustavo de Jongh || Sòfbòl || |- | 2020 || Erwin Martis || Atletismo || |- | 2020 || Ivonne Leito-Senff || Karate || |- | 2021 || Jeanne Lopes || Tiru || |- | 2023 || [[Laicam How]] || Karate || |- | 2025 || Franklin Veeris || Bodybuilding || |} {{Appendix|refs|=2 {{references}} ;Lista di fuente * [https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ Lista ofisial di miembronan – FDOK] }} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] == Desaroyo resiente == Du rante eventonan reciente manera ''FDOK Honors Night'', miembronan nobo ta wordo introducí regularmente. Na 2025, entre esnan introducí tabata Franklin Veeris, kende a destacá komo dirigente den body building i komo deportista den varios disiplinanan. ------------------ '''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atleta, entrenadó, dirigente i otro figuranan ku a laga un marka duradero den deporte lokal i regional. == Historia == E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi komo un manera pa honrá e sportista i lidernan ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den [[Antias Hulande]]s. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organisashon deportivo máksimo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inisio, e salon di fama a sigui rekonosé deportista ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidat deportivo. Na desember 2020, FDOK a agregá otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluyendo 10 dama i 75 hòmber. == Nifikashon == E Salon di Fama ta: * un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou * un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento * un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan. -------------------- '''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo == Definishon == Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá. * inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin * 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou == Salon di fama == Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero. Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Aña ! Imagen ! Nomber ! Deporte ! Remarke |- | rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol || |- | || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] || |- | || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] || |- | || Hector Rosario || || |- | || [[Juan Isa]]<br><small>(1913-1993)</small> || [[beisbòl]]|| presidente di FEBEKO, NAOC i FIBA |- | || Wilfred (Willie) Pieters || || |- | || [[Mordy Maduro]]<br><small>(1921-1982)</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]] |- | || Benny Leito || landamentu|| |- | rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>(1925-1997)</small> || Futbol || |- | ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>(1933-2017)</small> || Tenis || |- | || Clovis Lodewijks || || |- | rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel<br><small>(1936-2022)</small> || hisamentu di peso || |- | || Julio Rooi || || |- | || Guillaume (Sam) Buntin || || |- | rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol || |- | || Walter van Rosberg || || |- | || Pedro Willems || || |- | rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu || |- | || Marcel Jose Betrian || hisamentu di peso || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl || |- | || <br><small>()</small> || || |- | || <br><small>()</small> || || |- | rowspan="10 | 2014|| || Anthony Minguel || || |- | || [[Cor van Aanholt]] || bela || |- | || Esthel (Jet) Jansen || || |- | rowspan="1" | 2015|| || Maximo Paula || [[karate]] || |- | rowspan="1" | 2021|| || Jeanne Lopes || tiru || |- | rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] || |- |} == Konmemorashon i evolushon == Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas. == Organisashon == E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama. ---------- * 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, * 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen). * 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin * 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems * 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl) * 1993 * 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol) * 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]]) futbol * 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?) * 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi * 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra * 2015: 2015 Maximo “Max” Paula + * 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman * 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales * 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman. * Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba * 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref> * [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate) * 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru) * 2023: [[Laicam How]] ([[karate]]) == Historia == For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/> FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero. * 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris. Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building. Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic. Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa. {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] ---------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Charles Augustus Henry Barge | imagen = Ch.A.H. Barge.jpg | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = 1890 | periodo fin = 1901 | monarkia = [[Emma van Waldeck-Pyrmont|Emma]] (1890-1898)<br>[[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Nicolaas van den Brandhof]] | sucesor = [[Jan Olphert de Jong van Beek en Donk]] |fecha nacemento= [[2 di novèmber]] [[1844]] |luga nacemento = {{NLD}} |fecha fayecimento= [[25 di sèptèmber]] [[1919]] |luga fayecimento = |pareha = |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = abogado, hues, polítiko, gobernante |partido = }} '''Charles Augustus[1] Henry (Harry) Barge''' (☆ [[2 di novèmber]] [1844]] na [[Amsterdam]] - † [[25 di sèptèmber]] [[1919]] na Voorburg) tabata un abogado, hues, gobernador i polítiko hulandes di e movementu katóliko romano (e RKSP no a wòrdu fundá ainda). == Biografia == Harry Barge tabata bini di un famia komersiante di [[Amsterdam]] ku tabata basta enbolbí den polítika hulandes. Frederic Joseph Maria Anton Reekers (un representante pa kuarenta aña) tabata su kuña, Ton Barge tabata su primu, i su ruman hòmber tabata kasá ku e ruman muhé di Bernardus Marie Bahlmann, tur di kendenan tambe tabata representantenan katóliko. Harry su tata tabata un fabrikante na Manchester, doño di un firma di komersio na Amsterdam, i doño di barku. Despues di a kompletá su enseñansa sekundario na Sint Willibrordus College, Barge a sigui studia na Athenaeum Illustre na Amsterdam, pero despues a transferí pa Universidat di Leuven pa su estudionan di doktorado den Derecho, i a optené su doktorado den derecho romano i kontemporáneo na [[Universidat di Leiden]] na 1872. === Karera === Despues di gradua, Barge a bira abogado na [[Nijmegen]], siudat unda e tabata residensiá. Na 1875, Barge a wòrdu eligi pa e konseho munisipal di Nijmegen, kaminda el a keda miembro te na 1880. Na 1877 i 1879, el a wòrdu eligi komo miembro di [[Tweede Kamer]] di Hulanda. Einan, e tabata bosero prinsipalmente pa enseñansa, i de bes en kuando tokante envio. Multitut na e kas di pueblo di Willemstad despues di e traspaso di poder pa Gobernador Barge Na 1880, el a sali pa [[Kòrsou]] pa bira miembro y presidente di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte di Hustisia di Kolonia Kòrsou]]. Na 1890, el a keda nombrá Gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]], un funshon ku el a okupá te ku 1901. Despues el a regresá Hulanda kontinental i a postulá pa eleccion pa e Camara di Representantenan den e circumstancia di Rotterdam III. Sinembargo, despues di un elekshon di dos buèlta, el a wòrdu derotá pa Joor Bastiaan Verheij (LU). Na 1909, el a wòrdu eligi komo miembro di e Senado di e Estadonan General, representando e provinsia di Overijssel. El a hiba palabra den Camara solamente un biaha durante su miembrecia di cuater aña, durante e debate riba e presupuesto pa Antillas Hulandes. E tabata presidente di e Komishon pa Petishonnan pero tabata ousente frekuentemente pa motibu di interesnan privá den eksterior. Pa e motibu aki, el a renunsiá for di e Kámara na e promé seshon di e aña parlamentario 1913-1914[2]. Di 1913 pa 1916, e tabata miembro ainda di e Estadonan Provinsial di Overijssel. {{multiple image | total_width = 350 | direction = horizontal | align = right | border = infobox | image1 = Bargestraat 3, propped up front facade.png | image2 = Bargestraat 3, ruins.png | footer = Edifisio monumental Bargestraat 3/3A | footer_align = center }} == Honor == Barge a risibi varios rekonosementu i kondekorashon, inkluso un kaya den [[Scharloo]], e zona históriko di [[Willemstad]], ta hiba su nòmber: ''Bargestraat''. * {{NLD}} - Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. * {{VEN}} - Ofisial den e Orden di Simon Bolivar * {{ITA}} - Komandante den e Orden di e Korona di Italia. Na 1894, Barge a keda nombrá Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. Tambe el a wòrdu nombrá Gran Ofisial den e Orden di Simon Bolivar i Komandante den e Orden di e Korona di Italia. --------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Carmita Henriquez | nomber completo = Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez | fecha nacemento = [[6 di desèmber]] [[1922]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | fecha fayecimento = [[31 di desèmber]] [[2003]] | luga fayecimento = | ofishi = kosedó i trahadó di popchi | casa = Plinio Miguel Henriquez | yui = [[Jeanne Henriquez]] | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez''' (☆ [[6 di desèmber]] [[1922]] na [[Willemstad]] – ibid., [[31 di desèmber]] [[2003]] na Korsou) tabata un kosedó i trahadó di popchi i un figura importante den e desaroyo di arte folklóriko na Kòrsou.​ ==Biografia == Carmita Henriquez tabata un yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina.<ref>{{Citeer web|url=https://gw.geneanet.org/elixer?n=hernandez&oc=&p=carmita+nicolasia|titel=Carmita Nicolasia Hernandez|website=geneanet.org|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Huérfano na edat di diesdos aña, el a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di un edat yòn, Carmita a yud’é den studio i na kas. Su promé bisti trahá su mes tabata pa entiero di su tata. Na 1942 ela kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916-1982), un analista di laboratorio na e refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé, di kua [[Jeanne Henriquez]], historiadó i aktivista, tabata esun di mas grandi.<ref name="Holou"/> Na edat di 46 aña, el a sinti e nesesidat pa konservá i honra e historia i tradishonnan den vestuario di Kòrsou. El’a kuminsá aktua esenanan di bida diario usando popchi. Su popchinan tabata representá e kultura Afro-Kurasoleño ku paña histórikamente korekto. Dia 13 di mart 1972, ela presentá dos popchi na Gobernador Ben Leito komo un regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.<ref name="Holou">{{citeer boek|auteur=Holou, Roland A. Y.|taal=en|titel=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|plaats=Bloomington, Indiana|hoofdstuk=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|titel=VROUWENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024|archiefdatum=2024-04-29|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240429191627/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|dodeurl=ja}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/collectie-online/detail/f0bcb413-e206-5fa3-ad7e-387fd810bd23|titel=MANNENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024}}</ref> Na 1988, Carmita Henriquez, hunto cu Lucia Schnog, a ricibi e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a disidí ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan mes ramo – folklore i baile.<ref>{{citeer web|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2024-04-30}}</ref><ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011 Cola Debrot Prijs 1988], 21 mei 1988</ref> {{Appendix}} (☆ 6 di desèmber 1922, Willemstad – † 31 di desèmber 2003, Kòrsou) Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou. Ela ta konsiderá un figura importante den e desaroyo i preservashon di arte folklóriko di e isla. Bida Carmita Henriquez tabata yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Na edat di diesdos aña ela a keda huérfano i a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di edat yòn, Henriquez a yuda den e studio di kose i na kas. Su promé bisti ku ela mes a traha tabata pa entiero di su tata. Na 1942, ela a kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916–1982), un analista di laboratorio na refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé. Entre nan yunan ta Jeanne Henriquez, historiadó i aktivista. Obra i kontribushon kultural Na edat di 46 aña, Henriquez a kuminsá traha konsientemente riba preservashon di historia i tradishonnan di Kòrsou por medio di vestuario folklóriko. Ela a krea popchi ku ta representá esenanan di bida diario, bisti ku paña histórikamente korekto i reflehá kultura Afro-Kurasoleño. Dia 13 di mart 1972, ela a presentá dos di su popchi na Gobernador Ben Leito komo regalo di kumpleaños pa Reina Juliana. Na 1988, Henriquez, hunto ku Lucia Schnog, a risibí Premio Cola Debrot. E hurado a rekonosé kontribushonnan di kada un den nan mes ramo: folklore i baile. -------------- Na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez (Willemstad, 6 di desèmber 1922 – Willemstad, 31 di desèmber 2003) tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou, konosí pa su diseñonan folklóriko ku reflehá e kultura afro-kurasoleño. Den 1988, e a risibí e Premio Cola Debrot, e mas haltu rekonosementu kultural na Kòrsou, pa su kontribushon den e tereno di folklor. Bida i obra Carmita Henriquez a nase den Willemstad komo yiu di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Despues di perde su mayornan na un edat tempran, e a wordu kria pa su tanta, ku tabatin un skol di kosé. Aki e a siña kosé i traha den taller for di su hóbennan. Su promé vestido propio tabata pa e entiero di su tata. ​ Henriquez a dediká su bida na arte di kosé i trahá popchi folklóriko ku ta reflehá e herensia afro-kurasoleño. Su obranan tabata inspirá pa e vestimentunan tradicional i e bida di pueblo, i a yuda na preservashon di e identidad kultural di Kòrsou.​ Premio Cola Debrot Den 1988, Carmita Henriquez a risibí e Premio Cola Debrot den e kategoria di folklor, baile i teatro, un rekonosementu pa su diseñonan folklóriko ku a kontribuí na e kultura afro-kurasoleño. ​ Bida personal Carmita Henriquez tabata kasá ku Plinio Miguel Henriquez, un analista di laboratorio na refineria Isla. Nan a tin tres yiu muhé, inkluyendo Jeanne Henriquez, un edukadó i aktivista kultural. ​ Legado E trabou di Carmita Henriquez ta keda komo un kontribushon balioso na preservashon i promoshon di e kultura afro-kurasoleño. Su diseñonan folklóriko i popchi ta un testimonio di su dedicashon na e arte i e identidad di su pueblo.​ Referensianan: Carmita Henriquez - Wikipedia Jeanne Henriquez - Wikipedia, e ensiklopedia liber Premio COLA DEBROT - qracao.com​ ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] -------------- {{infobox persona | variante = c | nomber = Pieter van Stuivenberg }} '''Pieter Anthonie van Stuivenberg''' (☆ [[14 di aprel]] [[1905]] na Geldermalsen, [[Hulanda]] – † [[11 di aprel]] [[1985]] na Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero [[Hulanda|hulandes]] ku a traha na [[Kòrsou]] i [[Aruba]].<ref name=:"0">{{citeer web|url=https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/152-stuivenberg|titel=Pieter Antonie van Stuivenberg, architect|auteur=Christel Monsanto|werk=De Archiefvriend|datum=september 2022|bezochtdatum=2026-02-17}}</ref> Durante [[siglo 20|siglo binti]] su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno riba e dos isla. ==Biografia== ===Bida i Karera=== Van Stuivenberg a bai Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di Asosiashon di Arkitektonan (Bond Bouwkundigen Utrecht B.B.U.). Despues, el a studia ingenieria di awa pa tres aña i, na 1927, a kuminsá traha pa e suministro di Awa Provinsial di Nort-West Brabant. Mandá pa Kòrsou pa e Departamentu di Kolonia, Van Stuivenberg a djòin e Servisio Nashonal di Suministro di Awa di Antia Hulandes (LWV) dia 1 di mart 1928, komo hefe di e departamentu tékniko.<ref>{{citeer boek|url=http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|titel=Watertoren ta simbolo di desaroyo y modernisacion di e Aruba di antaño y Aruba di awe|uitgever=Diario|datum=21 maart 2013|access-date=1 oktober 2018|archiefdatum=13 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180913002413/http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|dodeurl=ja}}</ref> For di 1 di yanüari 1948, e tabata direktor, despues di R.J. (Shon Hensie) Beaujon. Riba su hubileo di plata na 1953, el a wòrdu rekonosé pa su trabou importante komo Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Despues di su retiro na 1955, el a repatriá pa Hulanda, pero sinku aña despues el a establesé su mes bèk na Kòrsou kaminda e tabata manehá un konsultancy finansiero, tékniko i ekonómiko.<ref>Amigoe, 3 december 1960, advertentie Anbeadex NV, pag. 4</ref> El a fayesé dia 11 di aprel 1985 na Hulanda, poko promé ku el a hasi ochenta aña di edat. ===Edifisionan=== Komo arkitekto, van Stuivenberg tabata hopi produktivo, tantu paden komo pafó di su karera profeshonal. Por ehempel e diseño di tur edificio di LWV na Aruba y Kòrsou, , construí entre 1930 i 1950, ta wordo atribuí na dje. E edifisionan aki tabata inkluí ofisina, depósito, fasilidat di almasenamentu, tanki i torennan di awa.<ref>{{citeer boek|url=http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|titel=Gedenkboek Landswatervoorziening Nederlandse Antillen 1928-1953|uitgever=Verenigde Drukkerijen Planeta, Haarlem|datum=september 1952|page=67|archiefdatum=2020-12-01|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201201202145/http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|dodeurl=ja}}</ref> Tambe el a diseñá residensia privá, ofisina i teaternan. Su obranan ku tin status di monumento protehá òf ku ta riba e lista di nominashon ta:<ref name=:"0"/><br> {{ABW}} * [[Tanki di Kibaima]] (1932) * [[Watertoren San Nicolas]], Bernardstraat, [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas, Aruba]] (1939) * [[Watertoren Oranjestad]], J.G. Emanstraat, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, Aruba]] (1939) * Dieselstraat? {{CUW}} * fasilidat di almanementu na [[Scharloo]] * tanki di awa di LWV na [[Seru di Ararat]] * edifisio KNSM, Breedestraat, [[Willemstad]] (1939) * [[Cinelandia]] aan het Hendrikplein te [[Pietermaai]], Willemstad, Curaçao (1941) * Teater Westend na [[Plasa Brion]], [[Willemstad]] (1941, desmantelá) * Edifisio prinsipal di AquaElectra na Mundo Nobo, Willemstad (1952) i dos kas riba e tereno (1953) * Kompleho di showroom Palais Royal na Salinja (1953) * kasnan na Kintjan == Estilo arkitektóniko == Van Stuivenberg tabata un eksponente di arkitektura modernista, ku a surgi i floresé na [[Oropa]] entre 1920 i 1940. E estilo aki ta karakterisá pa su lucha pa funshonalidat. Materialnan manera staal i beton a hasi konstrukshonnan nobo posibel, permitiendo edifisionan pa haña propósitonan spesífiko manera fábrika, ofisina, sine òf hospital<ref>{{citeer web|url=http://www.knipselkrant-curacao.com/amigoe-aqualectra-fabriek-moet-beschermd-monument-worden/|titel=Amigoe, "Aqualectrafabriek moet beschermd monument worden"|datum=21 juli 2016| }}</ref>. Tabata hustamente danki na arkitektura modernista ku Van Stuivenberg por a permití su mes libertat artístiko den su diseñonan. E dos torennan di awa riba Aruba y e dos teatronan riba Curaçao ta un mescla di e estilonan di arkitektura moderno y Art Deco Tropical di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Tunel bou di bahia di Santa Ana == Huntu ku Frans van Drimmelen, hefe di LWV (Nederlandse Waterbeheerbureau) na Aruba, Van Stuivenberg a diseña un tunnel bou di [[Bahia di Santa Ana]]. E tùnel lo a konektá e distritonan di Willemstad, [[Punda]], i [[Otrobanda]], di dia i anochi, sin interupshon di tráfiko riba tera òf riba laman. El a presentá e plan revolushonario aki na Parlamento Kolonial na 1943 komo un alternativa pa e servisio di ferry i e brug di ponton, [[Brùg di ponton|Brug di Reina Emma]]. Un konekshon di brug fiho, e brug haltu di Reina Juliana, no a wòrdu realisá te na 1974<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460883:mpeg21:a0127 Amigoe, "De geschiedenis van de brug" (29 april 1974)]</ref>. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Stuivenberg, Pieter van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] Pieter Anthonie van Stuivenberg (☆ 14 di aprel 1905, Geldermalsen, Hulanda – † 11 di aprel 1985, Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero hulandes ku a traha largamente na Kòrsou i Aruba. Su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den e Antianan Hulandes durante siglo binti. Bida i karera Van Stuivenberg a sigui su formashon na Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di e Bond Bouwkundigen Utrecht (B.B.U.). Despues el a studia ingenieria di awa pa tres aña. Na 1927 el a kuminsá traha pa e suministro di awa Provinsial di Nort-West Brabant. Dia 1 di mart 1928 el a wordo manda pa Kòrsou pa traha na e Landswatervoorzieningsdienst (LWV) di e Antianan Hulandes komo hefe di e departamentu tékniko. For di 1 di yanüari 1948 el a bira direktor di LWV, sucediendo R.J. Beaujon. Durante su periodo di trabou el a kontribuí fuertemente na modernisashon di e sistema di suministro di awa na Kòrsou i Aruba. Na 1953, durante su hubileo di 25 aña di servisio, el a wordo distingui komo Ridder den de Orde van Oranje-Nassau pa su merito profesional. Despues di su retiro oficial na 1955 el a bolbe Hulanda, pero algun aña despues el a regresá Kòrsou kaminda el a maneha un ofisina di konsultoria finansiero, tékniko i ekonómiko. El a fayesé na 11 di aprel 1985 na Hulanda, tres dia promé di su 80 aña di edat. Obra arkitektóniko Komo arkitekto, Van Stuivenberg tabata responsabel pa un gran cantidad di proyecto infrastructural i arkitektóniko, principalmente relashoná cu suministro di awa, pero tambe teatro, edifisionan komersial i residensial. Aruba Entre su obranan mas konosí na Aruba ta: Tanki di Kibaima (1932) Watertoren San Nicolas (Bernardstraat, 1939) Watertoren Oranjestad (J.G. Emanstraat, 1939) Varios edifisio tékniko di Landswatervoorzieningsdienst E torennan di awa na Aruba ta konsiderá komo ikononan di arkitektura moderno na e isla. Kòrsou Na Kòrsou su obranan inkluí: Fasilidat di almanamentu na Scharloo Tanki di awa na Seru di Ararat Edifisio KNSM (Breedestraat, Willemstad, 1939) Cinelandia (Hendrikplein, Pietermaai, 1941) Teatro West End (Plasa Brion, 1941; posteriormente desmantelá) Edifisio prinsipal di Aqualectra na Mundo Nobo (1952) Showroom Palais Royal na Salinja (1953) Diferente kasnan residensial na Kintjan Varios di e edifisionan aki tin status di monumento protehá òf ta riba lista di patrimonio. Estilo arkitektóniko Van Stuivenberg tabata influensiá pa arkitektura modernista, un movimiento ku a florecé na Oropa entre 1920 i 1940. E estilo ta enfoká riba: Funshonalidat Uso di beton i staal Forma simplifiká Elementonan geométriko Den su obranan na Karibe el a adapta e modernismo na klima tropikal, creando un meskla entre modernismo europeo i influensianan di Art Deco tropical. Su torennan di awa i teatronan ta mustra claramente e kombinashon aki di funshonalidat tékniko i ekspreshon arkitektóniko. Proyekto di túnel bou di bahia di Santa Ana Huntu ku Frans van Drimmelen, Van Stuivenberg a presenta na 1943 un plan pa un túnel bou di Bahía di Santa Ana na Willemstad. E proyecto lo a konektá Punda i Otrobanda sin dependé di e pontonbrug (Brug di Reina Emma) ni ferry. E plan no a wordo realisá. Finalmente, e konekshon permanente entre e dos banda di Willemstad a keda realidat cu e konstrushon di Brug di Reina Juliana, inaugura na 1974. Signifikashon historiko Van Stuivenberg su trabou a kontribuí significativamente na: Modernisashon di suministro di awa Desaroyo urbano Integrashon di arkitektura moderno den e Antianan Hulandes Su torennan di awa i edifisionan públiko ta te awe parte importante di e paisaje urbano di Aruba i Kòrsou. ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe | imagen = | sucesion = Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[]] [[1930?]] | periodo fin = | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = | sucesor = |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = |religion = |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernador, alkalde |partido = }} '''Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe''' (☆ [[31 di òktober]] [[1882]] na Schiedam – † [[28 di novèmber]] [[1956]] na [[Breda]]) tabata un gobernador kolonial y alkalde hulandes. == Biografia ==d Van Slobbe a nase den un famia katóliko. Su tata probablemente tabata manehá un destileria di gin. Bartholomeus a kuminsá su estudio na un skol di formashon di maestro i na edat di dieshete aña a boluntario pa e ehérsito hulandes. El a entrená komo un ofisial no-komisá na Breda i a bira un sargento promé ku el a wòrdu atmití na e Kurso Prinsipal pa Ofisialnan na Kampen na 1904. Dos aña despues, el a bira un di dos teniente den e di Seis Regimento di e Brigada di Infanteria, stashoná na Breda. Na 1910, el a wòrdu promové na promé teniente den e di Seis Regimento. Na òktober 1913, el a wòrdu nombrá komo un ofisial di servisio spesial pa e staf general den e departamentu stashoná na Breda debí na e menasa di guera. Na 1918, el a wòrdu transferí pa e staf general na Den Haag i a wòrdu sekundá na e Akademia Militar. Na 1919, el a bira kapitan i na 1924, el a bira dosente tambe na e Akademia Militar na Den Haag. Na aña 1930, el a keda nombrá gobernador di e kolonia di Kòrsou i Dependensianan. El a goberna excelentemente y lo kier a keda gobernador, pero despues di su prome periodo, el a pidi su regreso pa Hulanda pa sigui educacion di su yiunan. Na ougùstùs 1936, el a bira alkalde di Breda, un miembro di e Partido di Estado Katóliko Romano (RKSP). El a tene su mes durante guera, pero a wòrdu kita for di trabou dia 11 di mart 1944, pa òrdu di e forsanan di okupashon despues di a nenga di koperá den kompilá listanan pa trabou forsá na Alemania. Durante e último lunanan di guera, el a biba skondí. El a wordo reemplasa pa e miembro di NSB y miembro di SS Gerrit Coenraad Blom. Riba e dia ku Breda a wòrdu liberá, 26 di òktober 1944, el a reanudá su tareanan di alkalde, hibá triunfantemente na e kas di pueblo pa su konsiudadanonan. E tabata, sinembargo, bou di tutela di Baron Dirk van Boetzelaer, un ingeniero hidráulico i teniente coronel, komisario militar pa e distrito di Breda i emanacion di tantu e resistensia komo e forsanan armá hulandes formá na Inglatera. E tabata kere ku kualke hende ku a keda muchu largu durante e okupashon mester tabata konspirando ku e forsanan di okupashon i mester a wòrdu retirá. P’esei tambe e tabatin un opinion negativo di Van Slobbe i a sòru pa e keda suspendé i someté na un investigashon di purga riba su aktividatnan durante e okupashon. Esaki a dura for di kuminsamentu di desèmber 1944 te kuminsamentu di òktober 1945. Dia 2 di desèmber 1944, Van Slobbe a wòrdu informá verbalmente di e desishon pa wèlga, ku a drenta na vigor dia 10 di desèmber. Despues e mester a defendé su mes dilanti di un komishon di purga, loke el a hasi ku éksito. Dia 16 di october 1945, e Comisario di Reina a firma e decreto di disolucion, cu a wordo anuncia algun dia prome. Miéntras tantu, Van Slobbe a wòrdu forsá pa entregá su posishon komo alkalde suplente na alkalde E.L.H.M. van Mierlo, te ora cu e investigacion tabata favorable y e por a reanuda su funcion di alcalde. Dia 17 di òktober 1945, el a presidi e reunion di e Ehekutivo Munisipal pa promé bia. Van Slobbe a kasa ku Joanna Antonia Maria van Schendel na 1912. Nan tabatin shete yu, inkluyendo esun mayó, Maria Elisabeth van Slobbe (1913-2004), i e yu mas yòn i di dos, Wim van Slobbe (1925-2023). ------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario|variante = c |fecha fayecimento= |luga fayecimento = [[Kòrsou]] |region = [[Karibe Hulandes]] |pais = |alias = [[Kòrsou i Dependensianan]] |sucesion = Gobernador-general |periodo start = 1816 |periodo fin = 1819 |monarkia = |antecesor = |sucesor = Petrus Bernardus van Starckenborgh <!-- Seccion di sucesion 2 --> |sucesion2 = |periodo start2 = |periodo fin2 = |monarkia2 = |antecesor2 = |sucesor2 = |pareha = Anna Maria Cornelia van Uytrecht |tata = |mama = |yui = 4 |ofishi = ofisial di marina hulandes, atministradó kolonial, }} '''Albert Lambertsz Kikkert''' (☆ [[17 di novèmber]] [[1761]] na Vlieland - † [[18 di desèmber]] [[1819]] na [[Kòrsou]]), tabata un ofisial di marina hulandes, doño di plantashi na Kòrsou i gobernante durante e era kolonial. El a hunga un ròl importante den e [[Rebelion Grandi|lantamentu di Tula]] na [[1795]] i despues a okupá e funshon altu di Gobernador-General riba e Islanan ABC. == Biografia == Kikkert a nasé riba e [[isla]] di Vlieland na aña 1761. El a drenta marina hulandes na un edat hoben i a subi te na e rango di ofisial. Su entrenamentu marítimo trempan a pone e fundeshi pa su tareanan atministrativo despues na e [[kolonianan]] hulandes den Karibe. Despues di su transferensia pa Kòrsou, el a invertí den un plantashi. Na 1789 el a kasa ku Anna Maria Cornelia van Uytrecht (1768-1847) di Kòrsou, i huntu nan a hana kuater yu.<ref name=uytrecht>http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm. [https://web.archive.org/web/20210717231138/http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm Archivá] 17 di yüli 2021.</ref> Anna tabata e yu muhé di un shon di plantashi riku, [[Casper Lodewijk van Uytrecht]]. Dor di su matrimonio Kikkert a bira doño di e plantashinan, Jan Sofat (antes Jan Zoutvat) i San Juan. Na 1795, el a drenta den konflikto ora e lider di katibu [[Tula]] a dirigí un rebelion riba e isla. Kikkert a wòrdu akusá di ta un kómplise di e medidanan kontra e rebeldenan, loke a pon’é den un posishon kontroversial denter di e [[kolonia]]. == Okupashon ingles == Kikkert tabata na Korsou ora ku e patriotanan a tuma poder na [[Hulanda]] na aña 1795 cu ayudo di e Francesnan y a funda [[Repúblika di Batavia]]. Stadtholder Willem V a hui bai Inglatera i for di einan a ordená tur gobernador i ofisial kolonial pa entregá na e inglesnan, pa e teritorionan di ultramar no kai den man di franses (revolushonario). E gobièrnu nobo a kita mayoria di e ofisialnan, ku mayoria di nan tabata noble. E pregunta di ken pa sirbi a hiba na confusion y tambe intrankilidad riba e barconan Hulandes. Kikkert a scoge e banda di e gobernantenan nobo na Hulanda y asina a opera na servicio di e Francesnan. Su patriotismo tabata oportunista, pasobra despues el a mustra di ta un Orangista konvensí atrobe pa ku e inglesnan. === Konflikto ku Tula === Inspira pa e intrankilidad revolucionario na Europa y e lantamento exitoso di esclavo na Haiti Frances, un lantamento di esclavo tambe a brota riba Curaçao na 1795. E “capitan” di e rebeldenan, Tula, tabata propiedad di Kikkert su cuñado Casper Lodewijk van Uytrecht (1730-1855). Dos otro lider di e rebelion tabata propiedat di Kikkert mes, entre nan Pedro Wacao i Carpata. ‘Bastiaan’ Carpata tabata foreman òf ofisial pretu riba su plantashi San Juan. Parsialmente pa e motibu aki, Kikkert tabata determiná pa pone e rebelion abou. I asina el a hasi, usando e fragatanan Ceres i Medea. For di e Ceres, Kikkert a trese dos bateria di kañon na tera, i tambe munishon i otro suministronan. El a komandá e mariniernan ku a bringa banda di e milisia sivil riba kabai riba e isla. E rebelion a terminá ku un ehekushon brutal i ehemplar di e lidernan rebelde, den kua Kikkert tabata enbolbí aktivamente. El a nota friu den e registro di su barku ‘Den 3e’ (òktober 1795): “... dos negro a wòrdu kibra bibu riba e wiel i pretu, despues dekapitá i nan kabes poné riba e horka, un negro a haña su mannan kòrtá i su kabes kibra aden ku un martiu i despues a wòrdu kologá.” E kastigunan tabata di akuerdo ku e veredikto di Gobernador Johannes de Veer (1738-1796) cum suis.[3][4] == Regreso di gobernashon hulandes == Durante e gobernashon franses den añanan 1800, probablemente Kikkert a kolaborá ku outoridatnan bou di Louis Napoleon, ruman di Emperador Napoleon Bonaparte. Despues di e regreso di e gobièrnu hulandes bou di Rei Willem I, el a wòrdu nombrá Gobernador-General di e Islanan ABC. Den e funshon aki, e tabata responsabel pa e atministrashon sivil i protekshon di interesnan kolonial na Kòrsou, Aruba i Boneiru. El a hunga un ròl sentral den ehekushon di legislashon atministrativo i fiskal durante e periodo aki. Kikkert a fayesé inesperadamente dia 18 di desèmber 1819 na Kòrsou. Su morto a marka e fin di un karera influyente den tantu sírkulonan kolonial komo militar riba e islanan ABC. ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao a3t2ypwf74pm2kecjbuly9df73cb07b 0 8931 188950 162650 2026-04-26T23:28:46Z Caribiana 8320 /* Título honorífiko konsedé */ 188950 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:Flags University of Curacao.jpg|thumb|270px|Banderanan di Kòrsou i University of Curaçao]] Aki ta sigui un lista alfabétiko di ''personanan konosi'' ku ta(bata) studia of traha na [[University of Curaçao|University of Curaçao mr. dr. Moises Frumencio da Costa Gomez]] (antes "Universidat di Antias Hulandes", UNA) of ku a wòrdu konsedé un título honorífiko (''doctor honoris causa''). E lista aki ta inkluí solamente personanan ku tin un propio artíkulo riba [[Wikipedia na Papiamentu]]. ==(Eks-)studiante== {{columns-list|colwidth=15em| * [[Rhoda Arrindell]] * [[Dayanara Chin-A-Lien-Roozendal]] * [[Ruisandro Cijntje]] * [[Paul Comenencia]] * [[Mike Eman]] * [[Richard Gibson]] * [[Quincy Girigorie]] * [[Nina den Heyer]] * [[Nicole Hoevertsz]] * [[Zita Jesus-Leito]] * [[Olindo Koolman]] * [[Ruthmilda Larmonie-Cecilia]] * [[Diana Lebacs]] (1947-2022) * [[Giselle Mc William]] * [[Ana-Maria Pauletta]] * [[Joyce Pereira]] * [[Lizanne Richards-Dindial]] * [[Maria van der Sluijs-Plantz]] * [[Evelyn Wever-Croes]] }} ==(Eks-)miembro di personal== {{columns-list|colwidth=15em| * [[Mito Croes]] (1946-2016) * [[Quincy Girigorie]] * [[Margo Groenewoud]] * [[Hensley Koeiman]] * [[Troetje Loewenthal]] * [[Rutsel Martha]] * [[Fridi Martina]] (1950-2014) * [[Nelson Navarro]] * [[Marcel van der Plank]] * [[Ryçond Santos do Nascimento]] * [[Javier Silvania]] * [[Jackie Voges]] (1931-2023) * [[Mathijs ten Wolde]] }} ==(Eks-)profesor== {{columns-list|colwidth=15em| * [[Rose Mary Allen]] * [[Jeanne de Bruijn]] * [[Gregor van der Burght]] * [[Frank Martinus Arion]] (1936-2015) * [[Jandi Paula]] (1937-2018) * [[René Römer]] (1929-2003) * [[Wim Rutgers]] * [[Ronald Severing]] * [[Roel in 't Veld]] * [[Kees van der Wolf]] }} == Título honorífiko konsedé == * 19?? - [[Amado Römer]] * 1984 - [[Antoine Maduro]] * 1987 - [[Jaime Lusinchi]] * 1995 - [[Carlos Dip]] * 2013 - [[Elis Juliana]] * 2017 - [[Bob Pinedo]] * 2023 - [[Sidney Joubert]] * 2023 - [[Maria Liberia-Peters]] * 2024 - Fred Chumanceiro [[Category:Universidat na Kòrsou]] 2nnf8tib47xfy71oh0p5sup906nf71d 188974 188950 2026-04-27T11:45:01Z Caribiana 8320 /* Título honorífiko konsedé */ 188974 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:Flags University of Curacao.jpg|thumb|270px|Banderanan di Kòrsou i University of Curaçao]] Aki ta sigui un lista alfabétiko di ''personanan konosi'' ku ta(bata) studia of traha na [[University of Curaçao|University of Curaçao mr. dr. Moises Frumencio da Costa Gomez]] (antes "Universidat di Antias Hulandes", UNA) of ku a wòrdu konsedé un título honorífiko (''doctor honoris causa''). E lista aki ta inkluí solamente personanan ku tin un propio artíkulo riba [[Wikipedia na Papiamentu]]. ==(Eks-)studiante== {{columns-list|colwidth=15em| * [[Rhoda Arrindell]] * [[Dayanara Chin-A-Lien-Roozendal]] * [[Ruisandro Cijntje]] * [[Paul Comenencia]] * [[Mike Eman]] * [[Richard Gibson]] * [[Quincy Girigorie]] * [[Nina den Heyer]] * [[Nicole Hoevertsz]] * [[Zita Jesus-Leito]] * [[Olindo Koolman]] * [[Ruthmilda Larmonie-Cecilia]] * [[Diana Lebacs]] (1947-2022) * [[Giselle Mc William]] * [[Ana-Maria Pauletta]] * [[Joyce Pereira]] * [[Lizanne Richards-Dindial]] * [[Maria van der Sluijs-Plantz]] * [[Evelyn Wever-Croes]] }} ==(Eks-)miembro di personal== {{columns-list|colwidth=15em| * [[Mito Croes]] (1946-2016) * [[Quincy Girigorie]] * [[Margo Groenewoud]] * [[Hensley Koeiman]] * [[Troetje Loewenthal]] * [[Rutsel Martha]] * [[Fridi Martina]] (1950-2014) * [[Nelson Navarro]] * [[Marcel van der Plank]] * [[Ryçond Santos do Nascimento]] * [[Javier Silvania]] * [[Jackie Voges]] (1931-2023) * [[Mathijs ten Wolde]] }} ==(Eks-)profesor== {{columns-list|colwidth=15em| * [[Rose Mary Allen]] * [[Jeanne de Bruijn]] * [[Gregor van der Burght]] * [[Frank Martinus Arion]] (1936-2015) * [[Jandi Paula]] (1937-2018) * [[René Römer]] (1929-2003) * [[Wim Rutgers]] * [[Ronald Severing]] * [[Roel in 't Veld]] * [[Kees van der Wolf]] }} == Título honorífiko konsedé == * 1984 - [[Antoine Maduro]] * 1987 - [[Jaime Lusinchi]] * 1995 - [[Carlos Dip]] * 2008 - [[Amado Römer]] * 2013 - [[Elis Juliana]] * 2017 - [[Bob Pinedo]] * 2023 - [[Sidney Joubert]] * 2023 - [[Maria Liberia-Peters]] * 2024 - [[Fred Chumanceiro]] [[Category:Universidat na Kòrsou]] 21b5zcr1agyak6jn6d374jkufk9ph2v 0 9785 188924 116713 2026-04-26T20:11:14Z Caribiana 8320 wikilink 188924 wikitext text/x-wiki '''Zimmerman''' por referi na: == Hende == *[[Angelo Zimmerman]], futbolista di [[Kòrsou]] *[[Bert Zimmerman]], futbolista yu di Kòrsou *[[Christiaan Zimmerman]] (?-1867), militar hulandes i antesesor di gran parti di e habitantenan di [[Boka Samí]] *[[Harry Zimmerman]] (1950-2014), kantante i tumbero [[Kòrsou|kurasoleño]] *[[Thessaly Zimmerman]], modelo [[aruba]]no i [[Miss Aruba]] 2021 {{Dp}} jbc88451aasggh2t6lw1lvnw489nwow 2 11116 188860 188804 2026-04-26T14:50:09Z Caribiana 8320 188860 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Sami | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Sami''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di e pueblo di Sami na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == nl.wiki: E Sint Michielsberg ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di refnan di koral antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 9cgm42sd9z0kwr6fbg4efron6g3y03d 188861 188860 2026-04-26T14:53:39Z Caribiana 8320 188861 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == nl.wiki: E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- h5pf25u23cpk66ditqmqg616u0v7052 188862 188861 2026-04-26T14:54:32Z Caribiana 8320 188862 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- n323jz0pl31xb3q5cxdt5qnc8brgcxi 188863 188862 2026-04-26T15:15:14Z Caribiana 8320 188863 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. --- en.wiki: E asentamentu a kuminsá na 1701,[6] i tabata un pueblo di piskadó trankil.[7] Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.[8] Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.[9] Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.[1] E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.[10] E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao </ref> ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- ndggloq3redfv09uit3qp34jzptnkbf 188864 188863 2026-04-26T15:15:43Z Caribiana 8320 188864 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. --- en.wiki: E asentamentu a kuminsá na 1701,[6] i tabata un pueblo di piskadó trankil.[7] Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.[8] Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.[9] Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.[1] E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.[10] E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao </ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 55une9mzfmq2qde4nntwj8qajjvde0e 188865 188864 2026-04-26T15:23:36Z Caribiana 8320 188865 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5765<ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un boka i un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. --- en.wiki: E asentamentu a kuminsá na 1701,[6] i tabata un pueblo di piskadó trankil.[7] Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.[8] Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.[9] Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.[1] E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.[10] E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao </ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 16z3ftco0bofw0593k0u0u9daumu5ub 188866 188865 2026-04-26T15:30:40Z Caribiana 8320 188866 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un boka i un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. --- en.wiki: E asentamentu a kuminsá na 1701,[6] i tabata un pueblo di piskadó trankil.[7] Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.[8] Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.[9] Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.[1] E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.[10] E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao </ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 2almk24fbc3k9rsjlct2ot53ll1synv 188867 188866 2026-04-26T15:37:36Z Caribiana 8320 188867 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un boka i un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E pueblo a kuminsá na 1701,{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=9}} i tabata un pueblo di piskadó trankil.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=10}} Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=11}} Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=39}} Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=14}} E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=16}} E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao </ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- takk3wzrffd7q3wxlt8vy8fyxz53uup 188868 188867 2026-04-26T15:42:46Z Caribiana 8320 188868 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un boka i un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E pueblo a kuminsá na 1701,{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=9}} i tabata un pueblo di piskadó trankil.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=10}} Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=11}} Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=39}} Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=14}} E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=16}} E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- qipgxbv8ufruzbaahywtju53a0r46iz 188869 188868 2026-04-26T15:52:28Z Caribiana 8320 188869 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">[[Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref>{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=9}} i tabata un pueblo di piskadó trankil.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=10}} Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=11}} Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=39}} Sint Michael ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=14}} E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Sint Michiel.{{sfn|Buurtprofiel Sint Michiel|2011|p=16}} E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- kdbhfawcc53pj9e7lvgw3l4x8983od4 188871 188869 2026-04-26T16:09:06Z Caribiana 8320 188871 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- olep8z12zsrcfork0kiur4yokeanp4v 188892 188871 2026-04-26T18:29:24Z Caribiana 8320 188892 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaail i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden.[11] i e tim di futbòl Jong Colombia.[12] Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.[13] --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 5ps8bjwn060nlxxue8c9284i35fv0tk 188893 188892 2026-04-26T18:35:19Z Caribiana 8320 188893 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Holland|Jong Colombia.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=16 February 2022}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=16 February 2022|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- ic3hub0rp6138qm3i9equ3pexg78oyz 188894 188893 2026-04-26T18:36:56Z Caribiana 8320 188894 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 4duwb4e8vpkw1elw9517l6q2m0cjaq6 188895 188894 2026-04-26T18:46:53Z Caribiana 8320 188895 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Geografia == Boka Samí ta situá riba un bahia protehá na banda west di Kòrsou. E área ta inkluí e bahianan di Samí i Blauwbaai, asina manera e seru Seru Samí. Debí na su lokashon protehá i profundidat di awa, e bahia ta apropriá pa anklá barkunan grandi. Histórikamente, e área tabata usa pa reparashon i estashonamentu di barkunan. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un pueblo chikitu i trankil di piskadó. Durante World War II, aproksimadamente 400 trupa di United States tabata stashioná na Sint Michiel, loke a tin influensia riba e desaroyo di e área. Den e último dékadanan, turismo i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidat turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidat turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonomiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat sera i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di Saint Michael (San Miguel), e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba 29 di september. Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitantenan lokal i internashonal. == Puntonan di interes == Restunan di Fort Sint Michiel, un fortifikashon históriko Dos restorantnan lokal di piská CRKSV Jong Colombia, un klup di futbòl importante Blauwbaai, ku playa i fasilidat turístiko Blue Bay Sculpture Garden --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- t9h4pux5doglworwyyv7po8f4sc5s2k 188902 188895 2026-04-26T19:04:04Z Caribiana 8320 188902 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Geografia == Boka Samí ta situá riba un bahia protehá na banda west di Kòrsou. E área ta inkluí e bahianan di Samí i Blauwbaai, asina manera e seru Seru Samí. Debí na su lokashon protehá i profundidat di awa, e bahia ta apropriá pa anklá barkunan grandi. Histórikamente, e área tabata usa pa reparashon i estashonamentu di barkunan. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]]. Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. == Puntonan di interes == * Ruinanan di Fort Sint Michiel, un fortifikashon históriko * Dos restorantnan lokal di piská * CRKSV Jong Colombia, un klup di futbòl importante * Blauwbaai, ku playa i fasilidat turístiko Blue Bay Sculpture Garden --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- hoyoxlzh7vcxs9xiuosompgjeblhur1 188903 188902 2026-04-26T19:07:08Z Caribiana 8320 188903 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Geografia == Boka Samí ta situá riba un bahia protehá na banda west di Kòrsou. E área ta inkluí e bahianan di Samí i Blauwbaai, asina manera e seru Seru Samí. Debí na su lokashon protehá i profundidat di awa, e bahia ta apropriá pa anklá barkunan grandi. Histórikamente, e área tabata usa pa reparashon i estashonamentu di barkunan. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]]. Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. Otro puntonan di interes den serkania ta [[Seru Samí]] i e ruinanan di un fortifikashon históriko, Fort Sint Michiel. --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 70xwnlvg1kkux4r1myeht4vf93o6li3 188905 188903 2026-04-26T19:13:35Z Caribiana 8320 188905 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Geografia == Boka Samí ta situá riba un bahia protehá na banda west di Kòrsou. E área ta inkluí e bahianan di Samí i Blauwbaai, asina manera e seru Seru Samí. Debí na su lokashon protehá i profundidat di awa, e bahia ta apropriá pa anklá barkunan grandi. Histórikamente, e área tabata usa pa reparashon i estashonamentu di barkunan. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]]. Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. Otro puntonan di interes den serkania ta [[Seru Samí]], Museo di Guera Mundial II i e ruinanan di un fortifikashon históriko, Fort Sint Michiel. --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- o26zk2uwkcb1lin1rvkjfgoedldncx2 188906 188905 2026-04-26T19:14:56Z Caribiana 8320 188906 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Geografia == Boka Samí ta situá riba un bahia protehá na banda west di Kòrsou. E área ta inkluí e bahianan di Samí i Blauwbaai, asina manera e seru Seru Samí. Debí na su lokashon protehá i profundidat di awa, e bahia ta apropriá pa anklá barkunan grandi. Histórikamente, e área tabata usa pa reparashon i estashonamentu di barkunan. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. Otro puntonan di interes den serkania ta [[Seru Samí]], Museo di Guera Mundial II i e ruinanan di un fortifikashon históriko, Fort Sint Michiel. {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- dtt13mckw4o3vgi3v63cvsafnwc10hy 188909 188906 2026-04-26T19:23:00Z Caribiana 8320 188909 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Geografia == Boka Samí ta situá riba un bahia protehá na banda west di Kòrsou. E área ta inkluí e bahianan di Samí i Blauwbaai, asina manera e seru Seru Samí. Debí na su lokashon protehá i profundidat di awa, e bahia ta apropriá pa anklá barkunan grandi. Histórikamente, e área tabata usa pa reparashon i estashonamentu di barkunan. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[CRKSV Jong Colombia]], un klup di futbòl<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> * [[Blauwbaai]] ku fasilidat turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Den e área tambe tin laguna salu ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- nqenxjwh86jv7zqzeuyeqepp9by0m3g 188912 188909 2026-04-26T19:24:46Z Caribiana 8320 188912 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[CRKSV Jong Colombia]], un klup di futbòl<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> * [[Blauwbaai]] ku fasilidat turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Den e área tambe tin laguna salu ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 88i7zv6bdx8cfcujbx4grw922cv6kh2 188913 188912 2026-04-26T19:32:01Z Caribiana 8320 188913 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[CRKSV Jong Colombia]], un klup di futbòl<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> * [[Blauwbaai]] ku fasilidat turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- ilup0xzqx5yp7whie3ocyu6ebe5hs4n 188914 188913 2026-04-26T19:43:50Z Caribiana 8320 /* Kultura i komunidat */ 188914 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[CRKSV Jong Colombia]], un klup di futbòl<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> * [[Blauwbaai]] ku fasilidat turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- ayk5j7drvc6bhrglr06wipodnsowbu6 188915 188914 2026-04-26T19:49:17Z Caribiana 8320 188915 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E bario a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- htklq3neq7t3idf9mafdla4l7emra79 188916 188915 2026-04-26T19:50:52Z Caribiana 8320 188916 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta deriva di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- nv8iv3nlz9wasxhlepkub33rjoxqk97 188917 188916 2026-04-26T19:52:28Z Caribiana 8320 /* Kultura i komunidat */ 188917 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- q8m50bv3dp288fek2026rjjo82320qq 188918 188917 2026-04-26T19:58:51Z Caribiana 8320 /* Puntonan di interes */ 188918 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * ruinanan di Fort Sint Michiel * restorantnan lokal di piská * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * [[Seru Sami]] * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- ll6lbgubgap4qkayzpsn43r1bylmspp 188919 188918 2026-04-26T20:00:44Z Caribiana 8320 /* Puntonan di interes */ 188919 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 2kyzpwqwd2da22j2phisve7i7moq88d 188920 188919 2026-04-26T20:01:09Z Caribiana 8320 /* Puntonan di interes */ 188920 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- oevk25av8dg9op5nl5152yjrxgz55ms 188921 188920 2026-04-26T20:02:27Z Caribiana 8320 /* Puntonan di interes */ 188921 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un bahia i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamentunan i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- r0r0jwhaym1miesnacv66r5yyvkkr6b 188922 188921 2026-04-26T20:08:33Z Caribiana 8320 188922 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam Zimmerman ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 8mj94hx4h0av4lwfta5slsioqaxgkac 188923 188922 2026-04-26T20:09:16Z Caribiana 8320 /* Kultura i komunidat */ 188923 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Korsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam [[Zimmerman]] ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- g5lb5x0yomg6r3g7sc61pl65ou34x8t 188925 188923 2026-04-26T20:12:10Z Caribiana 8320 /* Kultura i komunidat */ 188925 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Kòrsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam [[Zimmerman]] ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 3oiv8t5qmyvi5dc9ffcpq890mrqu630 188928 188925 2026-04-26T20:17:51Z Caribiana 8320 188928 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 1.335<ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = 17,94 | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Kòrsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam [[Zimmerman]] ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] --------- '''Boka Samí''' ta un bahia i un bario na kosta sentral-wèst di Kòrsou, den e zona Sint Michiel situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]] mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. E tabata antes un bario di piskadó. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi. Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. De naam is afkomstig van de heilige San Minguel, waar de wijk naar vernoemd is en die ook nog steeds jaarlijks op 29 september als patroonheilige wordt geëerd.<ref name=:"1"/> Serka di e pueblo ta keda e bahianan di Sami i [[Blauwbaai]], i [[Seru Sami]]. == Historia == E bario a kuminsá na 1701,<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> i tabata un pueblo di piskadó trankil.<ref name=:"1"/> Durante Segundo Guera Mundial, mas o ménos 400 trupa merikano tabata stashoná na Sint Michiel.<ref name=:"1"/> Turismo a resultá den konstrukshon di hotèl i lugánan di fakansi den e bario.<ref name=:"1"/> Sint Michiel ta e bario di mas grandi di Willemstad pa área, i tin un densidat di poblashon abou. Tin un oumento konstante di poblashon debí na desaroyonan nobo di bibienda.<ref name=:"1"/> E entrada pa kapita ta riba promedio, sinembargo tin un desigualdat grandi di entrada na Boka Sami.<ref name=:"1"/> E bario ta rondoná pa áreanan di naturalesa rònt di e serunan. Blue Bay ta un bahia ku un playa, ku atrakshonnan turístiko, apartamentunan luhoso,[9] e Blue Bay Sculpture Garden<ref>{{cite web|url=https://curacao-art.com/2018/05/31/blue-bay-sculpture-garden/ |title=Blue Bay sculpture garden |website=Curacao Art |access-date=16 February 2022}}</ref> i e klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]].<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> Un baki grandi di salu serka di e bahia ta konosí pa su poblashon di flamingo.<ref>{{cite web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |title=Sint Michielsbaai |website=Fun Curaçao|access-date=|language=nl}}</ref> --- Nederzetting aan de zuidkust van Curaçao. Een klein deel van de bevolking leeft van de visvangst. Het sociaal verkeer van Boka, of Boka Samí, zoals St. Michiel in de volksmond wordt genoemd, vertoont een vrij gesloten karakter. Door de grote diepgang en de beschermde ligging aan de lijzijde van Curaçao wordt het gebied regelmatig gebruikt door de Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. om hier grotere schepen en vaartuigen een ligplaats te geven en tevens gerepareerd te worden.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Sint Michiel], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria;Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | zoom = 9 }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 8g7s75aig4yx11ezvuuskjjkrlknohp 188934 188928 2026-04-26T20:49:31Z Caribiana 8320 188934 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | imagen = Sint Michielsberg Curaçao.jpg | elevacion = 105.2 | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 2lv3t30nssg8e1c7wiuoe5c07dxp7ts 188935 188934 2026-04-26T20:58:00Z Caribiana 8320 188935 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Infobox sero| variante = a | nomber = Sero Cristal | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} |perrow = 1/2/1 |border = infobox |image1 = Naturalesa (Sero Cristal ) 08.jpg |caption1 = Bista di e area rond Sero Cristal |image2 = BNA-DIG-MEINERS-0137 - Landschap - Kristalberg, met kinderen 610600 c.jpg |caption2 = |image3 = Naturalesa (Sero Cristal) 12.jpg |caption3 = }} | haltura = 185 m | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = [[Paradera]] | tipo_subdivision_adm = Localisa na | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | zoom = 14 {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | zoom = 9 }} '''Boka Samí''' ta un lugá na kosta sentral-wèst di Kòrsou, na un distansia di mas òf ménos 10 km panort di e kapital Willemstad. kosta west di [[Kòrsou]]. E tabata antes un pueblo di piskadó situá na e punta sùit di bahia di [[Bullenbaai]]. Un tempu e tabata un pueblo chikitu di piskadó, pero el a ekspandé signifikantemente ku áreanan residensial grandi.[2] Tin restunan di Fort Sint Michiel i dos restorant di piská simpel. Un evento anual ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i un festival folkloriko. E klup di futbòl CRKSV Jong Colombia ta situá na Boca Samí. Serka di e pueblo ta keda Sint Michiels Bay, Blauwbaai i Sint Michielsberg. ---------------- '''Seru di Ararat''' ta un [[seru]] situá den [[Willemstad]], [[Kòrsou]], serka di e área di [[Brievengat]]. E seru tin un altura máksimo di 53 meter riba nivel di laman. E ta un punto geográfiko i históriko importante, i hopi biaha e ta wòrdu asosiá ku e sitio di lanthùis Ararat, ku awor ta (parsialmente) den uso komo sede di Servisio di Kadaster.<ref>[https://www.kadaster.cw/contact Kadaster openbare registers], kadaster.cw</ref> E seru ta visibel bon kla for di e barionan di [[Waaigat]] i [[Scharloo]], i ta forma parti di e relieve natural ku ta karakterisá e parti sentral di Willemstad. Riba e seru ta pará un estatua di La Birgen Maria, develá na 1954, ku ta sirbi komo un punto di referensia religioso i kultural. Tambe, e instalashonnan di e stashon di televishon [[Telecuracao]] ta situá riba e seru. Den e área di Seru di Ararat tin varios edifisio i residensia di importansia. Entre nan Kas di F.D. Roosevelt i Kas di Simón Bolívar, edifisionan ku a wòrdu duna komo regalo di gobièrnu di [[Antias Hulandes]] na e konsuladonan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Venezuela]], respektivamente. Un kaminda prinsipal den e área ta Presidente Rómulo Betancourt Bulevar, ku ta sirbi komo un ruta importante di akseso pa e brùg [[Koningin Julianabrug]] i pa e parti industrial i komersial di e isla. Ademas, e área ta popular pa aktividatnan rekreativo manera hiking i kanamentu, ku kamindanan di piedra ku ta konektá e seru ku otro puntonan altu den serkania, manera Seru Sablika i Fort Nassau. For di e serunan aki, por haña bistanan panorámiko riba gran parti di Willemstad i su [[Haf di Kòrsou|haf]]. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * {{aut|Hoetink, H., & Anink, G. B.}}, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam * {{aut|Neerlandia}}, ''De Nederlandse Antillen - Een hechte schakel in de A.N.V.-keten'', jaargang 59, 1955, pagina 3 }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 97vpkjtie0yy5f53f2gah19rd812tn9 188936 188935 2026-04-26T21:02:09Z Caribiana 8320 188936 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.[7][8] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel | alias = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- rhpuhkryoobjbkjqp9gt86odp03k7ot 188937 188936 2026-04-26T21:03:13Z Caribiana 8320 188937 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso espesie di parha.[5] Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rondó di dje.[6] == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.<ref>{{Citeer web |url= https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |titel= 600 A.D. The Early History of Curaçao |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Nationaal Archief Curaçao |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251012080453/https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |archiefdatum= 2025-10-12}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel |titel= Sint Michielsberg, Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Curaçao Monuments |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20241220092448/https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2024-12-20}}</ref> {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel | alias = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- jl5srif0a241uushu9i0zs9sto3vomh 188938 188937 2026-04-26T21:06:17Z Caribiana 8320 188938 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso [[espesie]] di [[para]].<ref>{{Citeer web |url= https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |titel= Malpais/Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur=Ramsar Sites Information Service |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20250914115616/https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |archiefdatum= 2025-09-14}}</ref> Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rònt di dje.<ref>{{Citeer web |url= https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |titel= Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Stichting Uniek Curaçao |taal= nl |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315135441/https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2026-03-15}}</ref> == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hallazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di Arawak, habitantenan indígena di e kontinente Sur Amérika ku a hasi e krusamentu pa Kòrsou durante e periodo pre-Colombiano.<ref>{{Citeer web |url= https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |titel= 600 A.D. The Early History of Curaçao |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Nationaal Archief Curaçao |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251012080453/https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |archiefdatum= 2025-10-12}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel |titel= Sint Michielsberg, Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Curaçao Monuments |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20241220092448/https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2024-12-20}}</ref> {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel | alias = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- lit04x66b674v27ddg0ivh82b5a7y98 188939 188938 2026-04-26T21:10:40Z Caribiana 8320 188939 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso [[espesie]] di [[para]].<ref>{{Citeer web |url= https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |titel= Malpais/Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur=Ramsar Sites Information Service |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20250914115616/https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |archiefdatum= 2025-09-14}}</ref> Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rònt di dje.<ref>{{Citeer web |url= https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |titel= Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Stichting Uniek Curaçao |taal= nl |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315135441/https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2026-03-15}}</ref> == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hayazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di [[Arawak]], habitantenan indígena di e kontinente [[Sur Amérika]] ku a hasi e krusada pa Kòrsou durante e periodo pre-colombiano.<ref>{{Citeer web |url= https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |titel= 600 A.D. The Early History of Curaçao |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Nationaal Archief Curaçao |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251012080453/https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |archiefdatum= 2025-10-12}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel |titel= Sint Michielsberg, Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Curaçao Monuments |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20241220092448/https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2024-12-20}}</ref> {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel | alias = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- c1pt0hx8o1lwww8mgjqm5ydq2aufqkg 188940 188939 2026-04-26T21:19:32Z Caribiana 8320 188940 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i lugá arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un elevashon di 105.2 meter riba nivel di laman. ''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i sitio arkeológiko situá na nòrti di [[Boka Samí]] na [[Curaçao]]. E seru tin un haltura di 105,2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí prinsipalmente di piedra di kalki, formá aproksimadamente sinku mion aña pasá for di refnan di koral antiguo. E formashon geológiko aki ta visibel awe komo serunan di kalki riba e kosta sùitwèst di Kòrsou i ta parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi.<ref name="geo1">De Buisonjé, P.H., ''Neogene and Quaternary geology of Curaçao''.</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural [[Malpais/Sint Michiel]], un área ku tin status di [[Ramsar]] i ku tambe ta rekonosé komo un Important Bird Area.<ref name="ramsar">Ramsar Sites Information Service, ''Malpais/Sint Michiel''.</ref> Na pia di e seru ta keda e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, ku ta sirbi komo un área importante pa buskamentu di kuminda pa flamingo di Karibe i otro spesie di para.<ref name="carmabi">CARMABI Foundation, ''Biodiversity of Curaçao''.</ref> Tin varios kaminda di senderismo riba i rònt di e seru, ku diferente grado di difikultat. Un di e rutanan ta hiba na e punta di e seru, kaminda por mira un bista panorámiko di 360° di e laguna i e paisahe rònt di dje.<ref>Ministerie van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Curaçao, ''Natuurbeheer en recreatie''.</ref> == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko importante ku indikashonnan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Tardi (±8000–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (±2000 promé ku Kristu – 500 despues di Kristu).<ref name="arch1">Haviser, Jay B., ''The Prehistory of Curaçao''.</ref> E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e banda wèst, kaminda formashonnan natural di piedra di kalki ta forma refugionan. A deskubrí varios artefaktonan i depósitonan ku data di aproksimadamente 4500 te 1500 aña pasá.<ref name="arch2">Versteeg, A.H., ''Archaeological Investigations on Curaçao''.</ref> E material arkeológiko ta inkluí kaska, karbon, restunan di krab, fragmentonan di wesu di bestia i hèrmèntnan trahá di piedra i kaska. Tambe a haña entieronan humano. E restunan aki ta atribuí na grupo indígena Arawak, ku a migra for di e kontinente Sur Amérika durante e periodo prekolombiano.<ref name="arch1" /> == Referensianan == <references/> [[Kategoria:Geografia di Curaçao]] [[Kategoria:Arkeologia di Curaçao]] [[Kategoria:Serunan di Curaçao]] ------------ == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso [[espesie]] di [[para]].<ref>{{Citeer web |url= https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |titel= Malpais/Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur=Ramsar Sites Information Service |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20250914115616/https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |archiefdatum= 2025-09-14}}</ref> Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rònt di dje.<ref>{{Citeer web |url= https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |titel= Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Stichting Uniek Curaçao |taal= nl |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315135441/https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2026-03-15}}</ref> == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hayazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di [[Arawak]], habitantenan indígena di e kontinente [[Sur Amérika]] ku a hasi e krusada pa Kòrsou durante e periodo pre-colombiano.<ref>{{Citeer web |url= https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |titel= 600 A.D. The Early History of Curaçao |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Nationaal Archief Curaçao |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251012080453/https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |archiefdatum= 2025-10-12}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel |titel= Sint Michielsberg, Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Curaçao Monuments |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20241220092448/https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2024-12-20}}</ref> {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel | alias = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- 2cnyb80l9u74k1081bzy053akevia3d 188941 188940 2026-04-26T21:21:00Z Caribiana 8320 188941 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ To do: [[Groot Kwartier]] - [[Bandariba]] - [[Caracasbaai]] (no.wiki) - [[Grote Berg]] - [[Westpunt]] (sv.wiki) - [[Steenrijk]] - [[Koraal partir]] (en.wiki) - [[Scharloo]] - [[Veeris]] - [[Lanthùis Veeris]] - [[John Godden]] * https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Koraal_Specht.pdf --------------------- {{Variante|c}} {{Infobox sero|variante=c | nomber = Seru Samí | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = vertical |border = infobox |image1 = Sint Michielsberg Curaçao.jpg |caption1 = Bista di banda pasùit |image2 = Sint Michielsberg, Curaçao (noordzijde).jpg |caption2 = Bista di banda panort }} | imagen = | haltura = 105.2 | pais = {{CUW}} | zoom = 9 | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel }} '''Seru Samí''' òf '''Sint Michielsberg''' ta un seru i sitio arkeológiko situá panort di [[Boka Samí]] na [[Kòrsou]]. E seru tin un altura di 105.2 meter riba nivel di laman. == Bista general == E seru ta konsistí prinsipalmente di piedra di kalki, formá aproksimadamente sinku mion aña pasá for di refnan di koral antiguo. E formashon geológiko aki ta visibel awe komo serunan di kalki riba e kosta sùitwèst di Kòrsou i ta parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi.<ref name="geo1">De Buisonjé, P.H., ''Neogene and Quaternary geology of Curaçao''.</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural [[Malpais/Sint Michiel]], un área ku tin status di [[Ramsar]] i ku tambe ta rekonosé komo un Important Bird Area.<ref name="ramsar">Ramsar Sites Information Service, ''Malpais/Sint Michiel''.</ref> Na pia di e seru ta keda e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, ku ta sirbi komo un área importante pa buskamentu di kuminda pa flamingo di Karibe i otro spesie di para.<ref name="carmabi">CARMABI Foundation, ''Biodiversity of Curaçao''.</ref> Tin varios kaminda di senderismo riba i rònt di e seru, ku diferente grado di difikultat. Un di e rutanan ta hiba na e punta di e seru, kaminda por mira un bista panorámiko di 360° di e laguna i e paisahe rònt di dje.<ref>Ministerie van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Curaçao, ''Natuurbeheer en recreatie''.</ref> == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko importante ku indikashonnan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Tardi (±8000–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (±2000 promé ku Kristu – 500 despues di Kristu).<ref name="arch1">Haviser, Jay B., ''The Prehistory of Curaçao''.</ref> E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e banda wèst, kaminda formashonnan natural di piedra di kalki ta forma refugionan. A deskubrí varios artefaktonan i depósitonan ku data di aproksimadamente 4500 te 1500 aña pasá.<ref name="arch2">Versteeg, A.H., ''Archaeological Investigations on Curaçao''.</ref> E material arkeológiko ta inkluí kaska, karbon, restunan di krab, fragmentonan di wesu di bestia i hèrmèntnan trahá di piedra i kaska. Tambe a haña entieronan humano. E restunan aki ta atribuí na grupo indígena Arawak, ku a migra for di e kontinente Sur Amérika durante e periodo prekolombiano.<ref name="arch1" /> == Referensianan == <references/> [[Kategoria:Geografia di Curaçao]] [[Kategoria:Arkeologia di Curaçao]] [[Kategoria:Serunan di Curaçao]] ------------ == Bista general == E seru ta konsistí di piedra di kalki ku a forma aproksimadamente sinku mion aña pasá for di [[ref di koral|refnan di koral]] antiguo. E restunan di e refnan di koral antiguo aki ta visibel awe komo e serunan di piedra di kalki ku ta baha na kosta sùitwèst di Kòrsou, ku ta wòrdu konsiderá parti di e asina yamá Formashon di Ser’i Domi. Seru Sami ta pertenesé na e unidat geológiko aki.<ref>{{Citeer journal |auteur= B.W. Fouke, C.J. Beets, W.J. Meyers, G.N. Hanson, A.J. Melillo |jaar= 1996 |titel= ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr Chronostratigraphy and Dolomitization History of the Seroe Domi Formation, Curacao (Netherlands Antilles) |journal= Facies |volume=35 |pages= 293-320 |doi=10.1007/BF02536966 |url= https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315133226/https://www.researchgate.net/publication/248036327_87_Sr_86_Sr_Chronostratigraphy_and_dolomitization_history_of_the_Seroe_Domi_Formation_Curacao_Netherlands_Antilles |archiefdatum= 2026-03-15 |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer journal |auteur= Jean-Claude Hippolytea, Paul Mann |jaar= 2011 |titel= Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |journal= Marine and Petroleum Geology |volume=28 |pages= 259-277 |doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |taal= en |archiefurl= |archiefdatum= |bezochtdatum= 2026-03-14}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |titel= Geology |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Carmabi research Station |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260120185317/https://www.researchstationcarmabi.org/research-station-carmabi/ecosystems/geology/ |archiefdatum= 2026-01-20}}</ref><ref>{{Citeer boek | auteur= TNO-GDN | datum= 2023 |titel= Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden |url= https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf |uitgever= |plaats= Utrecht |isbn= 978-90-5986-514-3 |formaat= PDF |editie= 1 kaartblad |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251106205057/https://www.dinoloket.nl/sites/default/files/2023-03/Geologischekaartnederland2023.pdf | archiefdatum= 2025-11-06}}</ref> Sint Michielsberg ta situá den e parti sùit di e reserva natural di Ramsar Malpais/Sint Michiel, ku tambe ta wòrdu rekonosé komo un Área Importante di Parha. Na pia di Sint Michielsberg ta situá e lagun hipersalino (saliña) di Sint Michiel, un área di buskamentu di kuminda pa e flamingo di Karibe i un habitat importante pa numeroso [[espesie]] di [[para]].<ref>{{Citeer web |url= https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |titel= Malpais/Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur=Ramsar Sites Information Service |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20250914115616/https://rsis.ramsar.org/ris/2117 |archiefdatum= 2025-09-14}}</ref> Varios kaminda di naturalesa di diferente nivel di difikultat a wòrdu trahá riba i rònt di e serunan di Sint Michielsberg, inkluyendo un ruta pa e punta di Sint Michielsberg. For di ariba, tin un bista di 360° di e laguna i e paisahe rònt di dje.<ref>{{Citeer web |url= https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |titel= Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Stichting Uniek Curaçao |taal= nl |archiefurl= https://web.archive.org/web/20260315135441/https://www.uniekcuracao.com/gebieden-2/gebieden-kaart/klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2026-03-15}}</ref> == Arkeologia == Sint Michielsberg ta un sitio arkeológiko ku rastronan di presensia humano for di e periodo Arkaiko Lat (8000 promé ku Kristu–2000 promé ku Kristu) i e periodo Preklásiko (2000 promé ku Kristu–500 despues di Kristu). E sitio ta kubri aproksimadamente un hektar i ta ekstendé for di e punta di e seru te na e slope wèst, kaminda piedranan di kalki ku ta kologá ta forma nishi i refugio natural. A haña artefaktonan i depósitonan plamá ku ta data di aproksimadamente 4.500 pa 1.500 aña pasá. E hayazgonan arkeológiko ta konsistí di kaska, karbon, restunan di krab, fragmento di wesu di bestia, i hèrmèntnan trahá di kaska i piedra. Ademas, a haña entieronan di hende. E restunan aki ta di [[Arawak]], habitantenan indígena di e kontinente [[Sur Amérika]] ku a hasi e krusada pa Kòrsou durante e periodo pre-colombiano.<ref>{{Citeer web |url= https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |titel= 600 A.D. The Early History of Curaçao |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Nationaal Archief Curaçao |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20251012080453/https://www.curacaohistory.com/600-ad-the-early-history-of-curacao |archiefdatum= 2025-10-12}}</ref><ref>{{Citeer web |url= https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel |titel= Sint Michielsberg, Klein Sint Michiel |bezochtdatum= 2026-03-14 |auteur= Curaçao Monuments |taal= en |archiefurl= https://web.archive.org/web/20241220092448/https://curacaomonuments.org/sites/sint-michielsberg-klein-sint-michiel/ |archiefdatum= 2024-12-20}}</ref> {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Link eksterno * *[https://www.uniekcuracao.com/wp-content/uploads/2022/01/thumbnail_IMG_6226-768x493.jpg Mapa pa hiking di Stichting Uniek Curaçao] }} [[:Kategoria:Seru na Kòrsou]] [[:Kategoria:Historia di Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Jan Thiel | alias = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Jan Thiel''' ta un lago di salu i un lugá na [[Kòrsou]]. E ta situá aproksimadamente 8 km zuidoost di Willemstad.[2] Jan Thiel originalmente tabata un plantashon di salu. E área rònt di e lago di salu ta un reserva natural, pero e restu, inkluyendo e área rònt di Jan Thiel Bay, a wòrdu parselá i ta konsistí di hotèl i apartamentu.[3][4] Atministrativamente, Jan Thiel ta kai bou di Spaanse Water.[5] == Historia == Alrededor di 1700, e área a wòrdu kumprá komo e plantashon di salu di Damasco. E lagun natural a wòrdu será, permitiendo pa salu wòrdu saka despues di evaporashon.[3] Na 1737, e plantashon a wòrdu kumprá for di Jan Thiel dor di Jozef Penso i a wòrdu yamá na su nòmber.[4] Banda di salu, otro produktonan manera índigo tambe tabata wòrdu kultivá, i durante siglo 20, apelsina.[3] Salu tabata wòrdu ekstraí te na 1975.[6] Na 1978, e plantashon a wòrdu kumprá dor di e Fondo General di Penshun di Antia Hulandes (awor: Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland).[7] Na 1992, e área a wòrdu parselá i bendí,[8] pero e área rònt di e lago di salu a keda sin desaroyá i a bira un reserva natural.[4] == Salt Lake == E lago di salu ta habrí pa públiko i ta atraé hopi espesie di parha, inkluyendo flamingo kòrá. Un trail di dies kilometer a wòrdu konstruí kantu di e lago, i ta posibel pa kana for di Jan Thiel Bay pa e Curaçao Sea Aquarium.[4] Kantu di e lago tin e ruinanan di kasnan di kuidadó, un fòrnu di kalki, i un kunuku di salu ku tanki di shushi.[9][3] Na 2008, e lago di salu i e área rondó di dje a wòrdu designá komo un monumento históriko.[9] == Jan Thielbaai i Hotèlnan == Wak Jan Thiel Bay pa e articulo principal riba e topico aki. E área rònt di [[Jan Thielbaai]] ta sede di hopi hotèl i apartamentu, i a bira un atrakshon turístiko.[10] Rondó di e bahia tin playanan privá, klupnan, restorantnan i un skol di buseo.[11] E Jan Thiel Landhuis, e kas di plantashi anterior kaminda e doño tabata biba te 1980, a bira un hotèl, i ta rondoná pa un hardin grandi.[6][3] {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Groot Kwartier }} '''Groot Kwartier''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]], un isla di Antia Menor den Karibe Hulandes. E ta mihó konosí komo Emmastad, un warda di villa konstruí pa Royal Dutch Shell pa su empleadonan. Emmastad ta ofisialmente parti di Groot Kwartier.[3] == Historia == Groot Kwartier a kuminsá komo un plantashon na 1694. E plantashon tabata produsí banana, divi-divi i bestia, pero tabata konosí prinsipalmente pa su suministro grandi di awa dushi.[4] Na 1915, e plantashi Asiento den serkania a wòrdu kumprá pa Royal Dutch Shell. Inicialmente e tereno tabata wòrdu usá komo un haf. Na 1923, barionan a wòrdu konstruí riba Groot Kwartier pa akapará empleadonan kontratá for di otro islanan den Karibe. Na 1929, e área propiedat di Shell a wòrdu renobá pa Emmastad.[5] Entre 1945 i 1955, Emmastad a wòrdu engrandesé ku barionan residensial pa e empleadonan hulandes di Royal Dutch Shell.[6] E kasnan konstruí durante e periodo ei tabata villanan luhoso i independiente.[6] Emmastad tabata un komunidat segregá i será kaminda hende pretu i koló tabata permití entrada solamente ku un pasashi spesial.[7] Den añanan 1960, Shell a kuminsá bende e kasnan.[8] Emmastad no ta segregá mas, i a bira un bario popular pa e klase medio; sinembargo, e partinan mas bieu di Groot Kwartier ta mas pober.[9] en.wiki landhuis Groot Kwartier -> foto? {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona | nomber = Bandariba }} '''Bandariba''' (tambe: Banda'riba) ta un distrito di e isla di Kòrsou. E ta un di e tres distritonan i ta abarká e parti sùitost di e isla.[2] E nòmber ta Papiamentu i ta tradusí na “riba”.[3] E distrito ta kontené e pueblonan i pueblonan di Santa Rosa,[4] Spaanse Water,[5]: 6  Montaña,[6] Seru Grandi,[7] i Oostpunt.[3] Historia Na 1634, Curaçao a keda konkistá dor di e Kompania di Antillas Hulandes, i e stat di Punda a keda fundá. Pa por a alimentá e poblashon, a establesé plantashonnan riba e isla.[8] E plantashonnan tabata na eskala chikí debí na e tera infértil i tabata produsí yam, mango, apelsina, òf bestia di krio.[9] Bandariba despues a atraé katibunan liber i liberá ku a establesé nan mes den e tereno bashi.[10] Den siglo 19, e iglesia Katóliko Romano a funda e pueblonan di Santa Rose i Montaña pa asina eduká i kombertí e poblashon di katibu anterior.[5]: 6  Na 1875, un mina di fosfato na gran eskala a wòrdu habrí serka di Tafelberg,[11] Na 1927, Royal Dutch Dutch a konstruí un terminal di zeta na Spania Awa.[12] Oostpunt E divishon aktual di e isla ta data di 1930 ora ku Willemstad a wòrdu ekstendé pa inkluí mayoria di e suburbionan.[13] Durante fin di siglo 20, turismo a bira importante i Bandariba a mira e desaroyo di resortnan turístiko.[14] E pueblo di Oostpunt, e punto mas ost di e isla, ta propiedat privá di e famia Maal,[3] i mayoria di e área di 54 kilometer kuadrá (21 mi kuadrá)[15] ku ta rondoná e pueblonan di Oostpunt, Sint Joris, i Santa Catharina[16] ta for di límite.[17] E pueblo di Oostpunt ta solamente habitá pa Willy Maal i su mama.[18] Oostpunt ta kubri mas o ménos 10% di e isla.[16] en.wiki ------------- {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Zona i bario | alias = Skaló | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Scharloo''' of '''Skálo''' ta un zona den [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. E ta situá na e banda panort di [[Waaigat]] i ta ekstende for di [[bahia di Santa Ana]] te Berg Altena. E nòmber Scharloo ta nifiká mas altu. Barionan den Scharloo ta [[Fleur de Marie]], St. Jago, Scharloo Abou i Zwaan. E zona ta konektá ku [[Punda]] dor di [[Koningin Wilhelminabrug]], tambe konosí komo brug di Scharloo. Scharloo ta situá riba e otro banda di Waaigat, dilanti di Punda i Pietermaai, entre e zgn. Gran Klip i Kleine Klip na St. Annabaai i Berg Altena a surgi komo un barrio di Willemstad. == Historia == E historia di Scharloo ta kuminsá den [[siglo 16|siglo diesseis]]. For di 1634 [[West Indische Compagnie]] a stimula agrikultura na Kòrsou dor di duna [[concesion|konseshon]] di plantashon na agrikultornan hulandes. E kas di Scharloo tabata un di e promé nuebe plantashonnan. Sinembargo, a resultá ku e tereno duru no tabata adekuá pa agrikultura. E agrikultornan a bai otro kaminda i e doño, Pieter Claas Oostdorp, a bende e tereno den 1729 den parcela. 2] Na 1694 e promé waf a keda establesé na Scharloo i e promé kasnan di palu a keda konstruí banda di awa Waaigat. Na [[siglo 18|siglo diesocho]], ora e muraya di Punda a bira demasiado chikitu, komersiantenan hudiu riku a bai biba den e suburbionan di Pietermaai i Scharloo, pafó di e murayanan di e siudat. Na Scharloo nan a konstruí kasnan elegante di estilo di Sur-Europa, den kolornan di Antillia. E edifisionan a haña hopi elemento neoklasiko, karakterisá pa dekorashon na e fasadanan i den e kasnan, i den hopi kaso un patio. Na 1819 Punda tabatin 3042 habitante, Otrobanda 3430, Scharloo solamente 703. For di 1850 e bario a kuminsá desaroyá. Na 1861 e murayanan di e siudat a ser kibra i na 1881 a konstruí un brùg ku a konektá Scharloo ku Pietermaai. 3] Despues di e orkan di 1877, hopi famia hudiu di [[Pietermaai]] a muda pa e luga mas haltu di Scharloo i a konstruí villas riba e banda di [[Waaigat]]. Scharloo pronto a bira e parti mas riku di e siudat. 2] For di añanan 50 di siglo XX e habitantenan a bai biba den e suburbionan moderno di Willemstad i Scharloo a bira den desaster. E tempu ku a sigui tabata un tempu di pobresa i kriminalidat. Den e añanan 80 e restorashon a kuminsá. Hopi di e kasnan a bira hotèl boutique, otronan ta den uso komo ofisina i ta keda bon mantené. Algun edifisio tin pinturanan mural den e kolornan típiko di Kòrsou; Street Art Skalo (un proyekto di Fundashon Rebiba Skálo Abou), tin komo mishon pa drecha i adorná e barrio i pa mustra talento lokal. Na aña 1999 Scharloo a keda pone riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.[1] 4] == Sitio di interes == * [[Museo Marítimo Kòrsou]], N. van den Brandhofstraat 1 * Yotin Kortá Geldmuseum, Scharlooweg 11 * Museo Literario, ku ta situá den Biblioteca Nashonal di Kòrsou, A. Mendez Chumanciero Boulevart 17 * Bolo di Batrei (e bridal tail), Scharlooweg 77, sede di Archivo Nashonal, ku un fasada den estilo rokoko i pinturanan di plafòn. == Galeria di mural (selectie) == <gallery widths="180"> Muurschildering door Francis Sling in Scharloo.jpg|''Three o’ Clock Romance'' door [[Francis Sling]] Muurschildering door Sander van Beusekom in Scharloo.jpg|''Don't give a man a fish, teach him how to fish!'' door [[Sander van Beusekom]] Muurschildering 2 door Garick Marchena in Scharloo.jpg|''More than meets the eye'' door [[Garrick Marchena]] </gallery> == Zie ook == * [[Lijst van monumenten in Scharloo]] {{Appendix|1=|2= '''Externe links''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=27 mei 2021}} '''Bronnen en voetnoten''' {{References}} }} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64441573|titulo=Buena Vista (Curaçao)}} {{References}} }} ANK: E kresementu di Scharloo a kuminsá den añanan setenta di siglo 19. E élite hudiu di Punda a konstruí mansionnan mahestuoso n’e parti sùit di Scharloo, n’e banda di Waaigat. Despues di e orkan grandi di 1877, kaminda Pietermaai a inundá por kompleto, hopi famia hudiu a muda di Pietermaai bai Scharloo. [[:Category:Lugá na Kòrsou]] Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivial, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fasada di palu ku a wòrdu koroná entre kapelnan di dak ku fasadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di siglo XIX ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor di e entrada pa e brug di Reina Juliana.<ref>Enciclopedia van Curacao - Letter Q t/m T Scharloo]</ref> Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Lanthùis | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029918 Vooraanzicht van Landhuis Veeris Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Lanthùis Veeris (1964) | nomber2 = Lanthùis Feeris | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = [[Veeris]] | adres = | cercania = | funcion_original = kas di plantashi | funcion_actual = | fecha_construccion = ront di 1800 | renova = | restaura = | status_monumento = [[Monumento]] registrá ?? | propietario = | zoom = 13 }} '''Lanthùis Veeris''' ta un [[lanthùis na Kòrsou]], situá den e bario di [[Veeris]], zona nortwest di [[Willemstad]]. E ta un di e lanthùisnan mas bieu na Kòrsou ku ta eksistí ainda. == Historia == Historia di e Plantage Veeris E landhuis a tuma su nòmber di famia Veeris, ku ta e prome doño konosí di e plantagenan Drie Gebroeders i Westerveld. Den di dos mita di siglo 19, e plantagenan aki a fúsioná ku Eendracht pa formá plantage Union, ku eventualmente a bira konosí komo plantage Veeris. No ta kla si e landhuis actual ta originalmente parte di Union, Drie Gebroeders of otro plantage, pero su lokashon ta indiká ku e landhuis ta situá entre e plantagenan historiko Morgenster i Raphael, na banda west di Weg naar Westpunt. ta un kas grandi históriko situá den e bario [[Veeris]], banda oeste di Willemstad, Kòrsou. E bario Veeris mes ta centraé bon entre Hato Airport i e sentro di Willemstad, mas o menos 10 minùt di maneho di e kapital. E kas ta riba un kavel di mas o menos 6.000 m2 di tereno propio. E landhuis mes ta un ejenplo di arkitetura kolonial ku a keda den su estado original. E propiedat ta konsisti di e kas prinsipal, un bijgebouw ku cisterna, un magasina, un edifisio pa bano i ducha, i koralen tradicional. == Edifisio == Kompleho di tereno di kunuku ku edifisio prinsipal i strukturanan adishonal. Edifisio prinsipal: struktura di un piso ku plan di piso rektangular. Dak di gable riba área di núkleo, daknan skerpi riba galerianan. Dos dormitorio na tur dos banda di dak. Gables den forma di embudo ku fronton triangular i gables kurvá paden i pafó na nivel di galeria. Terasa dilanti kompleto i tambe terasa patras kòrtiku. Strukturanan adishonal ta inkluí un tanki di dos piso i un magasina konektá ku tres arko na e edifisio prinsipal.<ref name="Monument">[https://curacaomonuments.org/sites/landhuis-veeris-veeris-z-n-willemstad/ Landhuis Veeris], curacaomonuments.org</ref> E monumento tin balor históriko kultural pa motibu di e kombinashon di gablenan kurvá paden i pafó ku puntanan di gable den forma di embudo ku fronton ta indiká un fase di transishon rònt di 1800. Balor históriko arkitektóniko komo un tereno di kunuku ku galerianan núkleo i rondó di dje, un lay-out típiko di Curaçao, i un sala típiko ku pasashinan arkuá i arkuá. Konhunto i balor históriko kultural pa motibu di e koherensia di tereno di kunuku, terasanan, tanki, magasina, kas di wc, koralnan i kurá ku porta.<ref name="Monument"/> *Deskripshon Arkitetural i Interno Landhuis Veeris ta un edifisio di mas o menos 570 m2.<ref>https://www.huisenaanbod.nl/index.php?p=detail&sLand=Antillen&sProv=&sRegio=&sPlaats=&Koophuur=K&order=&lan=NL&det=i*zo*&loc=ANT::::::;&AdvId=3198157 Lanthuis Veeris], huisenaanbod.nl</ref> Ora bo drenta, bo topa ku un espacio habri ku hopi detallenan autentiko, inkluindo porta i bentana original, yuna zolder amplio dividi na dos kamber grandi, un kuchina, i un bano. E struktura ta ofresé gran potenshal pa restaurashon den su estilo autentiko. *Desaroyo aktual i potenshal Veeris ta desaroyando rápidamente komo un zona industrial i komersial moderno, ku e sentro komersial Sambil serka, ku ta atrahé hopi trafiko humano. E lokashon di Landhuis Veeris lo pone’l den un posishon estratégiko pa diferente uzo: residenshal, komersial, turístiko of kulturel. Según e plan regulativo lokal (Artíkulo 3 di DROV), e terreno tin destino pa: bibuenda, negoshi, detalji, servisio, rekreo, aktividatnan sosial, trafiko, defensa, of preservashon di paisahe i kultura. *Konklushon Landhuis Veeris ta un testigu mudo di e historia agrikultural i sosial di Kòrsou. Ku un renovashon ku ta respetá su karákter original, e kas por bira un punto di referensia pa patrimonio, turismo, of desaroyo sosho-kultural moderno. == Lista di referensia == *Huisenaanbod.nl (anunsi original di bentanan) *Data topografiko lokal i historia di plantage Kòrsou *Informashon general tokante DROV-regulashon. {{Appendix}} -------------- '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashi) situá den parti sùitwest di [[Willemstad]], serka e laguna di [[Piscaderabaai]]. E bario a tuma su nòmber for di plantashi Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a kria bestia. E plantashon mes tabata pertenesé na famia Veeris, un fam di orígen [[Hulanda|hulandes]].<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e tereno di Veeris a wòrdu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan manumisio ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Finalmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisá den distrito di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su meskla di kasnan tradishonal i modernu. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área a kontinua desaroyando komo un bario residensial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashi original. Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kultural afrokurasoleño. {{Appendix}} == Referensia == <references> <ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> <ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> </references> '''Veeris''' ta un bario i un èks-[[kunuku]] (plantashon) lokalisa den parti suroeste di [[Kòrsou]], serka di otro barionan históritiko manera [[Mundu Nobo]] i [[Otrobanda]]. E bario a tuma su nomber for di e plantashon Veeris, ku tabata un di hopi plantashonnan agríkola durante e periodo kolonial.<ref name="arkos">[https://www.archiefnaskorsou.cw Archivo Nashonal Kòrsou – Dokumento di plantashon Veeris]</ref> == Historia == Durante e siglo 18 i 19, e área ku awe ta konosí komo Veeris tabata parte di un plantashon chikí ku tabata produsi produktonan agríkola manera maishi, bonchi, i tambe a tene chukaramentu di bestia. E plantashon mes a pertenesé na famia Veeris, un apelido di orígen hulandés.<ref name="arkos"/> Despues di [[abolishon di sklabitut]] den [[1863]], hopi di e terreno di Veeris a wordu dividí den lotenan mas chikí i a bira un komunidat di famianan libertá ku a krea su propio espasio, agrikultura i bida sosial. Eventualmente, ku e desaroyo urbano di [[Willemstad]], Veeris a kambia di kunuku na bario urbano. == Geografia i tempu moderno == Veeris ta lokalisa den distrit di [[Willemstad]] i ta karakterisá pa su mezcla di kasnan tradicional i moderno. E bario tin kaminda prinsipal ku ta konektá ku otro partinan di e siudat, i e área ta kontinua desaroyando komo un bario residencial trankil. == Kultura i patrimonio == Varios kas di Veeris tin balor patrimonial, i por wak strukturanan di estilo kolonial, kas di kunuku, i algun restonan di e plantashon original.<ref name="monumento">[https://www.monumento.org Fundashon Pro Monumento – Inventario di kas di balor patrimonial]</ref> Tur aña, e komunidat ta selebrá eventonan chikí relashoná ku historia lokal, i Veeris ta konsiderá parte di e herensia kulturnan [[Afro-Korsou|afro-korsou]]. == Mira tambe == * [[Lanthùis na Kòrsou]] [[:Kategoria:Kòrsou]] ------------------- {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = empresario | nomber = John Godden' | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | residencia = | alma mater = | ofishi = ingeniero | aña activo = | distincion = | yui = William Godden }} '''John Godden''' (* [[1845]] na [[Inglaterra]] - † [[1938]] na ...) tabata un ingeniero minero britaniko, kende tabata e fundadó di e industria di fòsfat na [[Kòrsou]]. John Godden (1845–1938) i Su Importansia den Industria di Fosfato Kuminsamentu i Bida Tempran John Godden a nase na 1845 den Inglaterra. E tabata yiu di William Godden, un manejadó di mina na Devon, Inglaterra. Siendo ku e a krese den un famia ku ta ocupa ku mineria, el a sigui mesun direkshon i bira un ingeniero di mineria. Deskubrimentu i Eksplotashon di Fosfato Na 1871, John Godden a deskubrí depositonan grandi di fosfato riba Klein Curaçao despues di e barku kaminda el a ta viajando a bai fonu di un tormento i a obliga pa baha na e isla. Fosfato tabata un mineral hopi balioso, derivá di guano di para, i Godden a yega haya derechonan pa mina e material aki. Entre 1871 i 1886, mas ku 90,000 ton di fosfato a wordu eksportá pa Europa pa usa komo fertilisante i suplemento pa bestia. Minaria na Santa Barbara i Tafelberg Despues di su exito na Klein Curaçao, na 1875 Godden a kuminsá ekplorashon di fosfato na plantashi Santa Barbara, spesífikamente na Tafelberg. E tabata un di e minas mas importante di e epoka. Otro Proyektonan di Mineria Godden no tabata limitá su operashon solamente na fosfato. Na 1880, el a kuminsá mina di manganeso i kobre na Newtown, un área na Kòrsou. Tambien, na 1876, el a invertí den minaria di sulfùr na isla di Saba. Aunke no tur su proyektonan tabata sukses, su inpaktu den desaroyo ekonomiko di e region tabata grandi. Erensia i Legado John Godden a fayesé na 1938. Su trahonan a kontribuí pa e industria di fosfato den Karibe, pero tambe a keda detras konsekensianan ambiental di eksplorashon masivo. Awe na dia, su historia ta forma un parti di e herensia industrial di Kòrsou i islanan ront di dje. John Godden (1845–1938) was de grondlegger van de Curacaose Mijnmaatschappij. was a British mining engineer whose significant contributions to phosphate mining in the Caribbean left a lasting impact on the region's industrial landscape.​ Early Life and Background Born in 1845, John Godden was the son of William Godden, the manager of the North Wheal Robert Mine in Sampford Spiney, Devon, England. Growing up in a mining environment, John followed in his father's footsteps and pursued a career in mining engineering. ​ MM Trust +1 Legendary Dartmoor +1 Discovery and Exploitation of Phosphate Deposits In 1871, during a voyage in the Caribbean, Godden was compelled to dock at [[Klein Curaçao]] due to a storm. There, he discovered substantial deposits of phosphate rock, primarily derived from accumulated bird guano. Recognizing the commercial potential of these deposits, he secured mining rights and initiated extraction operations. Over approximately 15 years, more than 90,000 tons of phosphate were mined and exported to Europe, where it was in high demand as a fertilizer and animal feed additive. ​ Klein Curacao trips .com +11 Pack The Kid +11 Mindat +11 miningcompanycuracao.com +4 Klein Curacao +4 Dive Curacao +4 Following his success on Klein Curaçao, Godden expanded his operations to the main island of Curaçao. In 1874, he began mining high-grade phosphate at Tafelberg (Table Mountain) on the Santa Barbara plantation. This venture further solidified his reputation in the mining industry. ​ Legendary Dartmoor +4 villaseashell +4 Klein Curacao trips .com +4 miningcompanycuracao.com Challenges and Later Ventures Despite initial successes, Godden faced challenges, including disputes with landowners, which led to the cessation of some mining activities by 1891. Nevertheless, he continued to seek new opportunities. In 1880, he initiated the Newtown mine on Curaçao, aiming to extract manganese and copper, though this venture was short-lived. ​ Wikipedia Pack The Kid Additionally, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island in 1876, further diversifying his mining interests in the Caribbean. ​ The Saba Islander Legacy John Godden's ventures significantly impacted the Caribbean's mining industry, particularly in the exploitation of phosphate resources. His discoveries and operations contributed to the economic development of the region during that era. Godden passed away in 1938, leaving behind a legacy marked by both entrepreneurial success and the environmental consequences of extensive phosphate mining.​ Sources 1/2 Here are the sources that provide information on John Godden's contributions to phosphate mining in the Caribbean: * Discovery of Phosphate on Klein Curaçao (1871): In 1871, John Godden, an English mining engineer, discovered significant phosphate deposits on Klein Curaçao. ​ * Phosphate Mining on Klein Curaçao (1871–1886): Following his discovery, Godden initiated phosphate mining operations on Klein Curaçao, exporting the mineral to Europe. ​ * Acquisition of Santa Barbara Plantation and Tafelberg Mining (1875): In 1875, Godden acquired the Santa Barbara plantation on Curaçao and began large-scale phosphate mining operations at Tafelberg. ​ * Newtown Manganese and Copper Mine (1880): In 1880, Godden established the Newtown mine on Curaçao to extract manganese and copper. ​ * Sulphur Mining on Saba Island (1876): In 1876, Godden acquired partial rights to sulfur mining operations on Saba Island. ​ The Saba Islander These sources provide detailed insights into John Godden's mining ventures and their impact on the Caribbean region. --- In januari 1875 verkocht de toenmalige eigenaar Jacob Naar Santa Barbara aan Michael Brown Gorsira, maar hij behield wel de rechten op de winning van mineralen voor een periode van 25 jaar. Gorsira verkocht daarop de helft van de plantage aan John Godden. Godden en Gorsira sloten een overeenkomst, waarbij Godden gedurende 99jaar tegen betaling van 2500 gulden per jaar en tegen vergoeding van één pond per ton fosfaat de andere helft van het terrein mocht exploiteren. Daarop deed Jacob Naar volledig afstand van zijn rechten en verkreeg Godden de alleenrechten voor de winning van de rijke fosfaatlagen uit de Tafelberg. De hoeveelheid fosfaat in de grond bleek veel groter te zijn, dan men aanvankelijk had gedacht. In eerste instantie werden de fosfaatbrokken naar het Spaanse Water gebracht en daar op kleine zeilboten geladen en naar Willemstad getransporteerd. Later werd er een doorgang gemaakt in het koraalrif bij Fuikbaai, waardoor schepen met een grote diepgang direct bij Newport geladen konden worden.<ref>{{citeer web|titel=John Godden. Grondlegger Mijnmaatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-01-21|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-04-04|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642044:mpeg21:p009}}</ref> In 1912 kocht zijn oudste zoon William bij een openbare verkoop al het terrein van Santa Barbara en stichtte wat nu bekend staat als de Mijnmaatschappij Curaçao. {{Appendix}} E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Sinembargo, den añanan 1880, konfliktonan a surgi entre Godden i e ko-doñonan, mientras preisnan di merkado mundial a baha. Na 1895 Godden a para e produkshon i eksportashon, ku konsekuensianan fatal pa empleo i entradanan di gobièrnu. Na 1912, 17 aña despues, su yu mayó William Godden ta kumpra tur e terenonan di Santa Barbara na un findishi públiko i ta funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania Minero di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]].<ref name="buurtprofiel"/> E minamentu di fòsfat ta wòrdu reanudá i eksplotashon a sigui. Sinembargo, e grado di fòsfat a baha i finalmente a stòp e minamentu di fòsfat na 1979. E kompania minero ta aktivo ainda, pero produkshon a keda limitá na piedra di kalki, ku ta prinsipalmente destiná pa e merkado di konstrukshon lokal. Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] E ingles [[John Godden]] (1849-1938) a funda NV Mijnmaatschappij Curaçao (Kompania di Mineria di Kòrsou) dia [[31 di desèmber]] [[1912]] pa eksplotá e área.<ref name="buurtprofiel"/> Fuikbaai tabata un haf natural pasùit di Seru Mesa. Un kompleho industrial a wòrdu konstruí den Nieuwpoort na Fuikbaai, konsistiendo di tayer, ofisina, depósito i kasnan.[2] E kompleho a wòrdu konstruí den estilo ingles.[8] Un liña di trein smal a wòrdu konstruí entre Seru Mesa i Nieuwpoort pa transportá e fòsfat for di e seru pa e haf. Te ku 1887, e treinnan tabata wòrdu hala pa buriku.[9] A surgi desakuerdo entre Godden i e ko-doñonan di e mina, i na 1895 e mina a wòrdu será. E mina a wòrdu habrí bèk na 1912 i a operá te ku 1979.[6] Ainda ta saka piedra di kalki pa konstrukshon lokal,[6] i Fuikbaai ta un haf privá di Curaçao Mining Company.[1] Punto di envio pa fosfato na Fuikbaai. E punto di embarkashon ta konektá na e área di ekstrakshon di fosfato via un ferry di via smal di aproksimadamente 1.500 m di largura. Tambe komun ta e nòmber Newport. --------------------- {{infobox edificio <!-- Historia --> | status = | funcion_original = | funcion_actual = | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = <!-- Dimension --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Construccion --> | architect = | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = | fecha_registra = | id = | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = | descripcion2 = | imagen3 = | descripcion3 = <!-- Mapa --> | zoom = }} --------------------- {{infobox luga den pais | variante = c | tipo = Pueblo | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Koraal Partir''' ta un bario di ........ na [[Kòrsou]]. E ta situá na {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ---------------------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65081475|titulo=Tafelberg}} {{References}} }} [[Category:Seru]] [[Category:Kòrsou]] ----------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Steenrijk | districto = [[Willemstad]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Steenrijk''' ta un bario di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta situá mas o ménos un kilometer zùitost di sentro di Willemstad, i tin e densidat di poblashon di mas haltu di e isla.[1] 1]] == Historia == Steenrijk tabata un área ku yen mata di palu. Na 1791 a lanta e plantahe Maria Pompoen. Na 1804, e plantashon di Steenrijk a sigui. Ambos plantacion tabata di escala chikito. 3] Te na 1925, e ekonomia tabata basá riba agrikultura di subsistensia i pisca.[ E boom di petroleo i industria di fosfato na komienso di siglo 20, a resultá den un oumento di poblashon, i e transformashon di Steenrijk den un zòn residencial. 3] E palabra Hulandes "steenrijk" ta traduci na "such rich", sinembargo Steenrijk ta un bario pober cu un entrada promedio di 22% bou di e promedio pa Curaçao. 6] Steenrijk tin un gran kantidat di tienda, supermerkado, bar, restorant i hotel.[ Durante di Segunda Guera Mundial, a konstruí un bateria di kosta na Steenrijk pa protehá e isla kontra U-boot. E ruinanan di e bateria ainda por ser mira,[3] i a ser deklará un monumento.[ 7] Personanan prominente * George Jamaloodin (naci na 1967), Minister di Finansa y criminal convicto.[ 8] nl.wiki:Steenrijk ta un bario di Willemstad, e kapital di Kòrsou. E ta situá poko ost di Punda, e sentro turístiko di Willemstad. Steenrijk tambe ta frontera ku e distrito di Saliña.[2] Ademas di Steenrijk, e zona di Steenrijk ta inkluí tambe e barionan di Mariepampoen i Kaya Kustbatterij i tabatin un poblashon di 3.752 na 2011.[1] Kontrali na loke e nòmber ta sugerí, Steenrijk ta un bario di klase trahadó pober,[3] ku prinsipalmente bibienda abou. Steenrijk Land a wòrdu kumprá dia 20 di mei 1804 i deskribí komo un “pida tereno”, loke ta nifiká ku e tabata un tereno ku mas tantu kas di palu òf sin kas at all. Steenrijk a keda predominantemente boská pa hopi tempu, pero esaki a kambia debí na e subida rápido di e industria di zeta den e promé dékadanan di siglo binti, ku e imigrashon grandi asosiá i e skarsedat di bibienda agudo ku a resultá. Ademas di emití tereno di hür pa konstrukshon di bibienda privá, a lanta proyektonan di bibienda públiko ku sosten di gobièrnu dor di asosiashonnan di bibienda privá, i despues tambe dor di gobièrnu mes. Polítikonan Helmin Wiels i George Jamaloodin, entre otro, a lanta na Steenrijk. Fuentenan {{Appendix}} [[:Category:Willemstad]] -------------------------- {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Lugá | nomber = Westpunt | alias = Wespen | districto = [[Bandabou]] | imagen = | descripcion = | pais = {{CUW}} | zoom = 13 }} '''Westpunt''' ta e nòmber di e punto mas oksidental di e isla di [[Kòrsou]], un pais den Reino Hulandes den Karibe. Un bandera ta marca e punto mas west di e isla for di Cliff Villa Peninsula un kilometer nort di e pueblo di Sabana Westpunt. Westpunt ta un lugá na Curaçao. E ta situá den nortwest di e pais, 40 km nortwest di e kapital Willemstad. Westpunt tambe ta e nòmber di un isla na nort-west di e pueblo. E kapo ta e puntonan di mas west di Kòrsou. {{Appendix}} ----------------------------------- {{Databox}} '''Misa San Willibròrdus''' ta un edifisio religioso /misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[San Willibròrdu]], den [[Bandabou]]. E misa a wòrdu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. E konstrukshon a tuma luga entre 1884 i 1888. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). onder pastoor Vincent janssen werd het huidige kerkgebouw gbouwd. Het is honderd jaar geleden dat de huidige kerk er gebouwd werd nadat er voor die tijd al 35 jaar lang in een eenvoudiger onderdak gekerkt werd.<ref>Eeuwfeest kerk San Willibrordo. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1984, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643088:mpeg21:p003</ref> In 1849 richtte pastoor Ledel de parochie SanWilibrodus op, opgezet op initiatief van mgr. niewindt.<ref>San Willibrordo 125 jaar parochie Herdenking staat in teken van getuigen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1974, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 08-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461227:mpeg21:p008</ref> nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62581071|titulo=Sint Willibrordus (Curaçao)}} {{References}} ;Lista di fuente * [https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Willibrodus_.pdf Buurtprofiel St. Willibrordus], Gobièrnu di Kòrsou (2011) }} [[:Category:Lugá na Kòrsou]] ----------------- q21630na723qjao50u11r61w3ervusl 0 12446 188856 184130 2026-04-26T12:33:49Z Kallmemel 14000 wikilink 188856 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sahara''' ([[árabe]]: الصحراء الكبرى) ta e unidat di área mas grandi ku un klima di [[Wustèin|desierto]]. Sahara ta situá na Nort Afrika i ta kubri aproksimadamente 31% di e [[kontinente]]. E nòmber ta derivá for di e palabra árabe ''sahra'', ku den sentido general ta nifiká desierto. Sahara ta ekstendé for di [[West Sahara]] riba [[Oséano Atlántiko]] te na [[Egipto]] riba [[Laman Kòrá]]. Panort e ta limitá pa [[Laman Mediteráneo]] i e serunan di Atlas. Pasùit e ta limitá pa [[Sahel]], un área ku tin algu di vegetashon. Tin vários definishon di unda eksaktamente e grens di Sahara ta kore, pues esaki no ta kla, pero tur definishon ta mes aplikabel pa e diferente tipo di vegetashon. E área di Sahara ta aproksimadamente 9.065.000 [[kilometer kuadrá]] i ta inkluí, kompletamente òf parsialmente, e paisnan: [[Maroko]], [[West Sahara]], [[Mauretania]], [[Mali]], [[Niger]], [[Argelia]], [[Tunesia]], [[Libia]]. [[Chad]], [[Egipto]] i [[Sudan]].[[File:Saharan topographic elements map.png|thumb|left|190px|Luganán di ''ergs'' den Sahara.]] Sahara ta konsistí pa gran parti di áreanan di baranka i mas o ménos 20% di e superfisie ta konsistí di ''ergs''. Esakinan ta drifnan grandi di santu ku ta krea dùinnan di santu.<ref>{{en}} {{aut| Michael Woods,Mary B. Woods}}, [https://books.google.nl/books?id=DQTQ7c0euuYC&lpg=PA38&ots=JNxGtx-j03&dq=sand%2020%20percent%20sahara&hl=nl&pg=PA38#v=onepage&q=sand%2020%20percent%20sahara&f=false ''Seven Natural Wonders of Africa''] (Twenty-First Century Books, 2009)</ref> E dùinnan aki ta den moveshon i por move pokopoko, loke ta nifiká ku henter un erg por kambia di posishon durante miles di aña. Bou di tera tin un kantidat di tankinan di awa inmenso, kaminda tin awa wardá di e tempu ku e tabata un sabana ainda, e asina yamá awa fosil. E awa ta bini na superfisie na vários lugá den desierto. Un oasis lo wòrdu hañá na e lugánan aki.<ref name="Water">[https://www.youtube.com/watch?v=b5dx7jQF1WQ YouTube: Libyan Sahara Water from the Desert - The Secrets of Nature]</ref>[[File:Sahara stof.jpg|thumb|left|190px|Stòf di Sahara i [[islanan Kanaria]] riba 11 di febrüari 2001.]] Tormentanan di stòf i santu ta lanta den e área di desierto. Via bientu, [[stòf di Sahara]], santu fini di desierto, ta drenta den atmósfera i ku yobida ta kai bek riba [[tera (planeta)|tera]]. Mayoria di e stòf di Sahara ta terminá den Oséano Atlántiko. Tin biaha e fluho di airu por ta dirigí riba un distansia grandi sea nort of ost, alkansando Hulanda of region di Karibe. Esaki por wòrdu notá ora mira un stof fini di koló kòrá-bruin riba ophetonan manera outo, dak i muebles di hardin. == Mira tambe == * [[Stòf di Sahara]] {{Appendix}} [[:Category:Geografia]] 3lag1kk0xgz43blw1i0jcfcazeiv3fd 0 13042 188888 160786 2026-04-26T18:03:49Z Niegodzisie 8878 /* Album */ 188888 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}}{{Infobox musico}} '''Lana Del Rey''', nòmber artístiko di '''Elizabeth Woolridge Grant''' (☆ [[21 di yüni]] [[1985]] na Lake Placid, [[New York]]), ta un kantante-kompositor i modelo [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]]. Su músika ta mihó konosí pa su estilo seduktor i melankóliko i su hopi referensianan na e kultura [[pop]] di añanan 1950 i 1960 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. E zonido di Del Rey a wòrdu atribuí na hopi estilo, i generalmente a wòrdu deskribí komo un tipo di pop di soño òf pop baroko, ligá na vários forma di rock, músika indie i triphop. Den sierto lansamentunan diskero e ta yegá hopi biaha na estilonan manera [[hip hop]], músika trap i rock sikedéliko. Lana Del Rey a bende mas ku 15 mion álbum rònt mundu. Riba e plataforma di streaming [[Spotify]], el a logra mientrastantu mas ku 19 bion stream en total. == Diskografia == === Album === * ''Sirens'' (2006) * ''Lana Del Ray a.k.a. Lizzy Grant'' (4 di yanüari 2010) * ''Born to Die'' (27 di yanüari 2012) * ''Born to Die - The Paradise Edition'' (9 di novèmber 2012) * ''Ultraviolence'' (13 di yüni 2014) * ''Honeymoon'' (18 di septèmber 2015) * ''Lust for Life'' (21 di yüli 2017) * ''Norman Fucking Rockwell!'' (30 di ougùstùs 2019) * ''Chemtrails over the Country Club'' (2021)<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/lana-del-rey-new-album-white-hot-forever-norman-fucking-rockwell-release-date-tracklist-a9084746.html|title=Lana Del Rey already has a new album planned for 2020|date=2019-08-30|website=The Independent|access-date=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230404140934/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/lana-del-rey-new-album-white-hot-forever-norman-fucking-rockwell-release-date-tracklist-a9084746.html|archiefdatum=2023-04-04}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/muziek/6052809/lana-del-rey-kondigt-nieuw-album-aan-en-haalt-uit-naar-critici.html|titel=Lana del Rey kondigt nieuw album aan en haalt uit naar critici|bezochtdatum=2020-05-21|datum=2020-05-21|werk=NU|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200529211227/https://www.nu.nl/muziek/6052809/lana-del-rey-kondigt-nieuw-album-aan-en-haalt-uit-naar-critici.html|archiefdatum=2020-05-29}}</ref> * ''Blue Banisters'' (15 di òktober 2021)<ref>[https://www.discogs.com/release/20654209-Lana-Del-Rey-Blue-Banisters Lana Del Rey – Blue Banisters], discogs.com. [https://web.archive.org/web/20230906051822/https://www.discogs.com/release/20654209-Lana-Del-Rey-Blue-Banisters Archivá] 6 di septèmber 2023.</ref> * ''Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd'' (2023) * ''Stove'' (2026) === Single === * ''Kill Kill'' (21 di òktober 2008) * ''Lana Del Ray'' (10 di yanüari 2012) * ''Paradise'' (9 di novèmber 2012) * ''Tropico'' (6 di desèmber 2013) [[File:Lana Del Rey Releases Music Video For New Track 'Burning Desire'6.jpg|alt=Lana poseert voor een Rode Ferrari. |thumb|left|254x254px|Lana Del Rey ta saka un videoklip di su kantika ''Burning Desire'' na 2013. ]] {{Appendix}} [[Kategoria:Pseudónimo]] [[Kategoria:Kantante]] [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] dufyb601wsguq4csp93k1qmcreskg59 0 13333 188926 169461 2026-04-26T20:12:47Z Caribiana 8320 /* Uso */ wikilink 188926 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{multiple image | total_width = 260 | border = | perrow = 1/2/1 | align = right | caption_align = center | image1 = Bucht am Golf von Neapel.jpg | caption1 = Bahia na Golfo di Napoli ([[Italia]]) | image4 = Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg | caption4 = Playa Guepi ([[Kòrsou]]) | image3 = BOKA KOKOLISHI - WASHINGTON SLAGBAI NATIONAL PARK, BONAIRE.jpg | caption3 = Boka Kokolishi ([[Boneiru]]) | image2 = Boca Prins cove Beach Bay Arikok National Park Santa Cruz Aruba.jpg | caption2 = Boka Prins ([[Aruba]]) }} Un '''boka''' ta un kurpa di awa, normalmente awa di laman, ku tin un òf mas di e siguiente propiedatnan: * konchi * bahia * [[saliña]] * [[laguna]] * fjord * kanal pa laman habri * estrecho Un boka ta forma ora laman òf ola ta subi tera na un forma natural, kreando un habri mas chikí ku ta parsialmente será na banda di e ref of playa. Den algun kaso, laman grandi mes por wòrdu deskribí komo un boka, por ehèmpel [[Laman Mediteráneo]], ku por wòrdu konsiderá komo un boka di [[Oséano Atlántiko]]. == Uso == Na e islanan ABC ([[Aruba]], [[Boneiru]] i [[Kòrsou]]) e palabra boka ta usa hopi den toponimia pa referí na aperturanan chikí den kosta kaminda laman ta drenta tera. Tur isla tin varios “boka”, ku hopi biaha ta un atrakshon natural i turístiko. Por ehempel: * {{ABW|bandera}} - [[Boca Catalina|Boka Katalina]], [[Boca Grandi|Boka Grandi]], [[Boca Prins|Boka Prins]]. * {{BON|bandera}} - Boka Slagbaai, Boka Bartol, Boka Kokolishi. * {{CUW|bandera}} - [[Boka Samí]], Boka Patrick, Boka Tabla (dentro di parke Shete Boka). Hopi di e lugánan aki ta parte di un parke nashonal òf un área protehá, pasobra bokanan ta atraé hopi bida marino i para. Tambe nan ta lugánan di buseo, snorkeling, i rekreo. {{Appendix}} [[Kategoria:Geografia]] 84g6mbxzamiggb0yq71ivsq81izg6bd 0 14145 188857 184186 2026-04-26T12:34:09Z Kallmemel 14000 188857 wikitext text/x-wiki {{Variante |c}} {{Databox}} [[File:Saharan Dust Atlantic Suomi NPP VIIRS Animation (26501111033).gif|thumb|270px|Imagen satélite di e tormenta di stòf di [[Sahara]].]] '''Stòf di Sahara''' (tambe yamá stòf [[afrika]]no of tormenta di stòf di Sahara) ta partíkulonan mineral fini ku bientu ta lanta for di [[Sahara]], e [[Wustèin|desierto]] kayente mas grandi di mundu. E desierto di Sahara ta kubri mas ku 9 mion [[kilometer kuadrá]], for di [[Oséano Atlántiko]] te na [[Laman Kòrá]], i for di [[Laman Mediteráneo]] te na region di [[Sudan]] i e vaye di riu Niger.<ref>{{Cite journal|last1=Cook|first1=Kerry H.|last2=Vizy|first2=Edward K.|date=2015|title=Detection and Analysis of an Amplified Warming of the Sahara Desert|url=|journal=Journal of Climate|volume=28|issue=16|page=6560}}</ref> Kada aña, entre 400 y 700 mion ton di stòf ta wòrdu alsa den [[Atmosfer di Tera|atmósfera]], loke ta hasi Sahara e fuente mas grandi di stòf eóliko (transportá pa bientu) na mundu.<ref name=":4">{{Cite journal|last1=Middleton|first1=N. J.|last2=Goudie|first2=A. S.|date=2001|title=Saharan dust: sources and trajectories|journal=Transactions of the Institute of British Geographers|volume=26|issue=2|pages=165–181}}</ref> E masa di [[Atmosfer di Tera|aire]] seku yená di stòf, yamá ''Saharan Air Layer'' (SAL) ta move for di [[Afrika]] bai Atlántiko tropikal.<ref>[https://www.myfoxhurricane.com/saharan_dust_car.html Saharan Air Layer Forecast | Caribbean View], myfoxhurricane.com (26 di febrüari 2026)</ref> Esaki ta sosedé mayoria di bes den temporada entre febrüari i yüli. Stòf di Sahara ta responsabel pa kasi mita di tur stòf eóliko ku ta yega na e oséanonan ront mundu. Un otro fuente importante di stòf ta e desierto di Gobi den [[Asia]], ku ta afektá Asia oriental i parti di Nort Amérika wèst. == Formashon i trayectorio == Stòf di Sahara ta forma ora bientu fuerte, tormenta i sistemanan atmosfériko alsa partíkulonan fini di tera seku for di superfisie di e desierto. E partíkulonan aki di koló kòrá-bruin por keda suspendí den aire pa varios dia òf siman, i ta wòrdu transportá atraves di [[kontinente]] i [[oséano]]. E stòf di Sahara por krusa Lama Mediteráneo, biaha atraves di Oséano Atlántiko i yega na [[Laman Karibe|Karibe]], [[Nort Amérika|Nort]] i [[Sur Amérika]] i inkluso a wòrdu detektá na region di [[riu Amazonas]], [[Skandinavia]] i te na [[Hapon]].<ref name=":9">{{Cite journal|last1=Tanaka|first1=Taichu Y.|last2=Kurosaki|first2=Yasunori|last3=Chiba|first3=Masaru|last4=Matsumura|first4=Takatsugu|last5=Nagai|first5=Tomohiro|last6=Yamazaki|first6=Akihiro|last7=Uchiyama|first7=Akihiro|last8=Tsunematsu|first8=Nobumitsu|last9=Kai|first9=Kenji|date=2005|title=Possible transcontinental dust transport from North Africa and the Middle East to East Asia|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1352231005003006|journal=Atmospheric Environment|language=en|volume=39|issue=21|pages=3901–3909}}</ref> Mayor parti di e proseso aki ta natural i en prinsipio no ta kousá pa aktividat humano. == Impakto == Stòf di Sahara ta un fenómeno natural mundial ku ta mustra kon e atmósfera di [[Tera (planeta)|planeta tera]] ta interkonektá. E fenomeno aki ta un ehèmpel kla di loke ta sosodé na un kontinente por tin konsekuensianan direkto riba bida den otro parti di mundo. For di desierto di Afrika te na region di Karibe, e partíkulonan minuskulo aki ta influensiá [[klima]], afektá kalidat di aire, trese nutriente pa [[ekosistema]] i tin impakto riba salú públiko. == Efektonan den Karibe == Den region di Karibe, i [[islanan ABC]] ([[Aruba]], [[Boneiru]], [[Kòrsou]]), e efektonan di e stòf di Sahara ta tantu negativo komo positivo den algun kaso.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/saharan-dust-over-curacao Saharan dust over Curaçao], The Daily Herald (19 di aprel 2017)</ref> [[File:Dust particles over Cuba ESA22123159.jpeg|thumb|240px|Partikulonan di santu riba isla di [[Cuba]].]] [[File:Released to Public Lingering Dust from Africa Off the Coast of Barbados, 2006 (NOAA NASA) (470812875).jpg|thumb|240px|Presensia di stòf di Sahara na kosta di [[Barbados]].]] ===Klima i horkan=== Den Atlántiko tropikal, stòf di Sahara tin un papel importante; entre otro e bientu ta hopi seku, e ta traha un kapa di aire mas stabil i por suprimi formashon di tormenta tropikal. Durante temporada di [[Horcan|horkan]], presensia di stòf di Sahara por redusí desaroyo di algun sistema tropikal. Sinembargo, e efekto no ta semper meskos. ===Kalidat di aire=== Ora [[nubia]]nan di stòf di Sahara yega [[islanan ABC]], habitantenan por nota un shelu di mas neblina, un solo mas difuso, menos visibilidat i un sensashon di aire "pisá".<ref>[https://www.arubatoday.com/aruba-hosting-a-special-guest-saharan-dust/ Aruba hosting a special guest: Saharan dust], Aruba Today</ref> Outoridatnan meteorológiko regularmente ta advertí poblashon ora konsentrashon di stòf ta altu. ===Salú=== Pa mayoria di hende sano, stòf di Sahara no ta kousa problema serio. Pero pa personanan ku asma, hende ku problema respiratorio, mucha chikitu i personanan di edat altu, e por provoká tos, iritashon di garganta i difikultat pa hala rosea. Durante periodo di stòf fuerte, ta rekomendá evitá aktividat físiko pafo, usa tapaboka si ta nesesario i mantene portanan será si e kalidat di aire ta hopi malu.<ref>[https://carpha.org/More/Media/Articles/ArticleID/820/CARPHA-Take-Action-to-Avoid-the-Harmful-Effects-of-Saharan-Dust Take action to avoid the harmful effects of Saharan Dust], carpha.org (10 di febrüari 2024)</ref> ===Nutriente pa naturalesa=== Un aspekto sorprendente ta ku stòf di Sahara ta yen di fòsfòr i otro mineralnan importante.<ref>[https://climatetrackercaribbean.org/climate-justice/dust-in-the-wind-how-saharan-dust-shapes-biodiversity-in-trinidad-and-tobago/ How Saharan dust shapes biodiversity in Trinidad and Tobago], climatetrackercaribbean.org</ref> Den [[Riu Amazonas|region di Amazonas]], e ta un fuente prinsipal di fòsfòr pa su tera. Den awanan di Atlántiko i Karibe, e ta kontribuí na nutriente pa ekosistemanan marino. ===Laman i koral=== Investigadónan ta studiando ainda e efektonan di stòf di Sahara riba [[laman]] i [[koral]].<ref>[https://www.sci.news/biology/dust-sahara-impact-caribbean-sea-ecosystem-03850.html Dust from Sahara Makes Significant Impact on Caribbean Sea Ecosystem, Research Shows], scinews (10 di mei 2016))</ref> E investigashon tin enfoke, entre otro, riba si e partíkulonan di stòf por kontribuí na kambio den ekosistema marino; ta influensiá desaroyo di algae i si por tin relashon ku algun brote di enfermedat di koral.<ref>[https://idbinvest.org/en/blog/climate-change/sahara-dust-storms-caribbean-hazard-both-humans-and-coral-reefs Sahara dust storms Caribbean hazard both humans and coral reefs], idbinvest.org</ref> == Link eksterno == * [https://www.meteo.cw/ Wèpsait ofisial di Meteorological Department Curaçao] {{Appendix}} [[Kategoria:Meteorologia]] gdzn41jvwlcfrs5p9h5zptsnggi755j 2 14316 188954 188324 2026-04-27T09:44:03Z Kallmemel 14000 188954 wikitext text/x-wiki [[User:Kallmemel|<span class=skin-invert style="font-family:'CourierNew',Courier,monospace; color:black;font-size:1.1em;">'''Kallme'''<span style="color:limegreen;">'''mel'''</span></span>]]^{[[file:Goat Noun project 853142.svg|23px|alt=|link=|class=skin-invert]]}[[User talk:Kallmemel|<small class=skin-invert style="font-family:'CourierNew',Courier,monospace; color:grey;">'''[Diskushon]'''</small>]]<noinclude>{{DISPLAYTITLE:<span style="color:#008000><span style="display:none;">Usuario:</span>Kallmemel/firma</span>}}</noinclude> 5ys25m79ogma6ps3528jf13d7gu077i 188955 188954 2026-04-27T09:56:58Z Kallmemel 14000 188955 wikitext text/x-wiki [[User:Kallmemel|<span class=skin-invert style="font-family:'CourierNew',Courier,monospace; color:black;font-size:1em;">'''Kallme'''<span style="color:limegreen;">'''mel'''</span></span>]]^{[[file:Goat Noun project 853142.svg|23px|alt=|link=|class=skin-invert]]}[[User talk:Kallmemel|<small class=skin-invert style="font-family:'CourierNew',Courier,monospace; color:grey;">'''[Diskushon]'''</small>]]<noinclude>{{DISPLAYTITLE:<span style="color:#008000><span style="display:none;">Usuario:</span>Kallmemel/firma</span>}}</noinclude> ikmjviyl6uq7oqpsdd2c1rq2yb6t9pp 0 14343 188848 188847 2026-04-26T12:02:53Z Kallmemel 14000 /* Título */ 188848 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=Atrubuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |kapitulo=36 |otro_nomber={{lang|he|במדבר}}, ''bamidbar''<br>4 Moises }} '''Numbernan''' ta e di kuater buki di Beibel hebreo. == Título == E título "Numbernan" ta un tradukshon di edishonan griego i latin di Tèstamènt Bieu. Den tradukshon griego, Septuaginta (literalmente "setenta")<ref>{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}</ref>, e buki yamá {{lang|grc|Ἀριθμοί}}, ''Arithmoi'', ku ta nifiká "konteo". Esaki a wòrdu tradusi komo {{Lang|la|Numeri|italics=yes}} dor di Sto. Jerome den edishon Vulgata (tradukshon di Beibel den latin).<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.sots.ac.uk/wiki/numbers/|titel=Numbers|bezochtdatum=2026-04-26|werk=The Society for Old Testament Study|taal=en}}</ref> E título ta referí na e senso di diesdos tribu di Israel i vários grupo levítiko (1:20-47; 3:21-39; 4:34-49; 26:1-65). E título, sin embargo, no ta partikularmente un deskripshon apto pa ku e kontenido di e buki, ya ku ta algun kapitulo so ta konserní ku e konteo di hende. E título hebreo, ''bamidbar'' ("den wustèin"), kual ta e di sinku palabra den e buki su promé versíkulo. E nòmber aki ta konisderá komo mas eksakto, pasobra e susenon ta tuma lugá den wustèin, durante e biahe di israelitnan for di seru Sinai pa sabana di Moab.<ref name=":0" /> == Link eksterno == * [https://www.jw.org/pap/biblioteka/beibel/nwt/buki/numbernan/ Beibel—Tradukshon di Mundu Nobo: Numbernan] {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Numbers|oldid=1350673150}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] s191qi6kuk0nmb67a14lbnocng7b6s0 188849 188848 2026-04-26T12:04:00Z Kallmemel 14000 /* Título */ 188849 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=Atrubuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |kapitulo=36 |otro_nomber={{lang|he|במדבר}}, ''bamidbar''<br>4 Moises }} '''Numbernan''' ta e di kuater buki di Beibel hebreo. == Título == E título "Numbernan" ta un tradukshon di edishonan griego i latin di Tèstamènt Bieu. Den tradukshon griego, Septuaginta (literalmente "setenta")<ref>{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}</ref>, e buki yamá {{lang|grc|Ἀριθμοί}}, ''Arithmoi'', ku ta nifiká "konteo". Esaki a wòrdu tradusi komo {{Lang|la|Numeri|italics=yes}} dor di Sto. Jerome den edishon Vulgata (tradukshon di Beibel den latin).<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.sots.ac.uk/wiki/numbers/|titel=Numbers|bezochtdatum=2026-04-26|werk=The Society for Old Testament Study|taal=en}}</ref> E título ta referí na e senso di diesdos tribu di Israel i vários grupo levítiko (1:20-47; 3:21-39; 4:34-49; 26:1-65). E título, sin embargo, no ta partikularmente un deskripshon apto pa ku e kontenido di e buki, ya ku ta algun kapitulo so ta konserní ku e konteo di hende. E título hebreo, ''bamidbar'' ("den wustèin"), kual ta e di sinku palabra den e buki su promé versíkulo. E nòmber aki ta konisderá komo mas eksakto, pasobra e susenon ka a tuma lugá den wustèin, durante e biahe di israelitnan for di seru Sinai pa sabana di Moab.<ref name=":0" /> == Link eksterno == * [https://www.jw.org/pap/biblioteka/beibel/nwt/buki/numbernan/ Beibel—Tradukshon di Mundu Nobo: Numbernan] {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Numbers|oldid=1350673150}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] 830rfkcpmfpzzsvj74f47sy5sio2dg5 188850 188849 2026-04-26T12:04:31Z Kallmemel 14000 wikilink 188850 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=Atrubuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |kapitulo=36 |otro_nomber={{lang|he|במדבר}}, ''bamidbar''<br>4 Moises }} '''Numbernan''' ta e di kuater buki di Beibel hebreo. == Título == E título "Numbernan" ta un tradukshon di edishonan griego i latin di Tèstamènt Bieu. Den tradukshon griego, Septuaginta (literalmente "setenta")<ref>{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}</ref>, e buki yamá {{lang|grc|Ἀριθμοί}}, ''Arithmoi'', ku ta nifiká "konteo". Esaki a wòrdu tradusi komo {{Lang|la|Numeri|italics=yes}} dor di Sto. Jerome den edishon Vulgata (tradukshon di Beibel den latin).<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.sots.ac.uk/wiki/numbers/|titel=Numbers|bezochtdatum=2026-04-26|werk=The Society for Old Testament Study|taal=en}}</ref> E título ta referí na e senso di diesdos tribu di Israel i vários grupo levítiko (1:20-47; 3:21-39; 4:34-49; 26:1-65). E título, sin embargo, no ta partikularmente un deskripshon apto pa ku e kontenido di e buki, ya ku ta algun kapitulo so ta konserní ku e konteo di hende. E título [[hebreo]], ''bamidbar'' ("den wustèin"), kual ta e di sinku palabra den e buki su promé versíkulo. E nòmber aki ta konisderá komo mas eksakto, pasobra e susenon ka a tuma lugá den wustèin, durante e biahe di israelitnan for di seru Sinai pa sabana di Moab.<ref name=":0" /> == Link eksterno == * [https://www.jw.org/pap/biblioteka/beibel/nwt/buki/numbernan/ Beibel—Tradukshon di Mundu Nobo: Numbernan] {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Numbers|oldid=1350673150}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] ku3db56rqzihre2f3acz4f54omcd1m3 188851 188850 2026-04-26T12:04:51Z Kallmemel 14000 wikilink 188851 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=Atrubuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |kapitulo=36 |otro_nomber={{lang|he|במדבר}}, ''bamidbar''<br>4 Moises }} '''Numbernan''' ta e di kuater buki di Beibel hebreo. == Título == E título "Numbernan" ta un tradukshon di edishonan [[griego]] i [[latin]] di Tèstamènt Bieu. Den tradukshon griego, Septuaginta (literalmente "setenta")<ref>{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}</ref>, e buki yamá {{lang|grc|Ἀριθμοί}}, ''Arithmoi'', ku ta nifiká "konteo". Esaki a wòrdu tradusi komo {{Lang|la|Numeri|italics=yes}} dor di Sto. Jerome den edishon Vulgata (tradukshon di Beibel den latin).<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.sots.ac.uk/wiki/numbers/|titel=Numbers|bezochtdatum=2026-04-26|werk=The Society for Old Testament Study|taal=en}}</ref> E título ta referí na e senso di diesdos tribu di Israel i vários grupo levítiko (1:20-47; 3:21-39; 4:34-49; 26:1-65). E título, sin embargo, no ta partikularmente un deskripshon apto pa ku e kontenido di e buki, ya ku ta algun kapitulo so ta konserní ku e konteo di hende. E título [[hebreo]], ''bamidbar'' ("den wustèin"), kual ta e di sinku palabra den e buki su promé versíkulo. E nòmber aki ta konisderá komo mas eksakto, pasobra e susenon ka a tuma lugá den wustèin, durante e biahe di israelitnan for di seru Sinai pa sabana di Moab.<ref name=":0" /> == Link eksterno == * [https://www.jw.org/pap/biblioteka/beibel/nwt/buki/numbernan/ Beibel—Tradukshon di Mundu Nobo: Numbernan] {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Numbers|oldid=1350673150}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] 5to97v6xspq6l0urkuq0mblc5i4a3w0 188859 188851 2026-04-26T12:35:00Z Kallmemel 14000 wikilink 188859 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=Atrubuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |kapitulo=36 |otro_nomber={{lang|he|במדבר}}, ''bamidbar''<br>4 Moises }} '''Numbernan''' ta e di kuater buki di Beibel hebreo. == Título == E título "Numbernan" ta un tradukshon di edishonan [[griego]] i [[latin]] di Tèstamènt Bieu. Den tradukshon griego, Septuaginta (literalmente "setenta")<ref>{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}</ref>, e buki yamá {{lang|grc|Ἀριθμοί}}, ''Arithmoi'', ku ta nifiká "konteo". Esaki a wòrdu tradusi komo {{Lang|la|Numeri|italics=yes}} dor di Sto. Jerome den edishon Vulgata (tradukshon di Beibel den latin).<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.sots.ac.uk/wiki/numbers/|titel=Numbers|bezochtdatum=2026-04-26|werk=The Society for Old Testament Study|taal=en}}</ref> E título ta referí na e senso di diesdos tribu di Israel i vários grupo levítiko (1:20-47; 3:21-39; 4:34-49; 26:1-65). E título, sin embargo, no ta partikularmente un deskripshon apto pa ku e kontenido di e buki, ya ku ta algun kapitulo so ta konserní ku e konteo di hende. E título [[hebreo]], ''bamidbar'' ("den [[wustèin]]"), kual ta e di sinku palabra den e buki su promé versíkulo. E nòmber aki ta konisderá komo mas eksakto, pasobra e susenon ka a tuma lugá den wustèin, durante e biahe di israelitnan for di seru Sinai pa sabana di Moab.<ref name=":0" /> == Link eksterno == * [https://www.jw.org/pap/biblioteka/beibel/nwt/buki/numbernan/ Beibel—Tradukshon di Mundu Nobo: Numbernan] {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Numbers|oldid=1350673150}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] i9ftpn6c6glkz78xtobdp0zpasfbyve 0 14344 188852 2026-04-26T12:30:18Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total+width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sa..." 188852 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total+width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i un temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den regionnan templá i polar. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234 {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] mmgg3mcs5qspr2ddxkuchosys8mzd2w 188853 188852 2026-04-26T12:30:33Z Kallmemel 14000 188853 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total+width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i un temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den regionnan templá i polar. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] 6wpvrslyhma95es221as4cxng8m66gv 188854 188853 2026-04-26T12:32:45Z Kallmemel 14000 188854 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i un temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den regionnan templá i polar. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] 7dey3ca0npg9fkmd6s6i1v56ls0yg4q 188901 188854 2026-04-26T19:01:28Z Kallmemel 14000 188901 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i un temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] 2vx65elel6v84a8l34cf634ovr70ivu 188904 188901 2026-04-26T19:12:53Z Kallmemel 14000 ampliacion 188904 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i un temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di un áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] qtzac6pkwz1q74fi2y3kuwbbaiw79zt 188907 188904 2026-04-26T19:16:41Z Kallmemel 14000 188907 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i un temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di un áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] 0vadw2awur18379tsv5bq17o9sukir8 188908 188907 2026-04-26T19:17:55Z Kallmemel 14000 188908 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di un áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] c4igr25s738cj1b09s9g88ycvqykvge 188910 188908 2026-04-26T19:23:11Z Kallmemel 14000 188910 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di un áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. Algun ehèmpel di wustèin ta [[Sahara]], Gobi, Kalahari, wustèin di Namib, Negev, Gran wustèin árabe, Atacama, i wustèin polar den parti sentral di [[Antártika]]. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] 5zn71xvdxmnglh5r1ckhglnnkyl82md 188911 188910 2026-04-26T19:23:52Z Kallmemel 14000 188911 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon pa krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. Algun ehèmpel di wustèin ta [[Sahara]], Gobi, Kalahari, wustèin di Namib, Negev, Gran wustèin árabe, Atacama, i wustèin polar den parti sentral di [[Antártika]]. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di un áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] 19lrjm596wxnnq9vqcn1dc5u6hjtfg7 188930 188911 2026-04-26T20:32:45Z Kallmemel 14000 188930 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon di krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. Algun ehèmpel di wustèin ta [[Sahara]], Gobi, Kalahari, wustèin di Namib, Negev, Gran wustèin árabe, Atacama, i wustèin polar den parti sentral di [[Antártika]]. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di un áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] n6z53vmgo48s3bjufgtdmp3vh6nnuqz 188931 188930 2026-04-26T20:33:05Z Kallmemel 14000 188931 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon di krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. Algun ehèmpel di wustèin ta [[Sahara]], Gobi, Kalahari, wustèin di Namib, Negev, Gran wustèin árabe, Atacama, i wustèin polar den parti sentral di [[Antártika]]. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] frkticenlhr9wun8t8wv5k9q1fku2g2 188932 188931 2026-04-26T20:35:33Z Kallmemel 14000 188932 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Multiple image |image1=The World Factbook - Algeria - Flickr - The Central Intelligence Agency (7).jpg |caption1=Dùinnan di [[Sahara]] |total_width={{Infobox/afbeeldingbreedte}} |footer={{Commonscat inline}} |footer_align=center }} '''Wustèin''' (òf '''desierto''') ta un área kaminda masha tiki presipitashon ta kai (normalmente ménos ku 200 milimeter pa aña), ku ta kousa poko òf ningun vegetashon di krese. E imágen típiko di un wustèin ta un sabana vasto bashi ku dùin i temperaturanan altu. E imágen aki, sin embargo, ta konta solamente pa algun wustèin na [[Tera (planeta)|Tera]]. Wustèinnan tambe ta aparentá den zonanan templá i polar. Algun ehèmpel di wustèin ta [[Sahara]], Gobi, Kalahari, wustèin di Namib, Negev, Gran wustèin árabe, Atacama, i wustèin polar den parti sentral di [[Antártika]]. E suela di wustèin no ta infértil. Despues di áwaseru, un gran parti di e área konserní por diripiente haña vegetashon. E santu di wustèin, sin embargo, no por retené awa pa muchu largu, loke ta kousa ku e matanana ta muri lihé. Wustèinnan tin biaha ta proveé oásis; plèki meimei di wustèin kaminda awa ta disponibel. {{Appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|titel=Woestein|oldid=70244234}} {{References}} }} [[Kategoria:Ecologia]] njfjduhzcrlgouy3n60sm2t41fsnowo 0 14345 188855 2026-04-26T12:33:32Z Kallmemel 14000 Redirected page to [[Wustèin]] 188855 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wustèin]] kgpk3mzfk1tls8x2jsfu6zdtttglbcb 0 14346 188886 2026-04-26T17:40:43Z CROIX 16029 Created page with "{{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante = c | poblashon = Ca.147,000 | idiomanan_ofisial = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un hende '''Antiguano i Barbudano''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante óf persona nativo di e país. E grupo ta papiá dos lenga: [[ingles Antigua i Barbuda|ingles]] i nan lenga krioyo. E kultura antiguano i ba..." 188886 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante = c | poblashon = Ca.147,000 | idiomanan_ofisial = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un hende '''Antiguano i Barbudano''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante óf persona nativo di e país. E grupo ta papiá dos lenga: [[ingles Antigua i Barbuda|ingles]] i nan lenga krioyo. E kultura antiguano i barbudano ta [[afrokaribense]] ku gran influensia nativo i oropeo. E diaspora ta hopi chikitu pa standart karibense– e diaspora tin 42,000 hende na [[Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro pais karibense. E identidat [[barbudano]] ta uniko. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua i Barbuda]] 0op6sb2wal40qdtadgd3574hoxyy4ff 188887 188886 2026-04-26T17:40:49Z CROIX 16029 188887 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante = c | poblashon = Ca.147,000 | idiomanan_ofisial = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un hende '''Antiguano i Barbudano''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante óf persona nativo di e país. E grupo ta papiá dos lenga: [[ingles Antigua i Barbuda|ingles]] i nan lenga krioyo. E kultura antiguano i barbudano ta [[afrokaribense]] ku gran influensia nativo i oropeo. E diaspora ta hopi chikitu pa standart karibense– e diaspora tin 42,000 hende na [[Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro pais karibense. E identidat [[barbudano]] ta uniko. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua y Barbuda]] hx7lkezsuv4bjx82gm0ctl9ufl0tlvc 188889 188887 2026-04-26T18:24:44Z Caribiana 8320 algun korekshon i reformulashon pa frasenan mas fluido 188889 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante = c | poblacion = ± 147.000 | idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]]. E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin sierto diferensianan ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla. E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua y Barbuda]] 0hwfm5642rkgt3ya0qxcge1n2cojhqb 188890 188889 2026-04-26T18:25:48Z Caribiana 8320 Caribiana moved page [[Antiguano i Barbudano]] to [[Hende di Antigua i Barbuda]]: palabranan no eksistente den Papiamentu 188889 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante = c | poblacion = ± 147.000 | idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]]. E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin sierto diferensianan ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla. E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua y Barbuda]] 0hwfm5642rkgt3ya0qxcge1n2cojhqb 188900 188890 2026-04-26T18:54:19Z Kallmemel 14000 188900 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante= c | poblacion = ± 147.000 | idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]]. E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin sierto diferensianan ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla. E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua y Barbuda]] 5ltt1zbfzv4ypjxwq3f9bp58okck6s9 188943 188900 2026-04-26T22:37:28Z CROIX 16029 188943 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante= c | poblacion = ± 147.000 | idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].<ref>https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/</ref> E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin sierto diferensianan ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.<ref>https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)</ref> E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.<ref>McDaniel, pp. 798-800</ref> E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.<ref>https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua y Barbuda]] qti9hig6doh1730jsmbgkz567k913je 188952 188943 2026-04-27T07:48:10Z Caribiana 8320 188952 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox pueblo| variante= c | poblacion = ± 147.000 | idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]] | religion = [[Kristianismo]] }} Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].<ref>https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/</ref> E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.<ref>https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)</ref> E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.<ref>McDaniel, pp. 798-800</ref> E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.<ref>https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}} {{References}} }} [[Kategoria:Antigua y Barbuda]] 5rkqq61p3tvkvfuunobuex85s42knji 0 14347 188891 2026-04-26T18:25:48Z Caribiana 8320 Caribiana moved page [[Antiguano i Barbudano]] to [[Hende di Antigua i Barbuda]]: palabranan no eksistente den Papiamentu 188891 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hende di Antigua i Barbuda]] n2xm8ptu4xn8o5601o7i2w77btgwmcq 14 14348 188897 2026-04-26T18:50:38Z Kallmemel 14000 Created page with "__HIDDENCAT__ [[Kategoria:Wikipedia:Evalua]]" 188897 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Kategoria:Wikipedia:Evalua]] qzvt1i343r337edu9ce1xhl3kjr30h8 188898 188897 2026-04-26T18:50:49Z Kallmemel 14000 188898 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Broodkruimel}} [[Kategoria:Wikipedia:Evalua]] mdepjlpxmh2osmwyb3g85kq3pmdkips 188899 188898 2026-04-26T18:52:09Z Kallmemel 14000 188899 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Broodkruimel}} [[Kategoria:Wikipedia:Evalua]] 8loznvd5pdzc3eyqowwo7tm1t6blxsn 0 14349 188927 2026-04-26T20:13:57Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivisio..." 188927 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. Na Kòrsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam [[Zimmerman]] ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lugá na Kòrsou]] i4qwabqrm928jhj6s42rxvok9tpxi28 188929 188927 2026-04-26T20:25:24Z Caribiana 8320 188929 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = | descripcion = Kasita di esklabo na Boka Samí (1964) | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029786 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|135px|left|Kasita di esklabu na Boka Samí (1964)]] Na Kòrsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam [[Zimmerman]] ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lugá na Kòrsou]] 8qd4oi7tq17zs15523vc7gc03awfv55 188933 188929 2026-04-26T20:43:43Z Caribiana 8320 188933 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox luga den pais|variante=c | tipo = lugá | nomber = Boka Samí | imagen = Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg | descripcion = Bista riba e boka i bario di Boka Samí. | poblacion = 5.765 <ref>[https://curacaodata.cbs.cw/ CBS]</ref> | area = | elevacion = | tipo_division_adm = Distrito | division_adm = [[Bandabou]] | tipo_subdivision_adm= Zona | subdivision_adm = Sint Michiel | zoom = 13 }} '''Boka Samí''' ta un [[boka (kosta)|boka]] i bario na kosta sentral-wèst di [[Kòrsou]], den e zona di Sint Michiel. E ta situá entre [[Blauwbaai]] i [[Bullenbaai]], mas òf ménos 10 km panort di e kapital [[Willemstad]]. Tradishonalmente, Boka Samí tabata un komunidat di piskadó. == Historia == E komunidat a kuminsá alrededor di 1701 komo un bario chikitu i trankil di piskadó.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}</ref> Durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], mas o ménos 400 trupa [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] tabata stashoná na Boka Samí, loke tabatin influensia riba e desaroyo di e área.<ref name=:"1"/> Den e último dékadanan, [[turismo]] i desaroyo urbano a kontribuí na un ekspanshon signifikativo di e bario, ku konstrukshon di áreanan residensial i fasilidatnan turístiko. == Ekonomia i desaroyo == Aunque un parti di e poblashon ainda ta dependé di piskamentu, e ekonomia lokal a diversifiká. Turismo ta hunga un papel importante, spesialmente den e área di Blauwbaai, kaminda tin playa, apartamento i otro fasilidatnan turístiko. E desaroyo di bibienda a kousa un kresementu konstante di poblashon. A pesar di un entrada promedio relativamente stabil, tin diferensianan sosial i ekonómiko dentro di e bario. == Kultura i komunidat == Boka Samí ta konosí pa su karakter di komunidat será i su fuerte raísnan di piskadó. {{multiple image | total_width = 245 | direction = horizontal | align = left | border = | image1 = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029788 Kunukuhuis bij Sint Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg | footer = Kas na Boka Samí (1964) | footer_align = center | image2 = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029985 Woning in Sint-Michiel Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg }} Na Kòrsou, un kantidat impreshonante di hende ku fam [[Zimmerman]] ta biba na òf ta originá di Boka Samí. Tur ta desendiente di Christiaan Zimmerman, ku ta e úniko yu di Johannes Zimmerman, kende a bini di Zeeland, i su mama kurasoleño Anna Reijnders. Ku un muhé afrokurasoleño, yu hòmber Christiaan Zimmerman mes tabatin 12 yu, 8 hòmber i 4 muhé.<ref name=:"1"/> E nòmber “Samí” ta derivá di San Miguel, e santo patron di e área, ku ainda ta wòrdu selebrá kada aña riba [[29 di sèptèmber]].<ref name=:"1"/> Un evento anual importante ta Samí Sail, un kombinashon di kareda di bela i festival folklóriko ku ta atraé bishitante lokal i internashonal. E klup di futbòl [[CRKSV Jong Colombia|Jong Colombia]] ta situá na Boka Samí.<ref>{{cite web|url=https://www.jongcolombia.com/de-organisatie |title=De Organisatie |website=Jong Colombia |access-date=}}</ref> == Puntonan di interes == * [[Seru Sami]] * restorantnan lokal di piská * ruinanan di Fort Sint Michiel * [[Blauwbaai]] ku fasilidatnan turístiko * Blue Bay Sculpture Garden * Museo di Guera Mundial II * Lanthùis Klein Sint Michiel Serka di e bahia tin tambe un pan grandi di salu natural ku ta atraé flamingo.<ref>CARMABI Foundation, ''Flora and fauna of Curaçao''.</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.funcuracao.cw/sint-michielsbaai |titel=Sint Michielsbaai |werk=Fun Curaçao|bezochtdatum=|taal=nl}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lugá na Kòrsou]] ow0ptbbfamlt00udjh4ud3cosqxg2o7 1 14350 188942 2026-04-26T22:35:12Z Caribiana 8320 /* titulo */ new section 188942 wikitext text/x-wiki == titulo == @[[Usuario:Kallmemel|Kallmemel]] E titulo principal pa e articulo aki ta un palabra cu no ta aparece den e ortografia oficial di Papiamentu (buki di oro). Mucho menos den e buki blauw oficial di Aruba. Tampoco den e diccionario di Mario Dijkhoff. Esaki leu cu mi sa, tin un palabra existente, simpel, corecto y comun den uzo: desierto, cu ta pertenece tanto na e ortografia oficial papiamento como papiamentu. Bo por splica bo motivacion pa scoge wustèin riba desierto? [[Usuario:Caribiana|Caribiana]] ([[Diskushon usuario:Caribiana|diskushon]]) 22:35, 26 aprel 2026 (UTC) s5y2dnu75904q3pwz1kqexjheh024tb 188953 188942 2026-04-27T09:32:23Z Kallmemel 14000 /* titulo */ Reply 188953 wikitext text/x-wiki == titulo == @[[Usuario:Kallmemel|Kallmemel]] E titulo principal pa e articulo aki ta un palabra cu no ta aparece den e ortografia oficial di Papiamentu (buki di oro). Mucho menos den e buki blauw oficial di Aruba. Tampoco den e diccionario di Mario Dijkhoff. Esaki leu cu mi sa, tin un palabra existente, simpel, corecto y comun den uzo: desierto, cu ta pertenece tanto na e ortografia oficial papiamento como papiamentu. Bo por splica bo motivacion pa scoge wustèin riba desierto? [[Usuario:Caribiana|Caribiana]] ([[Diskushon usuario:Caribiana|diskushon]]) 22:35, 26 aprel 2026 (UTC) :Tin hopi palabra cu falta den buki di oro, buki blauw, y diccionario di MD. "Desierto" no ta e unico forma. (diccionario Igma van Putte-de Windt, Florimon van Putte) [[User:Kallmemel|<span style="font-family:'CourierNew',Courier,monospace; color:black;font-size:1.1em;">'''Kallme'''<span style="color:limegreen;">'''mel'''</span></span>]]^{[[file:Goat Noun project 853142.svg|23px|alt=|link=]]}[[User talk:Kallmemel|<small style="font-family:'CourierNew',Courier,monospace; color:grey;">'''[Diskushon]'''</small>]] 09:32, 27 aprel 2026 (UTC) shi62xctpzun2y2pu497s4lq9nfe8ly 0 14351 188960 2026-04-27T10:35:43Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=atribuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |capitulo=34 |otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''<br>5 Moises }} '''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo. {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]]" 188960 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=atribuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |capitulo=34 |otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''<br>5 Moises }} '''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo. {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] hzp64pflwpel5d45h4zwiwqzruieg0r 188961 188960 2026-04-27T10:45:19Z Kallmemel 14000 188961 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox Bijbel|variante=c |autor=atribuí na Moises |idioma=[[hebreo]] |capitulo=34 |otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''<br>5 Moises }} '''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo. == Título == E nòmber "Deuteronomio" ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', "segundo lei". {{appendix|refs|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}} {{References}} }} [[Kategoria:Beibel]] 4jbpor8703yumcwz0s0o7a63f8ab8yj